PHƯƠNG PHÁP BIÊN DỊCH CÁC TẬP TIN DỮ LIỆU
GIA CÔNG TRÊN NGÔN NGỮ APT CỦA MÔĐUN
PRO/MANUFACTURING SANG CÁC TẬP TIN TRÊN
NGÔN NGỮ G-CODE ĐIỀU KHIỂN MÁY TIỆN CNC
FANUC T SERIES Oi-S
CONVERTING THE MANUFACTURING DATA FILES OF APT LANGUAGE
IN PRO/MANUFACTURING INTO THOSE OF G-CODE LANGUAGE
CONTROLLING THE CNC TURNING MACHINE FANUC T SERIES Oi-S
LÊ CUNG – BÙI MINH HIỂN
Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng TÓM TẮT
Bài báo giới thiệu phương pháp xây dựng trình biên dịch các tập tin dữ liệu gia công trên ngôn
ngữ APT của môđun Pro/MANUFACTURING trong phần mềm Pro/ENGINEER thành các tập
tin trên ngôn ngữ G-Code điều khiển các thao tác gia công trên máy tiện CNC T Series Oi-S
của hãng FANUC tại phòng thí nghiệm Sản xuất tự động (CRePA), chương trình đào tạo Kỹ
sư chất lượng cao PFIEV, trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng.

ABSTRACT
This article presents the method to buid up the software to convert the manufacturing data files
of APT (Automatically Programmed Tools) in Pro/MANUFACTURING module into those on
ISO language controlling the operations of the CNC FANUC T Series Oi-S turning machine
installed in the Laboratory CRePA of the Excellent Engineer Formation Program (PFIEV) in
Danang Polytechnical University. 1. Đặt vấn đề

Series Oi-S của hãng FANUC.
2.1. Cấu trúc mã lệnh APT và G-Code – Nguyên tắc biên dịch
Việc phân tích và so sánh cấu trúc của tất cả các câu lệnh APT và G-Code ISO đối với
máy tiện cho thấy về cơ bản cấu trúc các câu lệnh trong hai ngôn ngữ có các đặc điểm chung
như sau :
Với ngôn ngữ APT, câu lệnh có cấu trúc như sau:
Tên lệnh + “/” + Các tham số liên quan
Các tham số được phân biệt với nhau bằng dấu phẩy “,”.
Với ngôn ngữ G-Code, câu lệnh đơn giản hơn nhiều, nhưng cũng có những điểm tương
đồng với câu lệnh trong APT. Cấu trúc cơ bản của câu lệnh G-Code như sau:
Tên lệnh_Các tham số liên quan
Các tham số liên quan thường được đứng trước bằng một chữ cái mô tả nội dung tham
số và được phân biệt với nhau bằng các dấu cách.
Chính từ điểm chung này, bài báo đề xuất phương pháp biên dịch như sau:
 Đọc dữ liệu từ tập tin nguồn, sử dụng một mảng chuỗi kí tự để chứa từng dòng lệnh của tập
tin nguồn.
 Phân tích mỗi câu lệnh APT thành hai thành phần: “tên lệnh” và “tham số” của câu lệnh.
 Thay thế “tên lệnh” APT bằng “tên lệnh” tương ứng của G-Code, đồng thời dựa trên các
tham số của câu lệnh APT, chuyển đổi, bổ sung, chọn lọc hay tính toán lại các tham số sao
cho phù hợp với câu lệnh G-Code nhưng vẫn không làm thay đổi nội dung và ý nghĩa của
câu lệnh đó.
2.2. Biên dịch câu lệnh từ APT sang G-Code cho máy tiện FANUC
Để minh họa, phần này giới thiệu phương pháp biên dịch một vài câu lệnh từ ngôn ngữ
APT sang ngôn ngữ G-Code.
o Lệnh thay dao (sử dụng khi tiện trên máy tiện, khi gia công lỗ trên máy tiện hay trung
tâm tiện/phay)
 APT: Việc thay dao trong ngôn ngữ APT được mô tả bằng lệnh:
TURRET / n, XAXIS, x, ZAXIS, z, OSETNO, o
Trong đó: TURRET : tên lệnh, mô tả việc thay dao; n: số hiệu dao; XAXIS: mô tả chiều
dài dao theo trục X; x: chiều dài trục dao theo trục X, tham số tùy chọn (được mô tả bằng

