Chѭѫng 2
Thành phҫn, các tính chҩt vұt lý và hóa hӑc cӫa
nѭӟc biӇn
Năm 1780 Kavedish và Lavoize ÿã xác lұp ÿѭӧc rҵng chҩt mà chúng ta
gӑi là nѭӟc, là mӝt hӧp chҩt hóa hӑc ÿѫn giҧn nhҩt và әn ÿӏnh trong các ÿiӅu
kiӋn bình thѭӡng cӫa hyÿrô H và ôxy O, cҩu tҥo tӯ hai nguyên tӱ H và mӝt
nguyên tӱ O, hay vӅ tӍ lӋ trӑng lѭӧng - tӯ 11,19 % hyÿrô và 88,81 % ôxy. Ӣ
dҥng tinh khiӃt, nѭӟc là chҩt lӓng không màu, không có mùi và vӏ. Trong tӵ
nhiên, thӵc tӃ không gһp nѭӟc “tinh khiӃ
t
”, vì do nhӳng ÿһc thù cҩu tҥo phân
tӱ cӫa mình, nѭӟc có tính chҩt hòa tan rҩt tӕt các hӧp chҩt hóa hӑc và các
chҩt khí. Vì vұy nѭӟc tӵ nhiên luôn là mӝt dung dӏch yӃu.
Hàm lѭӧng các chҩt hòa tan trong nѭӟc ÿѭӧc gӑi là
ÿӝ muӕi cӫa nѭӟc
và ÿѭӧc biӇu thӏ bҵng g/kg hay phҫn nghìn (%
o). Theo hàm lѭӧng các muӕi,
ngѭӡi ta phân chia nѭӟc tӵ nhiên thành bӕn nhóm: nѭӟc ngӑt (ÿӝ muӕi nhӓ
hѫn 1 %
o), nѭӟc lӧ (1-25 %o), nѭӟc mһn (25-50 %o) và nѭӟc rҩt mһn (nѭӟc
muӕi) (hѫn 50 %
o). Theo hӋ thӕng phân loҥi này nѭӟc biӇn thuӝc loҥi nѭӟc
mһn và chӍ có nѭӟc biӇn ӣ ven bӡ gҫn các cӱa sông lӟn mӟi là nѭӟc lӧ.
Sӵ hiӋn diӋn cӫa muӕi trong nѭӟc biӇn tҥo nên mӕi liên hӋ lүn nhau
giӳa các tính chҩt vұt lý và hóa hӑc cӫa nó. NӃu nhѭ các tính chҩt vұt lý cӫa
nѭӟc cҩt (nѭӟc tinh khiӃt) chӍ phө thuӝc vào nhi
Ӌt ÿӝ và áp suҩt, thì các tính
chҩt vұt lý cӫa nѭӟc biӇn còn chӏu ҧnh hѭӣng mҥnh cӫa ÿӝ muӕi. Thí dө, ÿӝ
muӕi tăng kéo theo sӵ tăng cӫa mұt ÿӝ, ÿӝ nhӟt phân tӱ, hӋ sӕ dãn nӣ nhiӋt,
tӕc ÿӝ âm, áp suҩt thҭm thҩu, chӍ sӕ khúc xҥ và ngѭӧc lҥi, làm giҧm nhiӋt
dung riêng, nhiӋt ÿӝ ÿóng băng, nhiӋt ÿӝ mұt

bán kính cӫa chúng xét theo thӇ tích trên sӁ bҵng cm, tӭc nhӓ hѫn
nhiӅu so
vӟi khoҧng cách bên trong phân tӱ. ĈiӅu này có nghƭa rҵng các
phân tӱ H
2
O trong nѭӟc ÿѭӧc “xӃp ÿһt” không gӑn lҳm.
23
100256 ,
103


8
1093


23
23

1
,
Tùy thuӝc vào
trҥng thái pha cӫa nѭӟc mà cҩu trúc phân tӱ H
2
O sӁ khác
nhau. Thұt vұy, hѫi nѭӟc chӫ yӃu cҩu tҥo tӯ các phân tӱÿѫn ÿӝc. Trong
trҥng thái rҳn (băng) cҩu tҥo nѭӟc trӣ nên có sҳp xӃp trұt tӵ. Trong các tinh
thӇ băng nhӳng phân tӱ nѭӟc làm thành mӝt hӋ thӕng lөc giác vӟi các liên hӋ
hyÿrô bӅn vӳng. Cҩu trúc nhѭ vұy rҩt xӕp. Nѭӟc ӣ trҥng thái lӓng giӳ vӏ trí

trung gian giӳa hѫi nѭӟc và băng, trong ÿó vүn bҧo tӗn các yӃu tӕ cҩu trúc

17
O = 3150 : 5 : 1.
Bҧng 2.1. Các hӧp phҫn cӫa nѭӟc (theo Ditrich)
ThӇ tích
Các phân tӱ nѭӟc
% cӫa tәng thӇ tích nѭӟc% cӫa thӇ tích nѭӟc nһng
1
H
2
16
O 99,73 -
1
H
2
18
O 0,20 73,5
1
H
2
17
O 0,04 14,7
1
H
2
16
O
2
H 0,032 11,8
1
H

và
3
H - triti. Ngày nay ÿѭӧc biӃt năm ÿӗng vӏ cӫa hyÿrô. Sӵ hiӋn diӋn cӫa
các ÿӗng vӏ cӫa ôxy và hyÿrô dүn tӟi chӛ nѭӟc là mӝt hӛn hӧp cӫa tҩt cҧ các
hӧp chҩt ÿӗng vӏ cӫa ôxy và hyÿrô. Các phân tӱ nѭӟc tinh khiӃt
1
H
2
16
O làm
thành khӕi lѭӧng chính cӫa nѭӟc, tӍ phҫn cӫa chúng bҵng 99,73 % toàn thӇ
tích nѭӟc. Phҫn thӇ tích còn lҥi là cӫa các hӧp chҩt phân tӱ cӫa các ÿӗng vӏ
cӫa hyÿrô và ôxy trong dҥng các tә hӧp khác nhau (bҧng 2.1) ÿѭӧc gӑi là
“nѭӟc nһng”.
Bҧng 2.2. So sánh các tính chҩt vұt lý cӫa nѭӟc thѭӡng
và nѭӟc nһng hyÿrô (D
2
O)
Các tính chҩt vұt lý
2
H
2
16
OD
2
O
Mұt ÿӝ tҥi 20
o
C, g/cm
3

O) gӑi
là nѭӟc nһng hyÿrô.
Các tính chҩt cӫa nѭӟc tinh khiӃt
1
H
2
16
O và các hӧp phҫn nѭӟc nһng rҩt
khác nhau. Nhӳng tính chҩt vұt lý cӫa nѭӟc nһng hyÿrô D
2
O ÿѭӧc nghiên
cӭu ÿҫy ÿӫ nhҩt (bҧng 2.2). Mұt ÿӝ D
2
O cao hѫn so vӟi H
2
O. Tuy nhiên,
nhӳng khác biӋt ÿáng kӇ nhҩt ÿѭӧc nhұn thҩy trong nhiӋt ÿӝ mұt ÿӝ lӟn nhҩt
và nhiӋt ÿӝ ÿóng băng.
2.2. Các trҥng thái tә hӧp cӫa nѭӟc và sӵ chuyӇn pha
Trong các ÿiӅu kiӋn tӵ nhiên nѭӟc ÿѭӧc thҩy ӣ ba trҥng thái: rҳn (băng
và tuyӃt), lӓng (nѭӟc thӵc sӵ) và dҥng khí (hѫi nѭӟc). Nhӳng trҥng thái này
cӫa nѭӟc gӑi là nhӳng trҥng thái tә hӧp hay còn gӑi tuҫn tӵ là các pha rҳn,
77 78
lӓng và khí. Nѭӟc là vұt thӇ vұt lý duy nhҩt trên trái ÿҩt cùng lúc tӗn tҥi trong
ba trҥng thái tә hӧp.
Sӵ biӃn ÿәi trҥng thái tә hӧp cӫa mӝt chҩt gӑi là sӵ biӃn ÿәi (chuyӇn)
pha. Trong trѭӡng hӧp chuyӇn pha, các tính chҩt cӫa chҩt (thí dө mұt ÿӝ)
biӃn ÿәi mӝt cách ÿӝt biӃn. ChuyӇn pha ÿi kèm vӟi tách ra hay hҩp thө năng
lѭӧng, gӑ
i là nhiӋt lѭӧng chuyӇn pha, hay ҭn nhiӋt. Graÿien ÿӝ ҭm, thѭӡng

vӟi áp suҩt 610,6 Pa và nhiӋt ÿӝ 0,01
o
C, nѭӟc có thӇ
ÿӗng thӡi ӣ trong ba trҥng thái tә hӧp. Vì vұy ÿiӇm này gӑi là
ÿi͋m rͅ ba.
Ngoài ÿiӇm rӁ ba có thӇ thҩy hai ÿiӇm ÿһc biӋt nӳa. Tҥi ÿiӇm
C , ӭng vӟi áp
suҩt
Pa và nhiӋt ÿӝ 100
o
C, nѭӟc sôi và tҥi ÿiӇm
O
5
100131 ,
K
vӟi áp suҩt
Pa và nhiӋt ÿӝ 374,2
o
C hѫi nѭӟc chuyӇn sang trҥng thái lӓng bҵng
cách nén.
7
10212,
Vұy ta ÿã thҩy vai trò quyӃt ÿӏnh cӫa nhiӋt ÿӝ trong sӵ biӃn ÿәi trҥng
thái tә hӧp cӫa nѭӟc. Tuy nhiên, biӃn thiên áp suҩt ӣ mӭc ÿӝ nhҩt ÿӏnh cNJng
ҧnh hѭӣng tӟi các quá trình chuyӇn pha cӫa nѭӟc và hành vi cӫa các ÿiӇm
ÿһc biӋt. ĈiӅu này ÿһc biӋt rõ vӟi nhiӋt ÿӝ ÿóng băng
: trong dҧi biӃn thiên áp
suҩt tӯ 610 ÿӃn Pa (1 atm
) nhiӋt ÿӝ ÿóng băng hѫi suy giҧm (tӯ
0,01 ÿӃn 0

