.

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO CÔNG TÁC BỒI
DƯỠNG HỌC SINH GIỎI–HỌC SINH NĂNG
KHIẾU Ở TRƯỜNG TH NGƯ THUỶ BẮC Phần mở đầu
1. Lí do chọn đề tài:
Bước sang thế kỉ XXI đất nước ta bước vào thời kì đẩy mạnh nhanh sự
nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hoá đất nước. Trong đường lối đổi mới toàn
dịên của đất nước ta về giáo dục và đào tạo, Đảng ta xác định: “Cùng với khoa
học và công nghệ, giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao
dan trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài ”
Việc bồi dưỡng học sinh giỏi-học sinh năng khiếu (BDHSG-HSNK),
ươm trồng những hạt giống nhân tài cho đất nước là một nhiệm vụ rất quan
trọng và cần thiết vì những người tài bao giờ cũng là nhân tố quan trọng để
thúc đẩy xã hội phát triển. Việc BDHSG-HSNK cần phải được tiến hành ngay
từ bậc học đầu tiên, bậc tiểu học.
Đã từ lâu việc phát hiện và bồi dưỡng HSG - HSNK là nhiệm vụ trọng

- Nghiên cứu các chỉ thị của ngành, các tạp chí, các tài liệu có liên quan
đến việc chỉ đạo BDHSG - HSNK.
*Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp điều tra
- Phương pháp Chuyên gia
- Phương pháp toạ đàm trao đổi.

Phần nội dung

i. cơ sở lí luận và các vấn đề liên quan đến đề tài.
Hội nghị lần thứ hai BCH TW Đảng khóa VIII đã có nghị quyết 02 -
NQ/HNTW ngày 24/12/1996 về định hướng chiến lược phát triển GD&ĐT
trong thời kì CNH, HĐH đã khẳng định “Không tổ chức lớp chọn ở các cấp
học, không tổ chức trường chuyên ở TH và THCS”.
Tuy nhiên trong thực tiễn chúng ta không nên hiểu đồng nhất hai khái
niệm: “mở trường chuyên, lớp chọn” với việc “phát triển và bồi dưỡng HSG -
HSNK”. Việc phát hiện và bồi dưỡng HSG -HSNK là một nhiệm vụ trọng tâm
của mỗi nhà trường nói chung, trường Tiểu học nói riêng.
* Mục đích của việc BDHSG – HSNK:
Việc tổ chức BDHSG - HSNK và thi chọn nhằm động viên khuyến khích
những học sinh giỏi mà các giáo viên dạy giỏi góp phần thúc đẩy việc cải tiến
chất lượng dạy và học, chất lượng của việc quản lí chỉ đạo của các nhà trường
đồng thời phát hiện học sinh có năng khiếu để tiếp tục bồi dưỡng ở cấp học
cao hơn nhằm đào tạo nhân tài cho đất nước
* Tầm quan trọng của việc chỉ đạo BDHSG – HSNK:
Việc phát hiện và BDHSG - HSNK là nhiệm vụ của từng nhà trường mà
cụ thể là từng nhà quản lí, từng giáo viên giảng dạy. Năng khiếu của học sinh
nếu được phát hiện và bồi dưỡng sớm sẽ định hướng phát triển và dần định
hình trở thành những học sinh giỏi. Ngược lại, mầm móng năng khiếu của các

- Nhà nước ta yêu cầu các trường tiểu học dạy đủ các môn, tạo điều kiện
để các em học tập đạt kết quả cao trong tất cả các môn theo quy định trong
mục tiêu và kế hoạch giáo dục.
- Học sinh giỏi phải đạt trình độ tiểu học (đạt chuẩn):
+ Đối chiếu theo quy định, học sinh đạt trình độ tiểu học (đạt chuẩn) là
những học sinh từ trung bình trở lên trong đó có những em vượt yêu cầu (trên
chuẩn) được phân định hai mức độ: khá và giỏi. Những em trong độ tuổi chưa
được đi học và học sinh học tập chưa đạt chuẩn quy định thì gia đình, nhà
trường, xã hội phải có biện pháp giúp đỡ, tạo điều kiện để các em đi học và
học đạt kết quả, đạt trình độ tiểu học.
+ Học sinh giỏi tiểu học theo Quyết định 30: Đó chính là những HS đạt
100% các môn đánh giá định lượng đạt điểm giỏi (từ 9 điểm trở lên), các môn
định tính đạt loại hoàn thành, thực hiện đầy đủ 4 nhiệm vụ của người học sinh.

ii. cơ sở thực tiễn và thực trạng việc chỉ đạo bồi dưỡng học sinh giỏi-học
sinh năng khiếu ở trường tiểu học ngư thủy bắc.