GOTO Xvarx2 Y vayx2 Zvarz3
OP / THREAD, NOMORE
Trong đó: OP: tên lệnh, mô tả tiện ren; THREAD: mô tả tiện ren; DEPTH: mô tả chiều
cao ren; totdepth : chiều cao ren; TPI /MMPR/IPR: mô tả đơn vị bước ren (TPI : số ren trên
một inch, MMRP : mm/vòng, IPR: inch/vòng); CUTS: mô tả số lần cắt để đạt được chiều cao
ren; c: số lần cắt; CUTANG: mô tả góc đặt dụng cụ cắt; a: góc đặt dụng cụ cắt so với đường
tâm trục chính; các lệnh GOTO mô tả đường bao ngoài của ren và các vị trí ban đầu và cuối
cùng của dao khi cắt ren; OP / THREAD, NOMORE : lệnh kết thúc tiện ren.
 G-Code: Lệnh tiện ren trụ hay nón một đầu mối, bước không đổi theo cú pháp của máy
tiện FANUC:
G32 Xvarx Yvary Zvarz Fvarf
Trong đó: G32 : tên lệnh, mô tả việc tiện ren; Xvarx, Yvary, Zvarz: mô tả tọa độ vị trí
ban đầu và vị trí cuối cùng của dao khi dao chạy dọc theo chiều dài chi tiết tiện; Fvarf : mô tả
lượng chạy tiến dao khi cắt ren [mm/vòng]. Mặc khác, cũng cần lưu ý rằng trong chương trình
G-Code bên cạnh lệnh G32, còn có các lệnh chạy dao nhanh mô tả quá trình tiến và lùi dao về
khoảng cách an toàn khi tiện, kể cả mô tả đường chạy dao cho các lần ăn dao khác nhau.
Trong trường hợp này, việc biên dịch tương đối phức tạp. Trước hết cần thay thế tên
lệnh OP trong APT bằng tên lệnh G32 trong G-Code, đồng thời dựa trên các tham số của câu
lệnh APT để tính toán lượng ăn dao theo chiều cao ren cho mỗi lần cắt, số lần ăn dao, tọa độ
các vị trí đến của dao cho nhiều lần ăn dao…, sau đó tiến hành biên dịch thành các lệnh chạy
dao nhanh tương ứng trong G-Code để mô tả đường chạy dao khi tiện ren.
Nhóm lệnh APT mô tả tiện ren trên máy tiện:
RAPID
GOTO / 60.0000000000, 0.0000000000, 93.000000000
FEDRAT / 4.000000, MMPM
OP / THREAD , TURN, DEPTH, 2.453720, MMPR, 4.000000, CUTS, 2, FINCUT, 1,$
CUTANG, 180.000000
GOTO / 30.0000000000, 0.0000000000, 93.0000000000
GOTO / 30.0000000000, 0.0000000000, 18.5000000000
OP / THREAD, NOMORE

Để kiểm nghiệm chương
trình biên dịch, chúng tôi tiến hành
thiết kế hàng loạt các chi tiết trên
Pro/ENGINEER, biên dịch chương
trình gia công từ ngôn ngữ APT
của môđun
Pro/MANUFACTURING sang
ngôn ngữ G-Code bằng môđun
Turning Machine và tiến hành gia
công thử nghiệm trên máy tiện
CNC FANUC T Series Oi-S của
phòng thí nghiệm Sản xuất tự động
CRePA, chương trình đào tạo Kỹ
sư Chất lượng cao PFIEV. Các kết
quả thử nghiệm đã khẳng định tính
chính xác của phần mềm biên
dịch. Người vận hành máy không phải chỉnh sửa một câu lệnh nào trong chương trình gia công
theo G-Code đã được biên dịch, ngoài việc định điểm chuẩn cho máy.
Hình 4 giới thiệu một vài chi tiết được gia công thử nghiệm trên máy tiện CNC
FANUC T Series Oi-S.


quá dài. Có thể hiệu chỉnh môđun Turning Machine để biên dịch các chương trình gia công do
Pro/MANUFACTURING xuất ra cho tất cả các loại máy tiện CNC hiện đang được sử dụng
trong nước. TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] Pro/ENGINEER Wildfire Tutorials on Pro/ENGINEER Software.
[2] Visual Basic Tutorials on Visual Basic Software.
[3] Trịnh Thành Nhân - Hướng dẫn thực hành và tự học Pro/ENGINEER căn bản và nâng
cao - Nhà xuất bản Thống kê thành phố Hồ Chí Minh 2004.
[4] FANUC Series Oi-TB, Operator’s Manual, ACE Designers Ltd.
[5] Lê Cung – Nguyễn Đình Sơn - Phương pháp xây dựng trình biên dịch các files dữ liệu
đo DMIS của môđun PRO/CMM trên PRO/ENGINEER sang các files ngôn ngữ
GEOPAK-WIN - Tạp chí Khoa học và Công nghệ 6 trường Đại học, số 55/2006, Hà
Nội 2006.
Hình 4. Một vài chi tiết gia công thử nghiệm trên máy tiện FANUC