gián tiӃp và phө thuӝc vào lѭӧng chҩt hòa tan trong nѭӟc. Trên thӵc tӃ tҩt cҧ
các tính chҩt nhiӋt hӑc, ÿӝng lӵc hӑc và nhӳng tính chҩt khác cӫa nѭӟc biӇn
bӏ quy ÿӏnh bӣi các tham sӕ nêu trên và nhӳng ÿһc ÿiӇm cӫa cҩu tҥo phân tӱ
nѭӟc.
2.3.1. NhiӋt ÿӝ nѭӟc
NhiӋt ÿӝ trong hҧi dѭѫng hӑc thѭӡng ÿѭӧc ÿo bҵng ÿӝ bách phân (
o
C)
và sai sӕ chuҭn xác ÿӏnh nhiӋt ÿӝ không nhӓ hѫn 0,01
o
C. Trong mӝt sӕ
trѭӡng hӧp, thí dө trong các tính toán năng lѭӧng, ngѭӡi ta biӇu thӏ nhiӋt ÿӝ
bҵng ÿѫn vӏ cӫa thang nhiӋt ÿӝ tuyӋt ÿӕi (nhiӋt ÿӝng lӵc hӑc) cӫa Kelvin và
mӕc tính tӯ không tuyӋt ÿӕi, tӭc
T K = T
o
C + 273,15.
Ngѭӡi ta phân biӋt nhiӋt ÿӝ
in situ (biӇu diӉn bҵng
T
) và nhiӋt ÿӝ thӃ
vӏ
T
. NhiӋt ÿӝ in situ (có nghƭa là “tҥi chӛ”) là nhiӋt ÿӝ quan trҳc ÿѭӧc tҥi
mӝt ÿiӇm tѭѫng ӭng cӫa biӇn bҵng dөng cөÿo.
Nhi͏t ÿ͡ th͇ v͓ là nhiӋt ÿӝ
cӫa mӝt hҥt nѭӟc tҥi ÿiӇm quan trҳc ÿѭӧc qui ÿoҥn nhiӋt vӅ áp suҩt chuҭn (áp
suҩt khí quyӇn), tӭc nhiӋt ÿӝ mà ta có thӇÿã ÿo ÿѭӧc ӣÿiӇm ÿó nӃu nhѭ
không có các quá trình phi ÿoҥn nhiӋt.
Quá trình phi ÿoҥn nhiӋt là sӵ biӃn ÿәi trҥng thái cӫa hӋ nhiӋt ÿӝng lӵc

T'
oS % 35 . Trên hình vӁ các ÿѭӡng
liӅn ӭng vӟi quá trình nâng ÿoҥn nhiӋt (lҥnh ÿi) cӫa nѭӟc tӯÿӝ sâu
P
(dba)
lên mһt biӇn, còn các ÿѭӡng gҥch nӕi - hҥ xuӕng ÿoҥn nhiӋt (nóng lên) tӯ
mһt biӇn tӟi ÿӝ sâu
P
(dba).
Hình 2.2. HiӋu chӍnh ÿoҥn nhiӋt
situin
T'
situin
Tphө thuӝc vào nhiӋt ÿӝ quan trҳc và áp suҩt thӫy tƭnh
P
Ta dүn thí dө tính
T
nhӡÿӗ thӏ này. Giҧ sӱ tҥi ÿӝ sâu 9 000 dba,
C. Khi ÿó hiӋu chӍnh khi nâng nѭӟc lên mһt theo hình 2.3
bҵng C, nhiӋt ÿӝ thӃ vӏ bҵng
C. Bây giӡ, nӃu nѭӟc
này chìm xuӕng tӟi ÿӝ 6
000 dba ta có
$
610
A
, 'T C
$
52, C
, thang chia ÿӝ bên trái ÿѭӧc dùng ÿӇ lҩy giá trӏ cӫa

ng bi
81 82
( ,N049
c

OM
ng trên hình vӁӭng vӟi
biӃn ÿәi nhiӋt ÿӝ ÿoҥn nhiӋt vӟi ÿӝ sâu khi
C25,1
o

T
. Vì ÿ khá
trùng vӟi các ÿiӇm nhiӋt ÿӝ quan trҳc, ÿiӅu này chӭng tӓ vӅ quá trình ÿoҥn
nhiӋt biӃn ÿәi nhiӋt ÿӝ ӣ rãnh Minÿanao.
06810 ,E15126
c
h
oo
m). Ĉѭӡng co
ѭӡng cong
Hình 2.3. Phân bӕ theo ÿӝ sâu cӫa các nhiӋt ÿӝ thӵc (1) và thӃ vӏ (2)
ӣ rãnh sâu Minÿanao (theo O.I. Mamaev)
Khái niӋm nhiӋt ÿӝ thӃ vӏ ÿѭӧc sӱ dөng rӝng rãi trong phép phân tích
nhiӋt muӕi các khӕi nѭӟc, trong ÿӝng lӵc hӑc các dòng chҧy và các chuyên
mөc khác cӫa hҧi dѭѫng hӑc.
2.3.2. Áp suҩt thӫy tƭnh
Á
p suҩt trong ÿҥi dѭѫng biӃn thiên tӯ mӝt atm trên mһt ÿӃn hàng trăm
atm ӣ các lӟp sâu. ĈӇ xác ÿӏnh áp suҩt ngѭӡi ta sӱ dөng phѭѫng trình thӫy

. (2.2)
NӃu theo sӕ liӋu quan trҳc ta tính giá trӏ mұt ÿӝ
U
trung bình trong lӟp
và lѭu ý rҵng
dao ÿӝng cӫa áp suҩt khí quyӇn nhӓ so vӟi biӃn thiên áp
suҩt trong ÿҥi dѭѫng, thì có thӇ xem là không ÿәi, thí dө có thӇ bҵng 0.
Khi ÿó, tӯ quan hӋ (2.2) ta sӁ có công thӭc ÿѫn giҧn ÿѭӧc dùng trong thӵc tӃ
h0
0
P
hgPP
h 0
U
 . (2.3)
NӃu ta sӱ dөng giá trӏÿһc trѭng cӫa mұt ÿӝ nѭӟc biӇn bҵng
3
kg/m
3
, tӯ công thӭc (2.3) suy ra tăng ÿӝ sâu lên 1 m tѭѫng
ӭng vӟi tăng áp suҩt lên mӝt lѭӧng
10031  ,
U
P
G
:
Pa 10 N/m 100941011003189
4233
 uu ,,,P
G

tính bҵng m/s
2
,
U
tính bҵng kg/m
3
và tính bҵng m. h
Sӵ tѭѫng ӭng
hình thӭc giӳa ÿӝ sâu tính bҵng mét và áp suҩt tính bҵng
ÿêxiba (sai khác nhӓ hѫn 2 %) ÿѭӧc dùng trong thӵc tiӉn hҧi dѭѫng hӑc,
trong ÿó có “Bҧng hҧi dѭѫng hӑc”, ÿӇ thay thӃ mӝt ÿҥi lѭӧng bҵng mӝt ÿҥi
83 84
lѭӧng khác. Ngoài ra, nhҵm mөc ÿích ÿó còn có thӇ sӱ dөng mӝt quan hӋ
thӵc nghiӋm nhұn ÿѭӧc cho ÿҥi dѭѫng chuҭn ( C0 35
o
TS và vƭÿӝo ,%)
M
dѭӟi dҥng:
2632
10212102559251 PPz

 ,])sin,,([
M
,
trong ÿó
P
ÿѭӧc biӇu diӉn bҵng dba,
z
bҵng m. Công thӭc này ÿúng trong
phҥm vi 500-10

T
và ÿӝ muӕi
S %
v
o
1

U
v
35 ÿҥi lѭӧng
6
m
3
/kg. 1081975

 ,v
Trӑng lѭӧng riêng
s
là tӍ sӕ mұt ÿӝ
U
cӫa mүu nѭӟc ÿang xét trên
mұt ÿӝ cӫa mүu tiêu chuҭn (nѭӟc tinh khiӃt tҥi mұt ÿӝ cӵc ÿҥi) , tӭc
m
U
m
s
U
U
. (2.6)
Do ÿó, trӑng lѭӧng riêng là ÿҥi lѭӧng không thӭ nguyên. Ĉӝ lӟn cӫa

¹
·
¨
¨
©
§
 110
3
m
T
U
U
V
. (2.9)
Thí dө, trӏ sӕ
028131, s tѭѫng ӭng vӟi trӑng lѭӧng riêng quy ѭӟc
.
1328,
T
V
Giӳa dӏ thѭӡng
mұt ÿӝ và dӏ thѭӡng trӑng lѭӧng riêng tӗn tҥi mӝt mӕi
liên hӋ xác ÿӏnh. NӃu công thӭc (2.9) viӃt lҥi dѭӟi dҥng
mTm
UVUU

3
10 ,
thì thӃ biӇu thӭc này vào công thӭc (2.7), ta ÿѭӧc
)( 000110

ìm mӝt loҥt các hiӋu chӍnh tính tӟi
ҧnh hѭӣng: riêng biӋt cӫa áp suҩt,
ÿӗng
thӡi cӫa nhiӋt ÿӝ và áp suҩt,
ÿӝ muӕi và áp suҩt và hiӋu chӍnh tәng
cӝng . KӃt quҧ ta có
pts
v
p
G
T
v
tp
G
sp
G
pts
G
ptssptppTpts
vv
GGGG

. (2.12)
Ĉôi khi, thay vì các bҧng ÿӇ xác ÿӏnh thӇ tích riêng quy ѭӟc ngѭӡi ta
dùng nhӳng ÿӗ thӏ chuyên dөng, gӑi là nhӳng biӇu ÿӗ
ST 
, ӣÿó trong
trѭӡng các tӑa ÿӝ “nhiӋt ÿӝ - ÿӝ muӕi” ngѭӡi ta vӁ các ÿѭӡng ÿҷng trӏ
(hìn
h 2.4).