1. Đặc điểm tình hình và đội ngũ nhà trường
Trường tiểu học Ngư Thủy Bắc là trường thuộc 10 xã vùng khó khăn của
huyện Lệ Thủy nên giáo viên giảng dạy ở đây đa số là giáo viên trẻ, mới ra
trường được điều động đi nghĩa vụ vùng xa. Năm học 2007 -2008 nhà trường
có 25 giáo viên và nhân viên. Trong đó Đại học:15 Cao đẵng: 6 Trung cấp: 4.
Điểm nổi bật về đội ngũ nhà trường có sự thống nhất cao, một tập thể
đoàn kết nhiệt tình, có trách nhiệm cao trong công việc đặc biệt là công tác bồi
dưỡng HSG-HSNK. Do vậy trong những năm qua chất lượng giáo dục học
sinh luôn duy trì tốt theo chuẩn vùng và có nhiều thành tích trong công tác bồi
dưỡng HSG-HSNK tham gia ở cấp cụm, huyện và tỉnh.
Trường tiểu học Ngư thủy Bắc trong năm học 2007-2008 có 17 lớp với
số học sinh là 340 được học dàn trãi ở 4 khu vực cho nên nhà trường gặp
những thuận lợi và khó khăn nhất định trong việc tuyển chọn và bồi dưỡng

- Phần đông là giáo viên mới ra trường nên có ít kinh nghiệm giảng dạy
thực tế, trình độ đào tạo nhiều loại hình. Giáo viên hợp đồng nhiều, thường
biến đổi thuyên chuyển qua hàng năm. Do đó công tác bồi dưỡng HSG -
HSNK của một số giáo viên chưa đáp ứng phần nào so với yêu cầu, đặc biệt là
việc lựa chọn giáo viên dạy bồi dưỡng.
- Học sinh vẫn chưa tích cực tham gia các đội tuyển để bồi dưỡng. Việc
bồi dưỡng học sinh để dự thi các cấp quá nặng nề vì tính chất thời vụ mà gây
ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe của học sinh.
- Quá trình bồi dưỡng HSG - HSNK chưa thực sự đặt trên cơ sở vững
chắc là nâng cao chất lượng dạy và học, đẩy mạnh và phát triển sâu rộng công
tác ngoại khóa một cách toàn diện.
- Việc thống nhất nội dung, phương pháp, giới hạn bồi dưỡng HSG -
HSNK còn lúng túng, gặp nhiều khó khăn về tài liệu và các văn bản hướng
dẫn.
- Việc huy động các nguồn lực cho công tác bồi dưỡng HSG - HSNK còn
chưa đạt yêu cầu mong muốn.
- Việc thi đua khen thưởng chưa đủ mạnh để khuyến khích cho học
sinhvà giáo viên quyết tâm cao trong công việc.
- Tăng cường cơ sở vật chất thiết bị dạy học phục vụ cho công tác bồi
dưỡng HSG - HSNK.

