TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 4(33).2009

153

SỬ DỤNG MỘT SỐ DẠNG BÀI TẬP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ
DẠY VÀ HỌC MÔN VIẾT CHO SINH VIÊN TIẾNG NGA Ở
GIAI ĐOẠN ĐẦU
EXERCISE SELECTION AIMED TO IMPROVE THE TEACHING AND
LEARNING OF WRITING SKILL FORVIETNAMESE STUDENTS OF RUSSIAN
IN THEIR FIRST LEARNING STAGES

Nguyễn Thị Diên Chi
Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Đà Nẵng

TÓM TẮT
Bài báo này xem xét những khó khăn mà sinh viên gặp phải trong khi học môn viết
tiếng Nga ở giai đoạn đầu và đề xuất một số dạng bài tập phù hợp nhằm giúp họ vượt qua. Một
trong những nhiệm vụ trọng tâm của quá trình dạy-học hiện nay là cải tiến phương pháp giảng
dạỵ nhằm phát huy tính tích cực chủ động của người học. Tuy nhiên chúng ta cũng phải thừa
nhận rằng kỹ năng viết là một trong những kỹ năng khó phát huy tính chủ động của người học
nhất là với quỹ thời gian eo hẹp như hiện nay. Xuất phát từ thực tế đó việc lựa chọn một hệ
thống bài tập để dạy viết cho sinh viên chuyên ngữ giai đoạn đầu là một vấn đề trung tâm của
giáo học pháp ngoại ngữ. Chỉ có thông qua việc luyện tập và tự luyện tập người học mới có thể
thành công trong việc học ngoại ngữ nói chung, và kỹ năng viết nói riêng.
ABSTRACT
This article focuses on the difficulties faced by Vietnamese students in in their first
stages of learning writing skill in Russian as a foreign language and suggests suitable exercises
for helping them to study writing better . One of the most essential tasks in today’s training
courses is to improve the method of teaching in order to raise the learners’ sense of initiative.
However, this is not easy to be obtained, especially for the improvement of writing skills due to a
tight class schedule. For this reason, the selection of a writing exercise system for students

chứng qua thực tế giảng dạy, qua trao đổi với các đồng nghiệp cùng bộ môn nhằm nâng
cao hiệu quả của quá trình dạy - học môn viết.
Trong chương trình giảng dạy tiếng Nga gần đây nhất đã có sự giảm bớt thời
lượng học các học phần dạy kỹ năng: mỗi môn giảm 1 ĐVHT (15 tiết) (30 tiết thay vì
45 tiết). Vì thế thời gian sinh viên tự học ở nhà là rất lớn. Đây chính là trở ngại không ít
cho sinh viên chuyên ngữ. Do đó, để đạt được kết quả tốt, để thoả mãn yêu cầu, nội
dung chương trình đã được đưa ra chúng ta phải có phương pháp dạy-học phù hợp cùng
với một hệ thống bài tập thích ứng để hình thành và rèn luyện kỹ năng viết. Ngoài ra, hệ
thống bài tập cần phải được xây dựng trên các nguyên tắc chuẩn mực nhằm tạo cho
người học tự tin, hứng thú và tích cực học tập. Xuất phát từ mong muốn giúp cho ngưòi
dạy và học môn viết có hiệu quả trước hết cần phải dựa vào các nguyên tắc chuẩn mực
trong việc dạy và học viết theo giáo học pháp hiện đại.
2.1. Nguyên tắc bảo đảm tính kết hợp
Trong quá trình dạy và học môn viết các mối quan hệ kết hợp cần bảo đảm bảo
gồm:
- Kết hợp dạy ngữ liệu với rèn luyện kỹ năng lời nói, không được tách rời thành
hai bước riêng rẽ.
- Kết hợp ba bộ phận của ngôn ngữ (ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp) với nhau, rèn
luyện ngữ âm trên cơ sở những từ đã và đang học, khi dạy từ vựng phải luyện phát âm
và đưa từ vào những mẫu câu đã và đang học; dạy mẫu câu mà nội dung là những từ đã
biết
- Kết hợp bốn kỹ năng lời nói (nghe, nói, đọc, viết) với nhau. Rèn luyện từng kỹ
năng riêng phải nhằm đạt được mục đích thông báo tổng hợp. Việc dạy-học xen kẽ, kết
hợp thứ tự các hoạt động lời nói để hình thành và rèn luyện các kỹ năng giao tiếp là
nguyên tắc dạy-học có tính đến mọi điều kiện, phương tiện, môi trường giúp cho người
dạy và người học phát huy được khả năng của mình, tiến hành quá trình dạy học đạt kết
quả cao.
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 4(33).2009