S
v
dv
TS
T
PS
T
PT
T
T
,,,
¸
¹
·
¨
©
§
w
w

¸
¹
·
¨
©
§
w
w

¸

, (2.15)
- HӋ sӕ “nén” do ÿӝ muӕi:
T, P
T
T
S
v
v
¸
¹
·
¨
©
§
w
w

1
E
, (2.16)
- HӋ sӕ nén ÿҷng nhiӋt và ÿҷng muӕi:
TS
T
T
P
v
v
k

1

quӕc tӃ, có dҥng:
87 88

 2531
1064387100899410244938 TT
W
,,,(
UU

 34937
1072466510387551024678 ,(),, STT
),,,,
/ 2423264
108314410654611002271 SSTT

 (2.19)
trong ÿó 
U
tính bҵng kg/m
3
, mұt ÿӝ nѭӟc ÿҥi dѭѫng trung bình tiêu
chuҭn, ÿѭӧc dùng làm tiêu chuҭn cӫa nѭӟc tinh khiӃt và ÿѭӧc xác ÿӏnh nhѭ
sau:

W
U

 232
100952909107939526842594999 TT
W

1 SSTT 
EDUU
. (2.22)
Trong các công thӭc này các trӏ sӕ qu
i chiӃu không ÿәi
cӫa mұt ÿӝ, nhiӋt ÿӝ và ÿӝ muӕi, còn các hӋ sӕ

000
ST ,,
U
D
và
E
thѭӡng ÿѭӧc chҩp
nhұn bҵng hҵng sӕ và ÿӕi vӟi nhӳng ÿiӅu kiӋn trung bình bҵng
-1o4
C)( 102


D
,
4
108


E
(%o)
-1
.
Liên quan tӟi sӵ phân bӕ cӫa mұt ÿӝ trong phѭѫng thҷng ÿӭng cӫa ÿҥi

và L nҵm dѭӟi áp suҩt khí quyӇn tuҫn tӵ vӟi nhiӋt ÿӝ
30
o
C,
o
C và ÿӝ muӕi%o,%o (hình 2.5).
A
T
51,
L
T  3635,
A
S 3827,
L
S
Mұt ÿӝ qui ѭӟc ban ÿҫu cӫa cҧ hai khӕi nѭӟc này bҵng nhau
(
0222 ). Khӕi nѭӟc thӭ nhҩt xҩp xӍ tѭѫng ӭng vӟi nѭӟc trong hҧi lѭu
Gѫnstrim, khӕi nѭӟc thӭ hai tѭѫng ӭng vӟi nѭӟc cӫa hҧi lѭu Labraÿo ӣ vùng
chúng gһp nhau gҫn bӡ Niuphѫnlan. NӃu nhѭ hai thӇ tích bҵng nhau cӫa hai
khӕi nѭӟc này ÿѭӧc trӝn lүn, thì nhiӋt ÿӝ và ÿӝ muӕi cӫa hӛn hӧp sӁ tuҫn tӵ
bҵng
: 14,25
o
C và 31,18 %o. Theo ÿӗ thӏ hình 2.5 ta thҩy mұt ÿӝ qui ѭӟc ӭng
vӟi nhiӋt ÿӝ và ÿӝ muӕi ÿó sӁ là , giá trӏ này
lӟn hѫn mұt ÿӝ ban
ÿҫu mӝt lѭӧng .
,
T

vào nhiӋt ÿӝ và ÿӝ muӕi, ngoài ra khi các ÿһc trѭng này tăng lên thì nhiӋt
dung giҧm (bҧng 2.3) ÿӃn 37,5 %
o, sau ÿó bҳt ÿҫu tăng lên.
1
p
c
Nh
iӋt dung cӫa nѭӟc lӟn hѫn nhiӋt dung cӫa phҫn lӟn các chҩt. Tình
hình này có vai trò hàng ÿҫu ÿӕi vӟi sӵ hình thành các ÿiӅu kiӋn khí hұu trên
Trái Ĉҩt. Có thӇ phân tích vai trò cӫa nhiӋt dung lӟn cӫa ÿҥi dѭѫng thông
qua thí dө sau ÿây.
Bҧng 2.3. NhiӋt dung riêng cӫa nѭӟc biӇn dѭӟi áp suҩt khí quyӇn, 10
3
J /
(kg.
o
C)
Ĉӝ muӕi (%
o)
NhiӋt ÿӝ
(
o
C)
010203040
0 4,228 4,094 4,018 3,968 3,918
10 4,198 4,064 3,993 3,943 3,893
20 4,186 4,052 3,980 3,930 3,880
30 4,182 4,048 3,976 3,926 3,876
Khi mһt ÿҥi dѭѫng ҩm hѫn không khí bên trên nó, thì không khí ÿѭӧc
sѭӣi nóng do tiӃp xúc vӟi mһt ÿҥi dѭѫng. Ta sӁ tính xem mӝt thӇ tích nѭӟc

c J/(kg.
o
C),
ta nhұn ÿѭӧc rҵng khi lҥnh ÿi 1
o
C mӝt ÿѫn vӏ thӇ tích nѭӟc sӁ sѭӣi nóng gҫn
3200 thӇ tích không khí lên 1
o
C. ĈiӅu này chӭng tӓ rҵng khi lҥnh ÿi ÿҥi
dѭѫng sӁ truyӅn vào khí quyӇn mӝt lѭӧng nhiӋt to lӟn, bҵng cách ÿó làm ôn
hòa khí hұu trên mӝt phҫn rӝng lӟn bӅ mһt trái ÿҩt.
NhiӋt dung riêng cӫa nѭӟc khi thӇ tích không ÿәi l
uôn nhӓ hѫn
và có
thӇ ÿѭӧc xác ÿӏnh theo giá trӏ trên cѫ sӣ các tiên ÿӅ thӭ nhҩt và thӭ
v
c
p
c
p
c
91 92
hai cӫa nhiӋt ÿӝng lӵc hӑc và phѭѫng trình trҥng thái. Trong các tính toán,
thѭӡng không phҧi giá trӏ tuyӋt ÿӕi cӫa là quan trӑng, mà chính là tӍ sӕ
, thí dө, ÿҥi lѭӧn
g này ÿѭӧc dùng khi tính tӕc ÿӝ âm trong nѭӟc.
v
c
vp
cc /

F
, khi sӵ truyӅn nhiӋt
ÿѭӧc thӵc hiӋn bӣi các phân tӱ nѭӟc trong chuyӇn ÿӝng hӛn loҥn cӫa chúng,
hoһc bҵng hӋ sӕ dүn nhiӋt rӕi, khi sӵ truyӅn nhiӋt diӉn do chuyӇn ÿӝng cuӝn
xoáy trong nѭӟc. HӋ sӕ dүn nhiӋt rӕi phө thuӝc không chӍ vào nhӳng tính
chҩt vұt lý cӫa nѭӟc biӇn, mà ӣ mӭc ÿӝ ÿáng kӇ hѫn vào nhӳ
ng
ÿһc trѭng
ÿӝng lӵc hӑc: tӕc ÿӝ, qui mô rӕi, ÿӝ әn ÿӏnh cӫa các lӟp nѭӟc v.v
Sӵ dүn nhiӋt phân tӱ trong ÿҥi dѭѫng biӇu lӝ trong nhӳng trѭӡng hӧp
khi nѭӟc bҩt ÿӝng hay khi quan trҳc thҩy sӵ chuyӇn ÿӝng phân lӟp cӫa các
phҫn tӱ nѭӟc. Ĉӕi vӟi ÿҥi dѭѫng thì chuyӇn ÿӝng rӕi là ÿһc trѭng. Trong ÿó
hӋ s
ӕ dүn nhiӋt rӕi biӃn ÿәi t
rong nhӳng giӟi hҥn rҩt rӝng và có thӇ vѭӧt trӝi
hӋ sӕ dүn nhiӋt phân tӱ mӝt sӕ bұc.
Ĉӝ dүn nhiӋt liên quan vӟi
ÿӝ dүn nhiӋt ÿӝ cӫa nѭӟc biӇn. Ĉӝ dүn
nhiӋt ÿӝ ÿһc trѭng cho tӕc ÿӝ vұn chuyӇn nhiӋt. Nó có thӭ nguyên m
2
/s và
ÿѭӧc xác ÿӏnh tӯ tӍ sӕ giӳa hӋ sӕ dүn nhiӋt cӫa nѭӟc và nhiӋt dung khi áp
suҩt không ÿәi và mұt ÿӝ
p
c
U
. HӋ sӕ dүn nhiӋt ÿӝ phө thuӝc yӃu vào nhiӋt
ÿӝ.
NhiӋt lѭӧng bӕc hѫi (ngѭng tө). NhiӋt lѭӧng bӕc hѫi ÿѭӧc xác ÿӏnh
bҵng lѭӧng nhiӋt chi phí cho bӕc hѫi 1 kg nѭӟc thành hѫi nѭӟc có cùng nhiӋt