iii. biện pháp chỉ đạo công tác bồi dưỡng học sinh giỏi-học sinh năng
khiếu của trường tiểu học Ngư Thuỷ Bắc.
Từ cơ sở lí luận, cơ sở thực tiễn và thực trạng của công tác bồi dưỡng
HSG-HSNK ở trường tiểu học Ngư Thủy Bắc, tôi xin đưa ra những biện pháp
chỉ đạo như sau:
1. Biện pháp thứ nhất: Quán triệt và nhận thức tầm quan trọng của
công tác bồi dưỡng học sinh giỏi-học sinh năng khiếu.
Chúng ta đã và đang kế thừa truyền thống dân tộc Việt Nam, coi những
người tài giỏi là cái “gốc” để làm nên sự nghiệp và con người là mục tiêu và động

trường là nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết vì vậy BGH cần phải xây dựng kế
hoạch chung và kế hoạch cụ thể về công tác này ngay đầu mỗi năm học.
Trong kế hoạch cụ thể cần làm rõ quy trình bồi dưỡng, ai bồi dưỡng, nội
dung, phương pháp, cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ công tác bồi dưỡng, có
chế phối hợp, huy động cộng đồng, các nguồn tài chính
Để có một kế hoạch khả thi, những bước đi thích hợp, Hiệu trưởng cần căn
cứ vào chỉ thị năm học, vào văn bản hướng dẫn, tình hình thực tế nhà trường,
truyền thống nhà trường, xu thế chung của giáo viên, yếu tố mang tính chất đột
phá Kế hoạch chi tiết được thông qua Hội đồng sư phạm nhà trường .
Kế hoạch chi tiết cần phải là những dự kiến kết quả bằng số liệu, những
việc làm cụ thể và đặc biệt nó phải mang tính khả thi.

3. Biện pháp thứ ba: Chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục đại trà
Trong thực tiễn nhà trường nào có chất lượng giáo dục đại trà tốt thì
thường có chất lượng mũi nhọn tốt. Chất lượng giáo dục chung toàn trường sẽ là
nền tảng vững chắc để từ đó xây dựng cái đỉnh , cái đỉnh đó rõ ràng cũng phụ
thuộc nhiều ở nền móng. Vì vậy để có chất lượng học sinh giỏi - học sinh năng
khiếu cao thì nhà trường phải nâng cao chất lượng giáo dục đại trà.
Để nâng cao chất lượng giáo dục đại trà thì nhà trường phải xây dựng cho
được các nề nếp chính như:
- Nề nếp hành chính
- Nề nếp chuyên môn
- Nề nếp hội họp và hoạt động ngoài giờ
BGH tăng cường chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học, coi đây là nhiệm
vụ trọng tâm của công tác chuyên môn và phải làm triệt để, làm quyết liệt, có quy
trình, huy động nhiều nguồn lực để là. Bên cạnh đó phải chỉ đạo công tác Hội thi.
Tích cực đổi mới công tác kiểm tra và đánh giá giáo viên, học sinh. Tăng
cường kiểm tra việc thực hành của học sinh để từ đó rút ra kinh nghiệm trong
việc dạy của thầy, trong việc học của trò. Cũng từ đó nhà quản lý ra những quyết
định quản lý phù hợp.

+ Xác định đúng, đầy đủ mục tiêu bài dạy.
+ Truyền thụ kiến thức rõ ràng, đầy đủ, chính xác, có hệ thống và trọng
tâm.
+ Tổ chức dạy học, sử dụng phương pháp, phương tiện phù hợp nội dung
bài học, đặc trưng môn học.
+ Đánh giá đúng khả năng của học sinh. Chấm bài cho điểm , đánh giá xếp
loại học sinh công bằng.
Từ những vấn đề trên người quản lí cần chỉ đạo bồi dưỡng giáo viên để
mỗi giáo viên làm tốt ba khâu cơ bản sau: Soạn bài, lên lớp, chấm chữa-đánh giá-
xếp loại học sinh. Ba khâu này tạo thành chu trình khép kín công việc giảng dạy
của người giáo viên, vì vậy khâu nào cũng quan trọng không thể xem nhẹ và
thường xuyên giám sát kiểm tra.
Người quản lí căn cứ thực tế đội ngũ giáo viên của trường mình mà tiến
hành bồi dưỡng và chọn một trong những nội dung trên để bồi dưỡng.
c. Bồi dưỡng kiến thức và kinh nghiệm thức tế
Để có giáo viên giỏi tham gia vào bồi dưỡng học sinh giỏi - học sinh năng
khiếu thì không chỉ giỏi về chuyên môn nghiệp vụ mà còn phải giỏi về kiến thức
xã hội và có kinh nghiệm thực tế. Thực tiễn cho thấy một giáo viên mà có kiến
thức, có kinh nghiệm thực tế thì giáo viên đó rất năng động, quá trình quản lí lớp
học, tổ chức tiết học rất phù hợp với đối tượng học sinh.
Nhà trường cần phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội, kinh tế các tổ
chức Công đoàn để làm tốt khâu bồi dưỡng về kiến thức và kinh nghiệm thực tế
cho giáo viên.
4.2. Hình thức bồi dưỡng
- Giao việc cho giáo viên phải đúng người, đúng việc có như vậy mới đạt
kết quả cao trong công việc. BGH phải biết khơi dậy mọi sức mạnh của từng cá
nhân.
- Có kế hoạch cho giáo viên tham dự các lớp nâng cao trình độ ( CĐ, ĐH,)
ở các hình thức đào tạo, bồi dưỡng ngắn hạn và dài hạn.
- Dự giờ thăm lớp là một hoạt động thường xuyên để giáo viên tự nâng cao

