Khi khái quát t nh ng bi u hi n c th c a m i liên h x y ra trong các lĩnh v c khácừ ữ ể ệ ụ ể ủ ố ệ ả ự
nhau c a th gi i, nguyên lý v m i liên h ph bi n đ c phát bi u nh sau:ủ ế ớ ề ố ệ ổ ế ượ ể ư
M t là, ộ m i s v t, hi n t ng, quá trình trong th gi i đ u t n t i trong muôn vàn m iọ ự ậ ệ ượ ế ớ ề ồ ạ ố
liên h ràng bu c qua l i l n nhau.ệ ộ ạ ẫ
Hai là, trong muôn vàn m i liên h chi ph i s t n t i c a s v t, hi n t ng, quá trìnhố ệ ố ự ồ ạ ủ ự ậ ệ ượ
trong th gi i có m i liên h ph bi n. M i liên h ph bi n t n t i khách quan - ph bi n,ế ớ ố ệ ổ ế ố ệ ổ ế ồ ạ ổ ế
nó chi ph i m t cách t ng quát s v n đ ng và phát tri n c a m i s v t, hi n t ng, quáố ộ ổ ự ậ ộ ể ủ ọ ự ậ ệ ượ
trình trong th gi i.ế ớ
2. Ý nghĩa ph ng pháp lu n - Quan đi m ươ ậ ể (nguyên t cắ ) toàn di nệ
N u n m v ng ế ắ ữ n i dung nguyên lý v m i liên h ph bi nộ ề ố ệ ổ ế chúng ta có th xây d ngể ự
quan đi m (nguyên t c) toàn di nể ắ ệ đ đ y m nh ể ẩ ạ ho t đ ngạ ộ nh n th cậ ứ đúng đ n và ắ ho tạ
đ ngộ th c ti nự ễ hi u qu . Nguyên t c này yêu c u:ệ ả ắ ầ
+ Trong ho t đ ng nh n th cạ ộ ậ ứ , ch th c n ph iủ ể ầ ả khách quan:
M t là, ộ tìm hi u đ phát hi n càng nhi u càng t t nh ng m i liên h chi ph i đ i t ngể ể ệ ề ố ữ ố ệ ố ố ượ
nh n th c.ậ ứ
Page 190 of 487
Hai là, phân lo i đ xác đ nh trong các m i liên h đã đ c phát hi n ra thì m i liên hạ ể ị ố ệ ượ ệ ố ệ
nào là liên h bên trong, liên h c b n, liên h t t nhiên, liên h n đ nh… D a trên nh ngệ ệ ơ ả ệ ấ ệ ổ ị ự ữ
m i liên h bên trong, c b n, t t nhiên, n đ nh… đó đ lý gi i đ c nh ng m i liên hố ệ ơ ả ấ ổ ị ể ả ượ ữ ố ệ
còn l i. ạ
Ba là, xây d ng đ c hình nh ch nh th trong t duy v đ i t ng nh n th c nh sự ượ ả ỉ ể ư ề ố ượ ậ ứ ư ự
th ng nh t các m i liên h trên. T đó phát hi n ra đ c đi m, tính ch t, quy lu t, nghĩa làố ấ ố ệ ừ ệ ặ ể ấ ậ
b n ch t c a đ i t ng nh n th cả ấ ủ ố ượ ậ ứ .