(
o
C)
0 4 10 15
-1 334,9 268,0 159,1 71,2
-5 347,5 326,6 301,4 280,5
-10 355,9 355,9 330,8 318,2
93 94
2.6. Mӝt sӕ tính chҩt khác cӫa nѭӟc biӇn
Ĉӝ nén. Ĉӝ nén cӫa nѭӟc biӇn tѭѫng ÿӕi nhӓ: thӇ tích riêng dѭӟi áp
suҩt 1000 ba chӍ nhӓ hѫn 4 % thӇ tích riêng cӫa chính nѭӟc ÿó tҥi áp suҩt khí
quyӇn. Tuy nhiên ÿӝ nén có ý nghƭa quan trӑng ÿӕi vӟi các quá trình vұt lý
thӫy văn diӉn ra ӣ nhӳng ÿӝ sâu lӟn cӫa ÿҥi dѭѫng.
TӍ sӕ giӳa biӃn ÿәi tѭѫng ÿӕi cӫa thӇ tích riêng và biӃn ÿәi áp suҩt gây
nên sӵ biӃn ÿәi ÿó gӑi l
à hӋ sӕ nén “thӵc” cӫa nѭӟc biӇn k , ÿѭӧc xác ÿӏnh
theo công thӭc (2.17), tӭc hӋ sӕ
k
phө thuӝc vào nhiӋt ÿӝ, ÿӝ muӕi và áp
suҩt. Tӯ công thӭc này thҩy rҵng khi áp suҩt tăng thì thӇ tích riêng giҧm. Tuy
nhiên trong thӵc tӃ thѭӡng sӱ dөng mӝt hӋ sӕ gӑi là hӋ sӕ nén trung bình
P
,
ÿѭӧc xác ÿӏnh cho lӟp nѭӟc tӯ mһt tӟi ÿӝ sâu ӭng vӟi áp suҩt
P
tính bҵng
dba. Các hӋ sӕ
k và
P
liên hӋ vӟi nhau bҵng mӕi liên hӋ hàm. ĈӇ khҷng

¹
·
¨
©
§
w
w
 . (2.24)
Tӯÿây suy ra rҵng tҥi mһt biӇn ( 0
P ) các hӋ sӕ và k
P
nhѭ nhau.
Tuy nhiên, khi ÿӝ sâu tăng nhӳng khác biӋt giӳa chúng tăng lên. Ta xét mӭc
ÿӝ cӫa nhӳng khác biӋt ÿó thông qua thí dө sau. Ta tѭӣng tѭӧng mӝt cӝt
nѭӟc thҷng ÿӭng vӟi ÿӝ cao 8003 m gҫn vӟi ÿӝ sâu trung bình cӫa Ĉҥi
dѭѫng ThӃ giӟi, có thiӃt diӋn bҵng 1 m
2
, ÿӝ muӕi 35 %o và nhiӋt ÿӝ 5
o
C. Ta
sӁ tính xem cӝt nѭӟc này sӁ giҧm bao nhiêu do tác dөng cӫa ÿӝ nén. Ta lҩy
hӋ sӕ nén trung bình bҵng
9
104254

dba
-1
.
z


2
. HӋ sӕ sӭc căng bӅ mһt phө thuӝc không chӍ vào cҩu tҥo bên
trong cӫa nѭӟc, mà còn vào bҧn chҩt và trҥng thái cӫa môi trѭӡng mà nó tiӃp
xúc. HӋ sӕ sӭc căng bӅ mһt cӫa nѭӟc biӇn phө thuӝc vào nhiӋt ÿӝ và ÿӝ
muӕi, trong ÿó ҧnh hѭӣng cӫa nhiӋt ÿӝ trӝi hѫn. ĈӇ ѭӟc lѭӧng nhân tӕ nhiӋt
lên ÿҥi lѭӧng

a có thӇ sӱ dөng mӕi phө thuӝc thӵc nghiӋm
3
101506475  ),,( Ta .
Ĉӝ nhӟt (ma sát trong). CNJng giӕng nhѭÿӝ dүn nhiӋt, ÿӝ nhӟt cӫa
nѭӟc biӇn ÿѭӧc xét riêng biӋt ÿӕi vӟi các chuyӇn ÿӝng phân lӟp và chuyӇn
ÿӝng rӕi. Trong trѭӡng hӧp chuyӇn ÿӝng phân lӟp ÿӝ nhӟt ÿѭӧc ÿһc trѭng
bҵng hӋ sӕ nhӟt phân tӱ, còn trong trѭӡng hӧp chuyӇn ÿӝng rӕi ÿӝ nhӟt ÿѭӧc
ÿһc trѭng bҵng hӋ sӕ nhӟt r
ӕi (c
uӝn xoáy).
Ĉӝ nhӟt cӫa chҩt lӓng là lӵc cҫn thiӃt ÿӇ chӕng lҥi sӵ làm mҩt liên kӃt
cӫa các phân tӱ liên kӃt tҥm thӡi vӟi nhau. Ĉӝ nhӟt có thӇ xem nhѭ mӝt tính
chҩt cӫa chҩt lӓng chӕng lҥi các lӵc làm tách giãn và làm xê dӏch các hҥt.
Tuy nhiên sӵ chӕng cӵ này chӍ biӇu lӝ khi có nhӳng tӕc ÿӝ chuyӇn ÿӝng
95 96
khác nhau giӳa lӟp nѭӟc này so vӟi lӟp nѭӟc khác, tӭc khi xuҩt hiӋn các tӕc
ÿӝ góc dӏch chuyӇn các hҥt.
Tӯ phía lӟp chuyӇn ÿӝng nhanh hѫn sӁ có mӝt lӵc tác ÿӝng làm tăng
tӕc cho lӟp chuyӇn ÿӝng chұm hѫn. Trong trѭӡng hӧp ngѭӧc lҥi sӁ có mӝt
lӵc kìm hãm, cҧn trӣ. Nhӳng lӵc này, ÿѭӧc gӑi là các lӵc ma sát trong,
hѭӟng theo ÿѭӡng tiӃp tuyӃn v
ӟi bӅ mһt cӫa cá
c lӟp.

2
/s).
Ĉӝ nhӟt cӫa nѭӟc biӇn hҫu nhѭ không phө thuӝc vào áp suҩt, nhѭng
tăng lên khi ÿӝ muӕi tăng và giҧm mҥnh khi nhiӋt ÿӝ tăng, hѫn nӳa sӵ giҧm
theo nhiӋt ÿӝ diӉn ra theo qui luұt phi tuyӃn.
Khi xem xét phҫn lӟn nhӳng quá trình diӉn ra trong ÿҥi dѭѫng, ngѭӡi ta
thѭӡng bӓ qua ÿӝ nhӟt phân tӱ, vì nó thѭӡng nhӓ hѫn ÿӝ nhӟt rӕi mӝt s
ӕ bұc.

ChӍ trong mӝt sӕ trѭӡng hӧp, thí dө khi nghiên cӭu các quá trình thӫy sinh
hӑc, vai trò cӫa nhӟt phân tӱ có thӇ biӇu lӝ mӝt cách ÿáng kӇ.
KhuӃch tán. Khi tiӃp xúc hai dung dӏch vӟi nӗng ÿӝ khác nhau, các
phҫn tӱ chҩt hòa tan bҳt ÿҫu di chuyӇn tӯ dung dӏch có nӗng ÿӝ lӟn hѫn sang
dung dӏch có nӗng ÿӝ nhӓ hѫn. Sӵ di chuyӇn sӁ tiӃp diӉn chӯng nào nӗng ÿӝ
cӫa các dung dӏch chѭa bҵng nhau.
Sӵ di chuyӇn các phҫn tӱ tӯ lӟp này sang lӟp kia ÿѭӧc thӵc hiӋn không
thông qua sӵ xáo trӝn cѫ hӑc g
ӑi l
à khuӃch tán phân tӱ và có thӇ ÿѭӧc thӇ
hiӋn dѭӟi dҥng
zd
dS
M
D
, (2.26)
trong ÿó

M
khӕi lѭӧng (g) cӫa các phҫn tӱ hòa tan ÿi qua diӋn tích 1 cm
2

phân tӱ chҩt tan ÿi qua. Trong trѭӡng hӧp ÿó các phân tӱ chҩt hòa tan hѭӟng
tӟi làm san bҵng nӗng ÿӝ, bҳt ÿҫu di chuyӇn sang dung d
ӏc
h, làm cho ÿӝ cao
cӫa dung dӏch tăng lên ÿӃn mӝt ÿӝ cao cân bҵng nào ÿó. HӋ quҧ là tҥo ra mӝt
áp suҩt lên màng ngăn gӑi là áp suҩt thҭm thҩu, áp suҩt này phө thuӝc vào áp
suҩt thӫy tƭnh cân bҵng vӟi nó. Áp suҩt thҭm thҩu tăng lên 1/273 phҫn khi
nhiӋt ÿӝ tăng lên 1
o
C.
Áp suҩt thҭm thҩu tăng lên ÿһc biӋt mҥnh khi tăng ÿӝ muӕi. Thí dө, tҥi
ÿӝ muӕi
oS % 4 áp suҩt thҭm thҩu 282 , tҥi
os
, P oS % 20 9213 ,
tҥi mm cӝt t
hӫy ngân, hay 0,34 dba. HiӋn tѭӧng thҭm
thҩu ÿóng vai trò quan trӑng trong các quá trình sinh hӑc.
os
, P
o%
os
PS 36 325,
97 98
Ĉӝ dүn ÿiӋn. Nѭӟc biӇn là mӝt dung dӏch hҫu nhѭÿiӋn phân hoàn toàn
cӫa các muӕi và do ÿó nó là mӝt chҩt dүn ÿiӋn khá tӕt. Ĉӝ dүn ÿiӋn cӫa nѭӟc
biӇn tăng khi tăng nhiӋt ÿӝ và ÿӝ muӕi (hình 2.6). Nhѭ ta thҩy tӯ hình 2.6,
khi tăng ÿӝ muӕi tӯ 6 lên 40 %
o và nhiӋt ÿӝ tӯ 0 lên 24
o