Rèn luyện kỹ năng giảng dạy trên lớp là rèn luyện những nội dung trên,
BGH chỉ đạo bồi dưỡng nội dung này thông qua các hình thức như thiết kế một
giờ dạy mẫu, bài soạn điển hình, thao giảng
- Chấm chữa, đánh giá, xếp loại học sinh
Đối với nội dung này, BGH chỉ đạo sát sao tới giáo viên trên các mặt sau:
+ Biết thiết kế một bài kiểm tra gồm cả đáp án, biểu điểm (đề phải đánh
giá được các đối tượng học sinh).
+ Chấm bài chính xác, biết phát hiện những năng lực của học sinh qua bài
làm.
+ Đánh giá đúng khả năng của từng học sinh
+ Cho kiểm tra chéo bài chấm của từng giáo viên cùng khối, lớp và kiểm
tra chéo công việc cộng điểm xếp loại học sinh.
+ Ban Giám hiệu thường xuyên kiểm tra các nội dung trên.
- Một vấn đề quan trọng nữa là Ban Giám hiệu phải làm cho giáo viên chủ
nhiệm, giáo viên dạy đội tuyển liên hệ chặt chẽ với nhau, phối hợp với nhau để
cùng bồi dưỡng.

5. Biện pháp thứ năm: Chỉ đạo tốt khâu tuyển chọn học sinh và xây
dựng đội tuyển học sinh giỏi - học sinh năng khiếu.
Tuyển chọn học sinh và xây dựng đội tuyển học sinh giỏi-học sinh năng
khiếu để dự thi các kỳ thi các cấp là một việc làm quan trọng của mỗi nhà trường.
Trước hết phải làm tốt từ khâu tuyển chọn.
Năng khiếu thường có ở những học sinh say mê học tập, ham đọc sách
thường xuyên quan sát cuộc sống xung quanh và luôn nghi vấn, thắc mắc về đối
tượng quan sát, nghiên cứu. Những trẻ có năng khiếu luôn thấy mình “thiếu” một
cái gì đó khi tiếp xúc, tìm hiểu đối tượng. Những trẻ như vậy hay “tò mò” vì
muốn biết nhiều hơn, đủ hơn, tìm ra cái mới của đối tượng là một niềm vui, ao
ước. Ngay từ lớp 1 cũng đã có nhiều học sinh tỏ ra thông minh thông qua các câu
trả lời cô giáo hay qua trình bày bài làm của mình. Những em này thường rất tự
tin, bình tĩnh.

