45
TẠP CHÍ KHOA HỌC, Đại học Huế, Số 52, 2009 THÀNH PH
ẦN HÓA SINH VÀ KHẢ NĂNG KHÁNG KHUẨN CỦA DNCH
CHI
ẾT LÁ MUỒNG TRÂU (Cassia alata L.)
Võ Thị Mai Hương
Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế
TÓM TẮT
Muồng trâu là cây thuốc được sử dụng để chữa một số bệnh, nhất là bệnh ngoài da.
Nghiên cứu này cho thấy, trong lá Muồng trâu, hàm lượng protein chiếm 0,57 - 1,43 g/100g,
đường khử: 4,16 - 6,00 g/100g, lipid: 7,82 - 10,51 g/100g, cellulose: 8,35 - 15,2 g/100g. Hàm
lượng đường khử và lipid ở lá bánh tẻ cao hơn ở lá non và lá già. Hàm lượng Vit. C trong lá
Muồng trâu chiếm 0,970 - 1,362 g/100g, cao nhất là ở lá bành tẻ. Các enzyme chống oxy hóa có
hoạt độ khá cao. Hoạt độ riêng của catalase từ 12,056 - 25,034 U/mg protein. Hoạt độ riêng
của peroxydase từ 1,729 - 3,874 U/mg protein. Hoạt độ của các enzyme cao nhất ở lá già. Từ
dịch chiết lá Muồng trâu trong ethanol 85% thu được 6,14% cao lá. Chế phm này thể hiện
hoạt tính kháng đối với tất cả 5 chủng vi khun kiểm định, trong đó kháng mạnh nhất đối với B.
subtilis.
I. Mở đầu
Hi
ện nay cùng với sự phát triển của y học, các bài thuốc từ thực vật được sử
d
ụng để chữa bệnh ngày càng nhiều. Các loài thực vật này có trong tự nhiên, dễ kiếm lại
ít có nh
ững tác dụng phụ cho con người, do đó đã thu hút sự quan tâm của các nhà
nghiên c


Hình 1: Cây Muồng trâu (Cassia alata L.)
2.2. Phương pháp nghiên cứu
2.2.1. Chu
n bị mẫu
Ch
ọn lá những cây không bị sâu bệnh các giai đoạn lá non, lá bánh tẻ, lá già.
2.2.2. Ph
ương pháp phân tích
Các ph
ương pháp xác định thành phần hóa sinh:
- Xác
định hàm lượng protein theo phương pháp Lowry [10]; xác định hàm
l
ượng đường khử theo phương pháp Bertrand [10]; xác định hàm lượng N tổng số theo
ph
ương pháp Kjeldahl; xác định hàm lượng lipid theo phương pháp Soxhlet [10], xác
định hàm lượng cellulose theo phương pháp thuỷ phân bằng acid mạnh [10], xác định
ho
ạt độ enzyme Catalase (C-ase; EC 1.11.1.6) bằng phương pháp chuNn độ với KMnO4
[10].
- Xác
định hoạt độ enzyme Peroxidase (P-ase; EC 1.11.1.7) bằng phương pháp
so màu [10].
- Hàm l
ượng vitamin C (Vit C) được xác định bằng phương pháp chuNn độ với
2,6 - dichlophenolinophenol (DPIP) [10, 12].
2.2.3.Phương pháp chiết dịch lá
Lá t
ươi (300g) được rửa sạch, lau khô hoặc để khô tự nhiên, cắt nhỏ lá và ngâm