thành phҫn
thҷng ÿӭng cӫa tӯ trѭӡng Trái ÿҩt. Mӝt khi ÿo ÿѭӧc
E , dӉ dàng tính ÿѭӧc
tӕc ÿӝ dòng chҧy tҥi mӵc phân bӕ cӫa các ÿiӋn cӵc.
Ĉӝ phóng xҥ. Ĉӝ phóng xҥ tӵ nhiên cӫa nѭӟc biӇn ÿѭӧc xác ÿӏnh chӫ
yӃu bӣi sӵ hiӋn diӋn trong nѭӟc biӇn nhӳng ÿӗng vӏ phóng xҥ cӫa Canxi
(
40
K). Theo mӝt sӕÿánh giá, trong nѭӟc Ĉҥi dѭѫng ThӃ giӟi chӭa
10
1036 ,
tҩn
40
K, gây nên giá trӏ riêng cӫa ÿӝ phóng xҥ Ki/l. Phҫn ÿóng
góp vào ÿӝ phóng xҥ tӵ nhiên tӯ nhӳng chҩt ÿӗng vӏ phóng xҥ khác nhѭ
37
Rb,
286
Ra không lӟn và bҵng 1 % cӫa ÿӗng vӏ
40
K. Chính là giá trӏ
Ki/l ÿѭӧc chҩp nhұn làm ÿӝ phóng xҥ tӵ nhiên. Ĉӝ phóng xҥ cӫa
nѭӟc biӇn phân bӕ tѭѫng ÿӕi ÿӅu trên toàn Ĉҥi dѭѫng ThӃ giӟi, ÿiӅu này cho
phép giҧ thiӃt vӅ bҧn chҩt khí quyӇn cӫa sӵ ô nhiӉm nѭӟc ÿҥi dѭѫng. ĈӇ
minh chӭng vӅÿiӅu này còn có sӵ phân bӕ theo phѭѫng thҷng ÿӭng cӫa ÿӝ
phóng xҥ, trong ÿó nhӳng trӏ s
ӕ cӵc ÿҥi cӫa ÿӝ phóng xҥÿѭӧc nhұn thҩy ӣ
lӟp tӵa ÿӗng nhҩt phía trên cӫa ÿҥi dѭѫng.
10
1003

PS
424
10537101549962

 ,,
. (2.28)
Công thӭc này ÿúng trong dҧi và
oS % 404  5000  P dba.
Nhѭ vұy, khi áp suҩt tăng ÿiӇm ÿóng băng cӫa nѭӟc biӇn sӁ giҧm hѫn
nӳa.
Nhi͏t ÿ͡ m̵t ÿ͡ c͹c ÿ̩i cӫa nѭӟc tinh khiӃt tҥi áp suҩt khí quyӇn
bҵng 3,982
o
C. NhiӋt ÿӝ cӫa nѭӟc biӇn giҧm khi ÿӝ muӕi và áp suҩt tăng,
ngoài ra nhân tӕÿӝ muӕi ÿóng góp phҫn chính vào biӃn ÿәi cӫa. NӃu
không tính tӟi áp suҩt, nhiӋt ÿӝ có thӇ xác ÿӏn
h theo công thӭc thӵc
nghiӋm cӫa Knudsen và Crummel
m
t
m
t
m
t
m
t
32
0000200001020953 SSSt
m
,,,,  , (2.29)

o
T ,
m
t
T
toS %, 69524
Sӵ khác
nhau vӅ tѭѫng quan giӳa nhiӋt ÿӝ ÿóng băng và nhiӋt ÿӝ mұt
ÿӝ cӵc ÿҥi kéo theo sӵ khác nhau vӅ diӉn biӃn cӫa mӝt sӕ hiӋn tѭӧng trong
các thӫy vӵc biӇn và thӫy vӵc nѭӟc lӧ. Ĉһc biӋt ÿiӅu này biӇu lӝ rҩt rõ trong
quá trình ÿӕi lѭu tӵ do, tӭc quá trình chìm các khӕi nѭӟc xuӕng dѭӟi do
chúng bӏÿұm ÿһc trong thӡi kǤ ngu
ӝi lҥn
h thu ÿông. NӃu nѭӟc lӟp mһt thuӝc
loҥi nѭӟc lӧ, thì sau khi bӏ lҥnh tӟi nhiӋt ÿӝ mұt ÿӝ lӟn nhҩt, sӵ giҧm nhiӋt ÿӝ
tiӃp theo sӁ làm giҧm mұt ÿӝ, sӵ xáo trӝn ÿӕi lѭu tӵ do thҷng ÿӭng sӁ kӃt
thúc và tҥo nên nhӳng ÿiӅu kiӋn ÿӇ ÿóng băng lӟp nѭӟc mһt. NӃu
ÿӝ muӕi
thì khi nѭӟc biӇn bӏ ng
uӝi lҥnh do trao ÿәi nhiӋt vӟi khí quyӇn,
sӵ xáo trӝn thҷng ÿӭng không kӃt thúc và luôn duy trì các dòng nѭӟc sâu ҩm
ÿi lên phía mһt, cҧn trӣ quá trình tҥo băng trên mһt biӇn.
oS %, 724!
Hình 2.7. Phө thuӝc cӫa nhiӋt
ÿӝ ÿóng băng và nhiӋt ÿӝ
mұt ÿӝ lӟn n
hҩt vào ÿӝ muӕi
T
t
m

trì sӵ liên kӃt trong mҥng tinh thӇÿѭӧc giҧi phóng và trӣ thành ÿӝng năng
cӫa các phân tӱ, tӭc làm tăng nhiӋt ÿӝ nѭӟc. Khi nhiӋt ÿӝ cao hѫn 27
o
C, sӵ
làm nóng nѭӟc chӍÿѫn thuҫn làm tăng ÿӝng năng cӫa các phân tӱ, do ÿó
nhiӋt dung cӫa các vұt khi nhiӋt ÿӝ tăng thì tăng lên mӝt cách bình thѭӡng.
Dӏ thѭӡng nhiӋt ÿӝ ÿóng băng. Thông thѭӡng, khi tăng áp suҩt nhiӋt
ÿӝ ÿông cӭng cӫa các chҩt lӓng tăng lên. ĈiӅu này liên quan vӟi sӵ giҧm thӇ
tích khi ÿông cӭng, còn tăng áp suҩt thúc ÿҭy giҧm thӇ tích. NӃu tăng áp suҩt
lên
5
10011 ,N/m
2
(1 atm) nhiӋt ÿӝ ÿông cӭng giҧm ÿi 0,007
o
C, ÿiӅu này
ÿѭӧc giҧi thích là do sӵ tăng thӇ tích nѭӟc khi nó ÿóng băng, còn tăng áp
suҩt thì cҧn trӣ quá trình này.
Trong các ÿiӅu kiӋn tӵ nhiên trên mһt Trái ÿҩt áp suҩt khí quyӇn biӃn
ÿәi rҩt ít ÿӇ dӏ thѭӡng nhiӋt ÿӝ ÿóng băng có ý nghƭa thӵc tӃ. Tuy nhiên,
trong các khӕi băng lӟn ӣ các vùng cӵc, nѫi ÿӝ dày cӫa băng vƭnh cӱu ÿҥt tӟi
mӝt s
ӕ ki
lômét ÿã tҥo nên mӝt áp suҩt lӟn ÿӇ cho tính chҩt dӏ thѭӡng này cӫa
nѭӟc ÿѭӧc thӇ hiӋn rõ trong cҩu trúc và ÿӝ dҿo cӫa băng: nó bҳt ÿҫu chҧy và
các khiên băng trѭӡn xuӕng biӇn.
2.9. Ĉӝ muӕi và các tính chҩt hóa hӑc cӫa nѭӟc biӇn
Tham sӕ chính qui ÿӏnh các tính chҩt hóa hӑc cӫa nѭӟc biӇn là ÿӝ muӕi
cӫa nó. Trong lӡi phát biӇu ÿӏnh nghƭa ÿҫu tiên, khái niӋm này nhѭ sau:
ÿӝ

o (promile). Tәng lѭӧng các muӕi hòa tan trong Ĉҥi dѭѫng ThӃ
giӟi bҵng 249
18
10,k
ì nhұn ÿѭӧc mӝt lӟp dày hѫn 40 m, nӃu chӍ rҧi trên mһt ÿҩt liӅn thì lӟp
ÿó dày 150 m.
Ngày nay ÿang tӗn tҥi mӝt sӕ phѭѫng pháp chuҭn ÿӇ xác ÿӏnh ÿӝ muӕi.
Thí dө, phѭѫng pháp lѭӧng hóa chuҭn ÿӝ ÿӝ clo nѭӟ
rãi. Ӣÿây ÿӝ clo ÿѭӧc hiӇu là
“sӕ gam bҥc chính xác cҫn thiӃt ÿӇ làm
kӃt tӫa hӃt các halôgen trong 0,3285234 kg nѭӟc biӇ
i vӟi nѭӟc Ĉҥi d
ѭѫng
giӟi ÿѭӧc biӇu diӉn bҵng công thӭc thӵc nghiӋm
ooS %,,% Cl 805010300  . (2.31)
Công thӭc này ÿúng ÿӕi vӟi dҧi ÿӝ muӕi tӯ 2,69 ÿӃn 40,15 %
o. Nhѭӧc
103 104
ÿiӇm cӫa công thӭc này là ӣ chӛ nó chӭa mӝt sӕ hҥ
có ÿӝ clo nѭӟc vүn có mӝt ÿӝ muӕi nhӓ (0,03 % ).
vӟi công
thӭc (2.31) tҥi ÿӝ muӕi 35 %
o nӃu nó không có sӕ hҥng tӵ do. ѫ sӣÿo
song song ÿӝ clo, mұt ÿӝ và ÿӝ dүn ÿiӋn cӫa cùng nhӳng mүu nѭӟc biӇn
ngѭӡi ta ÿã nhұn ÿѭӧc mӕi phө thuӝc giӳa ÿӝ muӕi và ÿӝ dүn
u2.
33) qua
sӕ li
thӭc
(2.31) bҵng eo công thӭc 33) ÿã lұp ra các bҧng ÿӇ