Cụ thể là môn Toán cần hai giáo viên dạy, môn Tiếng Việt hai giáo viên dạy.
Phân công như thế này thì chất lượng dạy và học đội tuyển sẽ tốt hơn, bởi vì
trong mỗi môn đó cho giáo viên lựa chọn mảng kiến thức theo sở trường của
mình rồi biên soạn nội dung, phương pháp theo chuyên đề. Như vậy sẽ phát huy
được sở trường của mỗi cá nhân đồng thời giáo viên sẽ có nhiều điều kiện để đi
sâu vào nghiên cứu chuyên đề của mình dạy.
S đ phân công giáo viên ph trách đi tuyn

Môn Toán
Môn Tiếng Việt 6.2. Phân công luân phiên
Đây là cách phân công hỗ trợ cho cách phân công chuyên nếu như ở cách
phân công chuyên giúp học sinh có điều kiện đi sâu vào nắm chắc kiến thức ở
một khối thì phân công luân phiên giúp giáo viên có được cái nhìn tổng thể
xuyên suốt chương trình của bậc học. Giáo viên có điều kiện hiểu rõ từng em,
dạy liền mạch kiến thức. Phân công giáo viên luân phiên sẽ có nhiều ý nghĩa dự
trữ đội ngũ giáo viên kế cận.
6.3. Hướng dẫn giáo viên dạy đội tuyển và giám sát chặt chẽ việc bồi
dưỡng học sinh giỏi- học sinh năng khiếu của giáo viên.
Vì phân công giáo viên là công việc quan trọng, sau khi nhận nhiệm vụ
BGH cần chỉ đạo và hướng dẫn giáo viên đó làm công việc theo một quy trình
như: Biên soạn nội dung, phương pháp giảng dạy, hội thảo nội dung, phương

Quy trình xây dựng nội dung bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi-học sinh
năng khiếu nên tiến hành như sau:
+ Thành lập Ban chỉ đạo bồi dưỡng học sinh giỏi-học sinh năng khiếu
gồm: BGH, các tổ trởng chuyên môn, khối trưởng, giáo viên dạy đội tuyển.
+ Ban chỉ đạo giao cho giáo viên giảng dạy xây dựng đề cương bồi dưỡng
+ Ban chỉ đạo sơ duyệt.
+ Cho giáo viên xây dựng nội dung chi tiết theo từng chuyên đề.
+ Hội thảo, lấy ý kiến đóng góp của giáo viên trong trường những người có
kinh nghiệm.
* Ban chỉ đạo bổ sung, nghiệm thu và bàn giao cho giáo viên giảng dạy.
Đồng thời lưu trữ làm tài liệu cho nhiều năm sau và có điều chỉnh qua mỗi năm
học.
Ví dụ: Môn Toán lớp 5 nên dạy những chuyên đề sau:
1) Đọc số - Viết số
2) Dãy số - Chữ số
3) Các dạng toán tính nhanh
4) Các bài toán về chia hết, chia có dư
5) Các bài toán về phân số, số thập phân, phần trăm, tỷ số.
6) Vẽ hình, nhận biết hình học
7) Đếm hình, cắt ghép hình
8) Chu vi, diện tích các hình
9) Một só phương pháp giải toán ở Tiểu học
* Chỉ đạo việc thống nhất phương pháp dạy học trong đội tuyển bồi dưỡng
học sinh giỏi-học sinh năng khiếu.
Dạy bồi dưỡng học sinh giỏi bậc tiểu học cũng phải theo quan điểm tích
cực “Lấy học sinh làm nhân vật trung tâm” của quá trình học. Giáo viên tổ chức
và hướng dẫn học sinh các hoạt động học tập ở trên cơ sở:
+ Huy động mọi khả năng tiềm ẩn của học sinh, để tự học sinh tìm tòi,
khám phá nội dung của bài học.
+ Tạo ra nhiều tình huống cho học sinh tư duy, để các em rèn luyện các

chung thì học sinh Tiểu học việc thực hành còn yếu các nhà trường chưa thực sự
quan tâm đúng mức. Vì vậy phải tăng cường, đẩy mạnh công tác ngoại khoá
trong nhà trường Tiểu học.