3.1.1. Hàm l
ượng một số thành phần hóa sinh
K
ết quả định lượng một số thành phần hoá sinh trong lá Muồng trâu được trình
bày trong b
ảng 1.
K
ết quả ở bảng 1 cho thấy trong thành phần hóa sinh của lá Muồng trâu thì
cellulose chi
ếm tỷ lệ khá cao. Hàm lượng này ở các giai đoạn sinh trưởng khác nhau có
s
ự chênh lệch khá lớn và tăng dần từ lá non đến lá già. Hàm lượng cellulose trung bình
c
ủa lá Muồng trâu cao hơn một số đối tượng như lá nha đam trưởng thành là 9,5
(g/100g), x
ương rồng bà không gai 10,48 (g/100g) [9].
+ Hàm l
ượng lipid: trong lá Muồng trâu hàm lượng lipid đạt từ 7,8 - 10,5
(g/100g) trong
đó lá ở giai đoạn trưởng thành có hàm lượng cao nhất đạt 10,5 g/100g.
+ Hàm l
ượng đường khử: hàm lượng đường khử trong lá Muồng trâu không cao,
chi
ếm từ 4,2 - 6,0 g/100g, thành phần này ở lá trưởng thành, 6,0 g/100g cao hơn ở lá
non 4,2 g/100g.
B
ảng 1: Hàm lượng một số thành phần hoá sinh trong lá Muồng trâu
M
ẫu lá
Đường khử

cao nh
ư Vit. C, glutation dạng khử (GHS), chỉ số peroxyd hoá lipid… Đây là những
thành ph
ần quan trọng, giúp cho cơ thể thực vật khử các gốc tự do sinh ra trong quá
trình trao
đổi chất của cây.
Hình 2: Hoạt độ enzyme C-ase và P-ase
của lá Muồng trâuHình 3: Hàm lượng Vit. C
trong lá Muồng trâu
+ Hoạt độ C-ase (EC.1.1.1.1.6): Hoạt độ enzyme C-se được xác định bằng mức
độ phân huỷ H2O2. Hoạt độ enzyme C-ase cao ở lá già, đạt 25,30 U/mg protein, ở lá
non ho
ạt độ enzyme này thấp hơn, chỉ đạt 12,06 U/mg protein. Hoạt độ enzyme C-ase
trong lá Mu
ồng trâu ở cả 3 giai đoạn đều cao hơn chỉ tiêu này ở ruột lá Nha đam (8,46 -
9,44 U/mg protein) nh
ưng lại thấp hơn ở phần vỏ lá (35,06 - 54,87 U/mg protein) [8].
+ Ho
ạt độ P-ase: Enzyme P-ase có mặt ở động vật và thực vật, tác động lên
hydrogen peroxid và peroxid h
ữu cơ trong sự hiện diện của chất nhận oxy. Đặc biệt P-
ase ng
ăn chặn sự nhiễm độc của tế bào bằng cách phân huỷ H2O2 được tạo thành trong
t
ế bào.
Ho
ạt độ enzyme P-ase của lá Muồng trâu nằm trong khoảng 1,73 - 3,87 U/mg

ới cây Xương rồng bà không gai 98 mg/100g và Nha đam 16,05 - 76,12 mg/100g
[8]. Nh
ư vậy ta thấy, đối với cây Muồng trâu thì Vit. C cũng có vai trò rất lớn trong việc
ch
ống oxy hóa, giải độc cho cây.
3.2. K
ết quả chiết cao toàn phần trong dung môi ethanol và khả năng kháng
khu
n của cao chiết
Ngâm lá Mu
ồng trâu tươi trong ethanol 85%, sau 30 ngày dung dịch ngâm lá
được rút khỏi bình ngâm, lọc và làm khô trên nồi cách thủy ta thu được dạng cao đặc sệt.
Hàm l
ượng cao thu được là 6,14%.
Th
ử hoạt tính kháng khuNn:
Tính kháng khu
Nn là một trong những tác dụng sinh học của các cây thuốc. Tác
d
ụng này có liên quan chặt chẽ tới một số hợp chất có hoạt tính sinh học như tannin,
flavonoid
đặc biệt là các hợp chất phenol có tính chất phytonxide. Nó được hình thành
nh
ư là phản ứng tự vệ đối với các vết thương do vi khuNn gây bệnh tạo nên.
Ho
ạt tính kháng khuNn của dịch chiết lá Muồng trâu trong dung môi là ethanol
đối với 5 chủng vi khuNn kiểm định thể hiện qua kích thước vòng vô khuNn cho thấy chế
ph
Nm này thể hiện hoạt tính mạnh nhất đối với B.subtilis (20,25mm), tiếp đến là kháng
Vibrio (18,5mm) và S. aureus (18,25mm), B. pumilus (17,75mm) và th