3
15
3231119862456786910 RRR ,,,  . (2.33)
Ӣÿây

o
CCR
u
%
/
35
mÉ
15
ÿӝ dүn ÿiӋn tѭѫng ÿӕi tҥi nhiӋt ÿӝ 15
o
C và
áp suҩt khí quyӇn tiêu chuҭn. Sai sӕ tính ÿӝ m ӕi theo công thӭc (
 089960 o ,%
Ӌu vӅ
15
R so vӟi chuҭn ÿӝ clo và xác ÿӏnh ÿӝ muӕi bҵng công
khoҧng 0,008 %
o. Th
dүn ÿiӋn sang ÿӝ muӕ
(3.
t
S
Nhѭÿã biӃt, nѭӟc là chҩt ÿiӋn phân yӃu, phân li theo phѭѫng trình

l OHHOH

nó. NӃ
OH2
2
OHH 

][]([ ,
OH
2
K
55

,]
n trҳc th
56OH K[
bҵng
ӛn hӧp
u qua ҩy sӵ trӝi hѫn cӫa cá
ӗng ÿӝ các i
i lên tí
)( g 10H
7
! thì
g nѭӟc nó
c ion hyÿrô
có t
ính axit, nӃu các ion hyÿrôxit vѭӧt trӝi
)( g 0H
7
1 thì
yÿrô bҵn

i d giӟi hҥn bi ѭѫng
ÿӕi nhӓ:
7,60
ính chҩt hóa h
trung hòa 1 lít
nѭӟ
8,
40. Mùa hè khi thӵc vұt phù du tiêu thө nhiӅu khí cacbonic cӫa các
lӟp mһt thì
pH
tăng. Mùa ÿông, khi quá trình thӣ áp ÿҧo so vӟi quá trình
tiêu thө khí cacbonic,
pH giҧm.
Mӝt t ӑc quan trӑng nӳa cӫa nѭӟc là ÿӝ kiӅm gây nên bӣi
sӵ dѭ thӯa các bazѫ mҥnh so vӟi các axit mҥnh. Ĉ͡ ki͉m chung cӫa nѭӟc
biӇn là lѭӧng miliMôl cӫa axit mҥnh mӝt gӕc (H
c ÿӃn
7555pH ,,  , ngoài ra lѭӧng axit bә sung vào sӁ chi phí chӫ yӃu
ÿӇ chuyӇn các cacbonat, bicacbonat, borat, silicat, photphat và nhӳng ion
tѭѫng tӵ khác vӅ dҥng các axit yӃu không phân li.
Phҫn ÿóng góp chính vào ÿӝ kiӅm chung thuӝc vӅ các hӧp phҫn
cacbonat và borat. Tәng các hӧp phҫn khác thѭӡng gҫn bҵng sai sӕ cӫa các
phép ÿo. Trӏ sӕÿӝ kiӅm chung cӫa nѭӟc biӇn liên quan vӟi cá
là khҧ năng cӫa nó h
c quá trình làm
thay
Mӝt t
ính chҩt rҩt quan trӑng cӫa n
ѭӟ ҩp thө (hòa
ÿәi th

n hӧ n cӫa hӧp phҫn ÿó trên dung
tron
g ÿó
HӋ sӕ hҩp thө mӝt sӕ chҩ o Ӈ tích) trong nѭӟc ngӑt
i các nhi ÿӝ khác nh à áp suҩ t khí bҵn 13,2 hPa
NhiӋt
o
trong hӛ p khí tӍ lӋ vӟi áp suҩt riêng phҫ
dӏch:
i
P
áp suҩt riêng phҫn cӫa chҩt khí.
PkC ,
i
Bҧng 2.5.
tҥ
t khí (% theo th
Ӌtau vt chҩ g 10
ÿӝ (
o
C)
Chҩt khí
0 10 15 20 30
N
2
23,74 18,18 17,04 15,59 13,45
NH
3
1 299 00 00 00 00000 910 0 801 0 709 0 590 0
Ar 53,68 41,64 37,48 34,04 28,85

gia vào tѭѫng tác hóa hӑc vӟi nѭӟc, tҥo thành nhӳng mӕi liên kӃt hyÿrô và
dѭѫng ThӃ giӟi bҵng m , khӕi lѭӧng
trung bì 87 g/kg
y làm thành
99,99 ѭӡ
ng ÿӝ lӟn1 l,
nhѭn
ѭӟc ÿҥi d
không lӟn hѫn tәng ҩn.

tҥo r
a nhӳng sҧn phҭm phân li trong dung dӏch.
2.10. Thành phҫn hóa hӑc nѭӟc ÿҥi dѭѫng
Trong nѭӟc Ĉҥi dѭѫng ThӃ giӟi hòa tan thӵc tӃ tҩt cҧ nhӳng nguyên tӕ
hóa hӑc cӫa hӋ thӕng tuҫn hoàn cӫa Ĉ. I. Menÿeleev. Vӟi thӇ tích nѭӟc Ĉҥi
3
15
10 tҩn và trӏ sӕ
nh tәng các ion chính khӕi lѭӧng các chҩt hòa tan trong
nѭӟc cӫa 11 nguyên tӕ dѭӟi dҥng các ion

F Sr HCO Br K Ca SO Mg Na Cl
2
3
22
4
2
,,,,,,,,, và axit boric
3
BH

12
10432 , tҩn.
Các chҩt hӳu cѫ có mһt trong Ĉҥi dѭѫng ThӃ giӟi trong trҥng thái hòa
tan hoһc dѭӟi dҥng nhӳng chҩt lѫ lӱng huyӅn phù. Trong ÿó chҩt hӳu cѫ hòa
tan áp ÿҧo và bҵng
12
104  tҩn.
107 108
Các chҩt dinh dѭӥng - nhӳng hӧp chҩt cӫa nitѫ, photpho và silic vӟi
tәng khӕi lѭӧng trong Ĉҥi dѭѫng ThӃ giӟi bҵng ҩn, t
rong ÿó hѫn
99 % thuӝ
2.10.1. Các hӧp phҫ h biӇn
Bҧng 2.6. Nӗng әng khӕi lѭӧng c n chính
cӫ h phҫn ӝ muӕi trung bình ng ThӃ giӟi
Io
Tәng trӳ ong ÿҥi
()
16
1042 , t
c vӅ các hӧp chҩt cӫa nitѫ.
n chính trong t ành phҫn muӕi nѭӟc
ÿӝ và t ác hӧp phҫ
a thàn muӕi tҥi ÿĈҥi dѭѫ
n
Nӗng ÿӝ
(g/kg)
lѭӧng tr
dѭѫng
10


F
0,0013 0,0018
33
BOH
0,0254 0,0348
Giӳa các hӧp phҫn chính, thӵc tӃ hoàn toàn tҥo nên thành phҫn muӕi
cӫa nѭӟc ÿҥi dѭѫng, cNJng nhѭ giӳa tӯng hӧp phҫn vӟi tәng cӫa chúng tӗn tҥi
sӵ không ÿәi vӅ các tѭѫng quan nӗng ÿӝ, ÿiӅu này ÿã ÿѭӧc xác lұp tӯ hѫn
nӱa
a cá
c hӧp phҫn chính tҥi ÿӝ muӕi trung
ҧng 2.6. DӉ dàng thҩy rҵng tәng các ion
Cl v
oát
chӕ
thӃ kӍ vӅ trѭӟc và sau ÿó có
tên là ÿӏnh luұt Ditmar. Theo ÿӏnh luұt
Ditmar, trong nѭӟc khѫi ÿҥi dѭѫng, kh
ông phө thuӝc vào nӗng ÿӝ tuyӋt ÿӕi,
tӍ lӋÿӏnh lѭӧng giӳa các hӧp phҫn chính cӫa thành phҫn muӕi cѫ bҧn luôn
luôn không ÿәi.
Dѭӟi ҧnh hѭӣng cӫa các quá trình trao ÿәi nѭӟc (giáng thӫy, bӕc hѫi)
cNJng nhѭ các quá trình tҥo và tan băng chӍ bi
Ӄn ÿәi lѭӧng muӕi chung chӭa
trong nѭӟc biӇn, còn tӍ lӋ giӳa chúng trong phҥm vi sai sӕ xác ÿӏnh thӵc tӃ là

không thay ÿәi. Vì vұy, nӃu biӃt tӍ lӋ chính xác cӫa tәng lѭӧng các muӕi và
các nӗng ÿӝ cӫa tҩt cҧ nhӳng hӧp phҫn chính trong 1 kg nѭӟc và nӗng ÿӝ
cӫa mӝt ÿҥi diӋn nào ÿó, thì có thӇ tính ÿѭӧc thành phҫn muӕi ÿҫy ÿӫ cӫa