9. Biện pháp thứ chín: Tăng cường cơ sở vật chất- thiết bị dạy học
phục vụ cho công tác bồi dưỡng học sinh giỏi-học sinh năng khiếu.
* Xây dựng phòng học, thư viện, mua sắm trang thiết bị.
Mỗi nhà trường phải xây dựng các phòng học dành riêng cho bồi dưỡng và
tăng cường mua sắm trang thiết bị như đèn chiếu, đầu video, ti vi
Xây dựng thư viện dùng chung là công việc mang lại hiệu quả cao trong
việc học tập và nghiên cứu của giáo viên và học sinh. Trong thư viện cần có tủ
sách nâng cao dùng chung cho học sinh và giáo viên, giúp cho giáo viên và học
sinh có tài liệu tham khảo.
* Xây dựng ngân hàng đề bằng cách mỗi tháng giáo viên tham gia bồi
dưỡng phải ra 1 đề kiểm tra thang điểm 20. Dùng đề kiểm tra học sinh và lưu trữ
tạo ra một ngân hàng để giúp cho giáo viên và học sinh tham khảo hàng năm.

10. Biện pháp thứ mười: Huy động cộng đồng cùng tham gia công
tác.
Việc huy động cộng đồng cùng tham gia công tác bồi dưỡng học sinh giỏi
là một việc làm cần thiết theo phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”
hơn nữa đây là công việc lâu dài, tốn nhiều thời gian và công sức cho nên rất cần
sự đóng góp quý báu về vật chất lẩn tinh thần của các lực lượng trong và ngoài
nhà trường. Chỉ đạo xây dựng qũy Khuyến học, qũy học sinh nghèo vượt khó
để khen thưởng động viên khuyến khích giáo viên và HSG-HSNK.

11. Biện pháp thứ mười một: Xây dựng quy chế thi đua khen thưởng về
việc bồi dưỡng học sinh giỏi-học sinh năng khiếu.
Ngoài việc khen tưởng về vật chất cho giáo viên và học sinh giỏi, nhà
trường cần xây dựng các tiêu chí thi đua về công tác này. Giáo viên giỏi cấp nào

+ Quán triệt và nâng cao nhận thức tầm quan trọng của công tác bồi
dưỡng học sinh giỏi.
+ Xây dựng kế hoạch chỉ đạo công tác bồi dưỡng học sinh giỏi cụ thể ngay
từ đầu năm học;
+ Chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục đại trà;
+ Chỉ đạo bồi dưỡng đội ngũ;
+ Chỉ đạo tốt khâu tuyển chọn học sinh và xây dựng đội tuyển;
+ Phân công giáo viên tham gia bồi dưỡng đội tuyển;
+ Chỉ đạo hoạt động dạy và học trong đội tuyển;
+ Tăng cường, đẩy mạnh công tác ngoại khoá;
+ Tăng cường cơ sở vật chất , thiết bị dạy học phục vụ công tác bồi dưỡng
học sinh giỏi;
+ Huy động cộng đồng cùng tham gia công tác bồi dưỡng học sinh giỏi;
+ Xây dựng quy chế thi đua khen thưởng về việc bồi dưỡng học sinh giỏi.
3. Kết luận và kiến nghị
Tìm hiểu và phát hiện học sinh giỏi là công việc quan trọng của mỗi nhà
trường, nhất là giai đoạn hiện nay. Việc bồi dưỡng nhân tài mang tính chiến lược
của ngành GD&ĐT nhằm tạo ra lớp người mới năng động, sáng tạo, đáp ứng
công cuộc đổi mới của nước nhà. Bậc Tiểu học là bậc học đặt nền móng cho việc
hình thành nhân cách ở học sinh. Một bậc học có đầy đủ điều kiện thuận lợi cho
phát hiện, tổ chức bồi dưỡng ban đầu và học sinh giỏi-học sinh năng khiếu ươm
trồng những tài năng cho đất nước. Tuy nhiên, trong thời gian công tác này ở mỗi
trường lại có những cách làm khác nhau, chưa mang tính thống nhất, có nơi làm
tốt và có những nơi còn nhiều hạn chế. Song trách nhiệm của người cán bộ quản
lý, giáo viên phải là mục tiêu cao cả, phải ươm những tài năng để làm cho nó
phát triển và trở thành nguyên khí của quốc gia, là tài sản quý báu nhất của mỗi
gia đình, cộng đồng và toàn xã hội.
* Kiến nghị:
- Đối với nhà trường:
+ Nhà trường phải vận dụng linh hoạt, sáng tạo các chủ trương, đường lối

Lê Đức Huấn

Nguyễn Thị Cẩm