155

khó khăn, những lỗi mà người học thường mắc phải. Từ đó, tìm ra con đường ngắn nhất
và có hiệu quả nhất để giúp người học vượt qua những khó khăn, tránh nhầm lẫn, nhanh
chóng nắm được ngữ liệu và rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ.
2.3. Nguyên tắc bảo đảm tính tích cực, chủ động của người học
Tính tích cực thể hiện ở hoạt động của người học. Hoạt động đó có tính chất cá
nhân, chủ động và sáng tạo. Nếu người học thiếu tự giác, không tự lập thì chắc chắn sẽ
không đạt được kết quả tốt khi học ngoại ngữ.
Theo quan điểm của chúng tôi kỹ năng cần tính chủ động của người học nhất là
kỹ năng viết. Vói quỹ thời gian như hiện nay, chúng ta không thể cho sinh viên luyện tất
cả các bài tập viết ngay trên lớp (ngoại trừ một số dạng bài chính tả). Thông thường
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 4(33).2009

156

cuối giờ học môn viết giáo viên thường giao cho sinh viên một số bài tập ở nhà: tập
viết, chính tả nhìn, đặt câu, lập dàn ý, viết những bài luận ngắn theo chủ điểm đã cho,
tóm tắt ý của bài, viết lại ý chính hoặc các tình tiết của bài
Vì thế, hệ thống bài tập ứng dụng dạy kỹ thuật viết cần bảo đảm tính vừa sức,
tính phù hợp, tính cập nhật, tính giao tiếp và tính liên kết với các kỹ năng khác là yêu
cầu cấp thiết để nâng cao chất lượng giảng dạy tiếng Nga trong giai đoạn hiện nay.
Do khuôn khổ bài báo có giới hạn chúng tôi không thể liệt kê tất cả những bài
tập ứng dụng dạy viết ở giai đoạn đầu mà chỉ xin trích dẫn một số bài tập mẫu dạy kỹ
thuật viết dành cho sinh viên mới bắt đầu học tiếng Nga và đồng thời cũng để cho sinh
viên đã học tiếng Nga ở phổ thông củng cố lại phép viết chữ tiếng Nga và luyện viết các
loại bài tập chính tả.
2.4. Các dạng bài tập ứng dụng dạy kỹ thuật viết cho sinh viên tiếng Nga giai đoạn
đầu