109 110
liӋu vӅ hàm lѭӧng trong ÿҥi dѭѫng cӫa nhӳng nguyên tӕ nhѭ Rh, Te, Pd, Hf,
Os, Ir.
Các nguyên tӕ vi lѭӧng trong nѭӟc biӇn tӗn tҥi dѭӟi hai dҥng chính:
hòa t
bӕ các nguyên tӕ vi lѭӧng trong cҧ hai dҥng tuân thӫ
ba kiӇu phân ÿӟi - ÿӟi bao quanh lөc ÿӏa, ÿӟi vƭÿӝ và dҧi thҷng ÿӭng. Tuy
g phân bӕ các nguyên tӕ vi lѭӧng trên thӫy
ҥng hòa tan, cho ÿӃn nay vүn còn là vҩn ÿӅ
chѭa
ú
ng không ÿáng kӇ. ChӍ cҫ
n nói rҵng tәng cӫa
bӕn chҩt khí (N , O , CO và Ar) bҵng gҫn 9
9% tәng khӕi lѭӧng các chҩt khí
lѭӧng nӗng ÿӝ cӫa các chҩt khí ÿã nêu phөӋt ÿӝ, tҥi giá trӏÿӝ
muӕi tru ҵng 35 %
o.
Nӗng ÿӝ (ml/l) c khí hòa ng nѭӟ tҥi ÿӝ m %o
Ӌt ÿӝ (
o
an và lѫ lӱng. Ӣ các vùng khѫi ÿҥi dѭѫng, nӗng ÿӝ cӫa nhӳng nguyên tӕ
hóa hӑc ӣ dҥng hòa tan lӟn hѫn nhiӅu so vӟi dҥng lѫ lӱng. Ngѭӧc lҥi, ӣ
nhӳng vùng gҫn cӱa sông và các biӇn nӱa kín các nguyên tӕ vi lѭӧng ӣ dҥng
lѫ lӱng nhiӅu hѫn.
Nhìn chung, phân
nhiên, nhӳng qui luұt chi tiӃt tron
vӵc ÿҥi dѭѫng và trѭӟc hӃt, cӫa d
ÿѭӧc giҧi quy
Ӄt.

tӯ kh 8). Các
mөc chi O
2
chӫ yӃu là sӵ s ch vào khí quyӇn khi nѭӟc
bão hòa
y hòa ng Ĉҥi dѭѫng Ӄ giӟi
(theo V.N. Ivanhen )
hҫn cân bҵng Nhұp
9
tҩn) Chi (
9
tҩn)
ӗn ch
ính cӫa nhұp lѭӧng nitѫ trong ÿҥi dѭѫng - sӵ hòa tan chҩt lѫ lӱng
nguӗn gӕc sinh vұt và các sҧn phҭm hoҥt ÿӝng sӕng cӫa các sinh vұt biӇn,
bҵng 7,615 tӍ tҩn/năm. Gҫn nhѭ chính lѭӧng ÿó bӏ lҩy khӓi ÿҥi dѭѫng do quá
trình quang hӧp (7,7 tӍ tҩn/năm).
Tình hình hoàn toàn khác ÿӕi vӟi ôxy hòa tan và khí cacbonic hòa tan,
vai trò cӫa cá
í quyӇn trong ÿiӅu kiӋn nѭӟc bi
Ӈn chѭa bão hòa ôxy (bҧng 2.
ӱ dөng sinh hóa và tá
ôxy.
Bҧng 2.8. Cân bҵng năm cӫa ôx tan tro Th
kov
Các thành p (10 10
Hҩp thө tӯ khí quyӇn khi nѭӟc
54,8 -
chѭa bão hòa ôxy
Tӯ nѭӟc mѭa 3,4 -

Tҩt cҧ các chҩt thӭ sinh cӫa axit cacbonic ÿӗng thӡi tӗn tҥi trong dung
dӏch, hѫn nӳa tӍ lӋ giӳa chúng thay ÿәi tùy theo nhӳng ÿiӅu kiӋn bên ngoài
(các tham sӕ trҥng thái), tӭc nhiӋt ÿӝ, ÿӝ muӕi và áp suҩt. Nhân tӕ chính mà
trҥng thái cӫa hӋ cacbonat phө thuӝc vào là khí cacbonic. Khi giҧm hàm
lѭӧn
ӣng tӟi các ÿiӅu kiӋn
sӕng v
à hoҥt ÿӝng cӫa sinh vұt biӇ
n. Ngoài ra, ÿҥi dѭѫng còn phҧi gánh chӏu
hө CO
2
tӯ khí quyӇn, nѫi nӗng ÿӝ khí này ÿang tăng
mҥnh
ӧp
g CO
2
thì pH tăng và do ÿó các bicacbonat chuyӇn thành cacbonat.
Ngѭӧc lҥi, tăng hàm lѭӧng CO
2
sӁ làm cho quá trình thay thӃ theo hѭӟng
ngѭӧc lҥi - các cacbonat chuyӇn thành bicacbonat và pH giҧm ÿi.
Khí cacbonic có vai trò quan trӑng trong sӵ hình thành sҧn phҭm ban
ÿҫu trong ÿҥi dѭѫng và nhiӅu quá trình khác ҧnh hѭ
thêm mӝt nghƭa vө hҩp t
do hoҥt ÿӝng nhân sinh thҧi CO
2
vào không khí.
2.10.4. Chҩt hӳu cѫ
Ngѭӡi ta hiӇu chҩt hӳu cѫ cӫa nѭӟc tӵ nhiên là tұp hӧp các dҥng tӗn
tҥi cӫa nhӳng h chҩt hӳu cѫ: nhӳng chҩt thӵc sӵ hòa tan (kích thѭӟc các

tҥo ra trӵc tiӃp trong ÿҥi dѭѫng và các ch̭
g tӯ bên ngoài vào ÿҥi dѭѫng cùng vӟi n tӯ lөc ÿӏa, cùng vӟi
vұt liӋu phong hó g qua khí quyӇn), nhӡ xâm thӵc (phá bӡ và
cùng vӟi vұt liӋu vNJ trө và sӵ ô nhiӉm nguӗn gӕc nhân sinh.
M
ӛi năm Ĉҥi dѭѫng ThӃ giӟi thu nhұn
9
1021  tҩn chҩt hӳu cѫ, và
mӝt phҫn áp ÿҧo (
9
1020  tҩn) có nguӗn gӕc tӵ si
9
101  t
tӕ
ch
photp
ngoҥi lai. Trong ÿó gҫn 95 % chҩt tӵ sinh liên quan tӟi nhӳng sҧn phҭm
cӫa phù du thӵc vұt. Dòng rҳn cӫa các sông ÿóng góp phҫn lӟn nhҩt (40 %)
vào quӻ chҩt hӳu cѫ ngoҥi lai.
2.10.5. Các nguyên tӕ dinh dѭӥng chӫ yӃu
Có thӇ xem tҩt cҧ nhӳng nguyên tӕ hóa hӑc tham gia vào thành phҫn
nhӳng hӧp chҩt hӳu cѫ và cҫn cho các cѫ thӇ sӕng ÿӇ ÿҧm bҧo các quá trình
trao ÿәi chҩ
g. Hѫn 99,9 % khӕi lѭӧng các cѫ thӇ sӕng cҩu tҥo tӯ nhӳng nguyên tӕ
này. Trong ÿó các hӧp chҩt cӫa nitѫ, photpho và silic ÿѭӧc gӑi là nhӳng yӃu
tӕ dinh dѭӥng chính do ý nghƭa ÿһc biӋt quan trӑng
cӫa chúng trong hoҥt
ÿӝng sӕng cӫa các sinh vұt biӇn cNJng nhѭ trong quá trình quang hӧp cӫa sinh
vұt phù du.
ViӋc nghiên cӭu nhӳng yӃu tӕ dinh dѭӥng chính còn có ý nghƭa khi giҧi

lӱa và sinh vұt), trong ÿó vai trò cӫa các vұt lѫ lӱng nguӗn gӕc sinh vұt và sӵ
trao ÿәi chҩt cӫa các cѫ thӇ biӇn là áp ÿҧo (
% 99|
). Sӵ chi phí các nguyên
tӕ dinh dѭӥng thӵc tӃ hoàn toàn là do thӵc vұt phù du thu lѭӧm trong khi
quan bҧo
bӣi các c
Nӗng ÿӝ trung b ngu dѭӥnính
hòa t ÿҥi d 2.9
ng ÿӝ bì rӳ l các n n tӕѭӥ
ÿҥi (th an
ÿӝ tr nh
ѭӧ
g hӧp. Vì vұy nhu cҫu tiêu dùng chính cӫa sinh vұt biӇn ÿѭӧc ÿҧm
hu trình bên trong cӫa nitѫ, photpho.
ình và tәng trӳ lѭӧng các
ѭѫng ÿѭӧc dүn trong bҧng
yên tӕ dinh g ch
. an trong các
Bҧng 2.9. Nӗ
trong các
trung
dѭѫng
nh và t
eo S.
ѭӧng
V. Bruevich và
guyê
V.I. Iv
dinh d