chiết lá Muồng trâu với E. coli

Hình 5: Vòng vô khun của dịch
chiết lá Muồng trâu với S. aureus
K
ết quả này là cơ sở ban đầu cho những nghiên cứu ứng dụng lá Muồng trâu
trong vi
ệc chữa một số bệnh liên quan đến các vi khuNn gây bệnh ở các đối tượng nuôi
tr
ồng thuỷ sản và ở người.
IV. Kết luận và đề nghị
1. Hàm l
ượng một số thành phần hoá sinh cơ bản của lá Muồng trâu: protein:
0,57 - 1,43 g/100g,
đường khử: 4,16 - 6,00 g/100g, lipid: 7,82 - 10,51 g/100g, cellulose:
8,35 - 15,2 g/100g. Hàm l
ượng đường khử và lipid ở lá bánh tẻ cao hơn ở lá non và lá
già.
2. Hàm l
ượng Vit. C trong lá Muồng trâu chiếm 0,970 - 1,362 g/100g, cao nhất
là
ở lá bành tẻ. Các enzyme chống oxy hóa có hoạt độ khá cao. Hoạt độ riêng của C-ase
t
ừ 12,056 - 25,034 U/mg protein. Hoạt độ riêng của P-ase từ 1,729 - 3,874 U/mg protein.
Ho
ạt độ của các enzyme này cao nhất ở lá già.
3. T
ừ dịch chiết lá Muồng trâu trong ethanol 85% thu được 6,14 % cao lá. Dịch
chi
ết này thể hiện hoạt tính kháng đối với tất cả 5 chủng vi khuNn kiểm định, trong đó

sinh của cây nha đam (Aloe vera) theo thời gian sinh trưởng, Những vấn đề nghiên cứu
cơ bản trong khoa học sự sống, Báo cáo khoa học, Hội nghị toàn quốc 2007, NXB
KH&KT, (2007), 737 - 735.
10. Nguyễn Văn Mùi, Thực hành hóa sinh học, NXB KH&KT Hà Nội, 2000.
11. Somchit et al. In vitro antibacterial activity of ethanol and water extract of Cassia
alata. Journal Ethnopharmacol. 84 (1), (2003), 1-4 .
12. Phan Văn Sổ, Bùi Thị Như Thuận. Kiểm nghiệm lương thực, thực phm, NXB KH &
KT, 1975.
13. Gomez-Flores R., Tamez-Guerra P. , Rodriguez - Padilla C. , Monreal - Cuevas E, In
vitro Antibacterial and Activities of Nopalea cochenillifera Pad Extracts, American
Journal of Infectious Diseases (1), (2006), 1 – 8.
BIOCHEMICAL COMPOSITIONS AND THE ANTIBACTERIAL ACTIVITY
OF EXTRACT FROM CASSIA ALATA
Vo Thi Mai Huong
College of Sciences, Hue University
SUMMARY
Cassia alata is a medicinal plant that has been used to treat many diseases, especially
epidermal diseases. The results show that the protein content in the leaves of Cassia alata is
about 0,57 - 1,43 g/100g; the reductive sugar content is changing in 4,16 - 6,00 g/100g, the
lipid content is 7,82 - 10,51 % and the cellulose content is approximetaly 8,35 - 15,2 g/100g. 52
The content of reductive sugar and lipid in mature leaves are higher than that in the new and
old leaves. The vitamin C content is the highest in mature leaves. The activity of antioxidant
enzyme is high, especially in the old leaves. The activities of catalase and peroxidase enzyme
are 12,056 - 25,034 (U/mg protein) and 1,729 - 3,874 (U/mg protein) respectively. The content
of leaves’ extract in ethanol is about 6,135%. This extract has an antibacterial capacity against
all of five tested bacterial in which the antibacterial capacity of Bacillus subtilis is the highest.