2.4.1. Bài tập luyện viết chữ cái Nga
Loại bài tập này sử dụng khi sinh viên mới bắt đầu làm quen với bảng chữ cái

Bài tập
Меня зовут Николай. В детстве у меня был хороший друг. Мы жили рядом
и поэтому всегда играли вместе. Сейчас мой друг уже инженер. Он работает на
заводе. Недавно я получил письмо.
. Hãy nghe câu chuyện của Nhi-cô-lai, sau đó ghi lại bạn và vợ của bạn anh ấy
bây giờ làm gì, ở đâu? (Слушайте рассказ Николая и записывайте, кем и где
работают его друг и жена его друга.)
В конверте лежала фотография. На фотографии был мой друг и его жена. Я
не сразу узнал её. Я знал её раньше. Это была красивая женщина. Она
учительница и работает в школе. Она весёлая и добрая. Дети очень любят её.
c) 2.4.2.3. Chính tả: Viết câu theo các cấu trúc ngữ điệu (Фразовый
интонационный диктант)
Bài tập.
( Слушайте следующие предложения и подчеркните центр ИК)
Hãy nghe những câu sau và gạch dưới trung tâm ngữ điệu.
1. – Вы едете в Рим – Да, я.
2. – Вы едете в Рим – Да, еду.
3. – Вы едете в Рим – Да, в Рим.
4. – Ты идёшь на балет – Да, на балет.
5. …
d) 2.4.2.4. Chính tả sáng tạo (Творческий диктант c грамматическим
заданием)
Bài tập.
1. Хуан много занимается. Он уже хорошо говорит по-русски.
Hãy nghe những câu sau và nối chúng thành câu phức sử dụng các liên từ sau:
когда, если, потому что, поэтому (Слушайте следующие предложения и
соедините их, используя союзы: когда, если, потому что, поэтому )
2. Пётр не может идти на стадион. Он занят.
3. Борит не пришёл сегодня на занятия. Он заболел.
4. Я дал эту книгу Кате. Я прочитал её.

đọc… Tỷ lệ sinh viên thi lại môn viết giai đoạn đầu chiếm 80%.
Trong hoạt động dạy-học ngoài dựa vào giáo trình chính “Дорога в Россию”
chúng tôi còn biên soạn và đưa vào giảng dạy “Giáo trình dạy viết cho sinh viên tiếng
Nga giai đoạn đầu” từ năm học 2001 cho đến nay. Giáo trình đã cung cấp những kiến
thức cơ bản của môn viết tiếng Nga: phép chấm câu, cách luyện viết các chữ cái tiếng
Nga, các dạng chính tả, bài tập ngữ pháp…
Chính việc xây dựng một hệ thống bài tập luyện kỹ thuật viết đã góp phần phát
huy tính tích cực, chủ động của người dạy và học… Bởi học ngoại ngữ không chỉ là học
kiến thức mà còn là học kỹ năng & kỹ năng chỉ có thể hình thành qua rèn luyện, thực
hành.
Năm học 2002-2003 khi bắt đầu áp dụng giáo trình phụ trợ dạy viết tiếng Nga
cho sinh viên giai đoạn đầu chúng tôi đã dạy thử nghiệm 2 lớp có sử dụng bài tập ứng
dụng là lớp 02CNN01 & 02CNN02 chúng tôi nhận thấy hệ thống bài tập ứng dụng dạy
kỹ thuật viết đã phần nào đáp ứng việc đổi mới phương pháp dạy-học ngoại ngữ, kết
quả của các bài kiểm tra, thi học kỳ đã phần nào đánh giá được nhiệm vụ trọng tâm của
nó. Ngoài thời gian học ở lớp chúng tôi hưóng dẫn các em làm thêm các dạng bài tập
luyện viết ở nhà, đến lớp chúng tôi gọi sinh viên lên sửa một số dạng bài tập tiêu biểu ở
trên bảng, cho sinh viên kiểm tra chéo đồng thời yêu cầu sinh viên về nhà chép lại nhiều
lần những lỗi sai mà các em đã mắc phải. Chúng tôi thu 10% vở bài tập vào cuối tiết
học & những em chưa được sửa bài có thể mượn bạn để biết được mình đúng hoặc sai ở
điểm nào. Qua thời gian dạy thực nghiệm chúng tôi nhận thấy tỷ lệ học sinh đạt môn
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 4(33).2009

159

viết ở các lớp có sử dụng giáo trình phụ trợ chiếm 70%. Tuy con số này chưa cao nhưng
cũng phần nào nói lên sự khác biệt của nó khi sinh viên có được thực hành các bài tập
ứng dụng dạy-học viết.
3. Kết luận
Trong quá trình dạy-học tiếng Nga nói chung, dạy và học môn viết tiếng Nga

[6] Королева Т.А., Евлева Д.Н., Коршунова Я.В., Леотьев А.А. (1977), Phương
pháp dạy tiếng Nga cho người nước ngoài, Nxb Trường Đại học Sư Phạm Ngoại
ngữ Hà Nội.