sinh hӑc và ÿӏa chҩt hӑc trong thӡi kì toàn bӝ lӏch sӱ Trái Ĉҩt. Theo nhӳng
quan niӋm hiӋn ÿҥi, hành tinh chúng ta ÿѭӧc hình
lҥnh bӏ nung nóng dѭӟi tác ÿӝng cӫa năng lѭӧng nén và nh Ӌt lѭӧng tách ra
tӯ các nguyên tӕ ph
óng xҥ, làm cho vұt chҩt c
ӫa hành tinh phân hóa thành
các lӟp. Do kӃt quҧ nung chҧy và hóa khí lӟp manti theo cѫ chӃ nung chҧy
tӯng vùng mà các chҩt nhҽ - macma bazan và các khí hòa tan trong nó, khӕi
lѭӧng chӫ yӃu là nѭӟc, nәi lên phía bӅ mһt trái ÿҩt.
Khi chúng nguӝi lҥnh ÿi hѫi nѭӟc và các khí ngѭng ÿӑng, tҥo thành
dung dӏch axit chӭa các ion clo, lѭu huǤnh, cacbon, brôm, flo, bo, iôt, amoni,
silic. Ĉӗng thӡi trong khi hòa tan các ÿá sӁ làm trung hòa dung dӏch axit và
làm giҫu nó bҵng các ion natri, kali, manhê, canxi, stronsi. Nhѭ vұy, ngay tӯ
khi hình thành thӫy quyӇn ÿҥi dѭѫng
ÿã mһn và chӭa hҫu nhѭ tҩt cҧ nhӳng
nguyên tӕ cӫa thành phҫn muӕi trong ÿҥi dѭѫng hiӋn ÿҥi.
Ngѭӡi ta phân chia ra ba giai ÿoҥn hình thành nѭӟc ÿҥi dѭѫng và thành
phҫn hóa hӑc cӫa nó. Giai ÿoҥn thӭ nhҩt, sӟm nhҩt, giai ÿoҥn Katarkhei, là
giai ÿoҥn bao quát thӡi kǤ tӯ 4,64,5 ÿӃn 3,63,4 tӍ năm trѭӟc, khi chѭa có
sӵ sӕng trên Trái Ĉҩt. Rõ ràng th
Ӈ tích nѭӟc trong ÿҥi dѭѫng ÿӃn cuӕi
Katarkhei nhӓ hѫn 20 % cӫa thӇ tích ngày nay. Trong thӡi gian này trong ÿҥi
dѭѫng chӫ yӃu gӗm hyÿrô sunphua, amiac, mêtan và vҳng mһt ôxy hòa tan,
các ôxit cӫa lѭu huǤnh, nitѫ và cacbon. Hàm lѭӧng canxi, manhê và kali
tѭѫng ÿӕi lӟn, còn natri thì nhӓ hѫn so vӟi hàm lѭӧng cӫa thӡi kì hiӋn ÿҥi.
Giai ÿoҥn thӭ hai gӗm các ÿҥi Arkhei và Prôterôzôi, bao quát thӡi kì tӯ
3,63,4 ÿӃn 0,580,56 tӍ năm trѭӟc, khi
ҩy trên Trái Ĉҩt, chӫ yӃu trong ÿҥi
dѭѫng, ÿã xuҩt hiӋn và phát triӇn sӵ sӕng. Qua khoҧng thӡi gi Ӈ tích
nѭӟc ÿҥi dѭѫng tăng lên ÿӃn khoҧng 70 % cӫa thӇ tích hiӋn nay, hàm lѭӧng

trong
c hѫi, tҥo n
hNJ tѭѫng, hòa tan, ôxy hóa, thành tҥo các hӧp
chҩt,
ÿӏa c
hҩt riêng biӋt ÿã tӯng diӉn ra nhӳng lҫn biӃn ÿәi có ÿӏnh hѭӟ
mӵc nѭӟc và thӇ tích nѭӟc ÿҥi dѭѫng, thành phҫn hóa hӑc cӫ
g biӃn ÿәi ÿó tѭѫng ÿӕi ngҳn và không có gì quan trӑng.
2.11. Sӵ ô nhiӉm hóa hӑc cӫa nѭӟc các ÿҥi dѭѫng
Trѭӟ
dѭѫng ÿѭӧc hiӇu là sӵ suy giҧm chҩt lѭӧng môi trѭӡng ÿҥi dѭѫng do nhӳng
nhân tӕ nhân sinh tác ÿӝng trӵc tiӃp hay gián tiӃp tӟi nhӳng tính chҩt vұt lý -
hóa hӑc cӫa môi trѭӡng và làm hҥi sinh vұt biӇn, sӭc khӓe và hoҥt ÿӝng cӫa
con ngѭӡi.
Sӵ ô nhiӉm Ĉҥi dѭѫng ThӃ giӟi có ҧnh hѭӣng lӟn ÿӃn các quá trình vұt
lý, hóa hӑc và sinh hӑc diӉn ra trong nó và ӣ biên giӳa ÿҥi d
ѭѫng, khí quyӇ
và lөc ÿӏa. HiӋn nay, nhӳng chҩt gây ô nhiӉm phә biӃn và nguy hiӇm nhҩt là
dҫu mӓ và các sҧn phҭm dҫu mӓ, các hӧp chҩt cӫa ki
m loҥi nһng (thí dө,
thӫy ngân và chì), các hóa chҩt ÿӝc (thuӕc trӯ sâu v.v ), các chҩt hӳu cѫ cӫa
clo và photpho, các ÿӗng vӏ phóng xҥ tӵ nhiên sӕng lâu (plutôni, sezi v.v ).
Ô nhiӉm dҫu là thí dө rõ nét nhҩt vӅ sӵ tác ÿӝng nhân sinh toàn cҫu
ÿӕi vӟi Ĉҥi dѭѫng ThӃ giӟi. Ngày nay thӵc tӃ không có mӝt vùng ÿҥi dѭѫng
nào mà không cҧm nhұn thҩy tác ÿӝng cӫa ô nhiӉm dҫu. Theo nhӳng ÿánh
giá hiӋn ÿҥi, hàng năm có 1,78,8 triӋu tҩn dҫu tӯ các nguӗn khác nhau nhұp
vào môi trѭӡng ÿҥi dѭѫng. Vұn chuyӇn ÿѭӡng biӇn (12,6 triӋu tҩn) là mӝt
trong sӕ nh
ӳng
nguӗn nhân sinh quan trӑng nhҩt ÿѭa dҫu vào Ĉҥi dѭѫng ThӃ

hyÿrôcacbua này còn có nhӳng tính chҩt biӃn ÿәi gien và gây ung thѭ, do ÿó
tác ÿӝng cӫa chúng tӟi quүn xã sinh vұt biӇn tӓ
ra cӵc kì nguy hiӇm.
Thuӕc trӯ sâu là mӝt nhóm lӟn các chҩt do con ngѭӡi tҥo ra dùng ÿӇ
chӕng các vұt hҥi và bӋnh tұt cho thӵc vұt. Trong môi trѭӡng nѭӟc, phә biӃn
nhҩt là nhӳng nhóm thuӕc trӯ sâu sau: nhӳng thuӕc diӋt nҩm, khuҭn, nhӳng
thuӕc diӋt cӓ và ÿһc biӋt nhӳng thuӕc diӋt côn trùng.
117 118
Các thuӕc diӋt côn trùng có thӇ gӗm ba loҥi: nhӳng chҩt clo hӳu cѫ,
photpho hӳu cѫ và thuӕc gây mê. Loҥi clo hӳu cѫ tiêu biӇu là DDT
(dichlordipheniltrichloretan) và các dүn xuҩt cӫa nó, PCB
(polichlorbiphenil), HCB (hexachlorbenzol) v.v Chu kì bán phân rã cӫa
nhӳng chҩt này ÿҥt tӟi vài chөc năm, chúng có ÿӝc tính cao và rҩt bӅn vӳng
ÿӕi vӟi sӵ phân hӫy sinh hӑc, do ÿó thuұn lӧi cho sӵ tích lNJy trong cѫ thӇ
sinh vұt biӇn.
PCB ÿѭӧc sӱ dөng
ÿһc biӋt rӝng rãi trong công nghiӋp. Theo mӝt sӕ
ѭӟc lѭӧng, 420 nghìn tҩn PCB ÿang lѭu hành trong môi trѭӡng, trong sӕÿó
250 nghìn tҩn trong ÿҥi dѭѫng, tӭc 35 % tәng lѭӧng PCB do công nghiӋp sҧn
xuҩt (1,2 triӋu tҩn). Hѫn nӳa Ĉҥi dѭѫng ThӃ giӟi giӳ vai trò mӝt bӇ chӭa
cuӕi cùng thu nhұn PCB qua khí quyӇn và dòng lөc ÿӏa. Do ÿó, có thӇ cho
rҵng nӗng ÿӝ các chҩt hyÿrôcacbua chӭa clo trong nѭӟc biӇn p
hҧi tăng dҫn.
HiӋn nay nӗng ÿӝ PCB bҵng 0,010,03 Pg/l. Bӏ ô nhiӉm hѫn hӃt là các vùng
ven b
ӣ trҥ
mô
i trѭӡng biӇn bҵng asen tӯ nѭӟc thҧi công nghiӋp ҧnh
hѭӣn
Ô nhiӉm nѭӟc tӵ nhiên do chì diӉn ra do hӋ quҧ cӫa quá trình làm giҫu

lӱa. Ĉҥi dѭѫng Th
Ӄ giӟi chӭa tәng cӝng khoҧng 140 triӋu tҩn caÿimi và nӗng
ÿӝ trung bình cӫa chҩt này bҵng 0,1 Pg/l.
Ô nhiӉm
g trѭӟc hӃt tӟi trҥng thái các vӏnh, cӱa sông và nhӳng vùng gҫn bӡ
khác. Nhұp lѭӧng asen theo con ÿѭӡng nѭӟc sông ÿѭӧc ѭӟc lѭӧng bҵng
4070 nghìn tҩn/năm. Gҫn 700 tҩn/năm ÿi tӯ khí quyӇn vào ÿҥi dѭѫng. Tәng
lѭӧng asen trong Ĉҥi dѭѫng ThӃ
giӟi bҵng 3150 triӋu tҩn và nӗng ÿӝ trung
bình 2,3 Pg/l.
3
102

P
Các tính chҩt quang hӑ
biӇn
3.1. Các tính chҩt quang hӑc
Nhѭÿã nêu ӣ trên, các tính chҩt quang hӑc cӫa nѭӟc biӇn có ý nghƭa
khoa hӑc và thӵc tiӉn quan trӑng. Thұt vұy, ÿӝ trong suӕt và màu thѭӡng
ÿѭӧc dùng làm nhӳng ÿһc trѭng bә sung cӫa các khӕi nѭӟc, trong mӝt sӕ
119 120