+ Trong ho t đ ng th c ti nạ ộ ự ễ , khi bi n đ i đ i t ng ch th ph i: ế ổ ố ượ ủ ể ả
M t là, ộ chú tr ng đ n m i m i liên h , và đánh giá đúng vai trò v trí c a t ng m i liênọ ế ọ ố ệ ị ủ ừ ố
h đang chi ph i đ i t ng.ệ ố ố ượ
Hai là, thông qua ho t đ ng th c ti n s d ng nhi u bi n pháp, ph ng ti n thích h pạ ộ ự ễ ử ụ ề ệ ươ ệ ợ
đ bi n đ i nh ng m i liên h đó, đ c bi t là nh ng m i liên h bên trong, c b n, t tể ế ổ ữ ố ệ ặ ệ ữ ố ệ ơ ả ấ
nhiên, quan tr ng…ọ
Page 191 of 487
Ba là, n m v ng s chuy n hóa c a các m i liên h đ k p th i đ a ra các bi n pháp bắ ữ ự ể ủ ố ệ ể ị ờ ư ệ ổ

Tiêu chí đ phân bi t ể ệ thay đ i ti n bổ ế ộ v i ớ thay đ i thoái bổ ộ không n m trong l i ích ch quan c a con ng i mà n m trong b n ch t vàằ ợ ủ ủ ườ ằ ả ấ
tình hình khách quan c a h th ng. Khoa h c cung c p cho chúng ta tiêu chí đó. V nguyên t c, s thay đ i ti n b c a m t h th ngủ ệ ố ọ ấ ề ắ ự ổ ế ộ ủ ộ ệ ố
ph i là s thay đ i mang l i cho b n thân nó m t là, ả ự ổ ạ ả ộ năng l c truy n đ t, b o toàn, x lý thông tin nhanh, chính xác h n;ự ề ạ ả ử ơ và hai là, khả
năng s ng còn nhi u h nố ề ơ , đ c bi t là trong các tr ng h p kh c nghi t c a môi tr ngặ ệ ườ ợ ắ ệ ủ ườ .
Page 193 of 487
thoái bộ; và ba là, s thay đ i nh ng quy đ nh v l ng theo xu h ng ự ổ ữ ị ề ượ ướ n đ nhổ ị t ng đ i vươ ố ề
ch tấ .
N u v n đ ng là s thay đ i nói chung, thìế ậ ộ ự ổ phát tri nể là m t khuynh h ng v n đ ngộ ướ ậ ộ
t ng h p c a m t h th ng, trong đó s v n đ ng có thay đ i nh ng quy đ nh v ch t (k tổ ợ ủ ộ ệ ố ự ậ ộ ổ ữ ị ề ấ ế
c u t ch c) theo xu h ng ti n b gi vai trò ch đ o, còn s v n đ ng có thay đ i nh ngấ ổ ứ ướ ế ộ ữ ủ ạ ự ậ ộ ổ ữ
quy đ nh v ch t theo xu h ng thoái b và s v n đ ng có thay đ i nh ng quy đ nh vị ề ấ ướ ộ ự ậ ộ ổ ữ ị ề
l ng theo xu h ng n đ nh gi vai tròượ ướ ổ ị ữ ph đ o, c n thi t cho xu h ng ch đ o, th ng trụ ạ ầ ế ướ ủ ạ ố ị
trên.
Nh v y, ư ậ quan đi m bi n ch ngể ệ ứ v ề phát tri n ể không cho phép đ i l p s thay đ i ti nố ậ ự ổ ế
b v i thay đ i thoái b , s thay đ i v l ng v i thay đ i v ch t, không cho phép đ ngộ ớ ổ ộ ự ổ ề ượ ớ ổ ề ấ ồ
nh t phát tri n v i thay đ i ti n b , mà ph i hi u ấ ể ớ ổ ế ộ ả ể phát tri n ể nh là m t quá trình v n đ ngư ộ ậ ộ
r t ph c t p khó khăn, v a liên t c v a gián đo n, v a ti n lên v a th t lùi, thông qua vi cấ ứ ạ ừ ụ ừ ạ ừ ế ừ ụ ệ
gi i quy t nh ng xung đ t gi a các m t đ i l p (ả ế ữ ộ ữ ặ ố ậ gi i quy t mâu thu nả ế ẫ ) th c hi n sự ệ ự
chuy n hóa qua l i gi a l ng và ch t (ể ạ ữ ượ ấ b c nh y v ch tướ ả ề ấ ) làm cho cái m i ra đ i trên cớ ờ ơ
Page 194 of 487
s cái cũ ở (ph đ nh bi n ch ng). ủ ị ệ ứ Phát tri nể là khuynh h ng v n đ ng ti n lên t th p đ nướ ậ ộ ế ừ ấ ế
cao, t đ n gi n đ n ph c t p, t kém hoàn thi n đ n hoàn thi n. ừ ơ ả ế ứ ạ ừ ệ ế ệ
N u ế quan đi m bi n ch ng duy tâm ể ệ ứ c tìm ố ngu n g cồ ố c a s phát tri nủ ự ể trong các l cự
l ng siêu nhiên hay ý th c con ng iượ ứ ườ (phi v t ch t), thì ậ ấ quan đi m bi n ch ng duy v t ể ệ ứ ậ luôn
cho r ng ằ ngu n g cồ ố c a ủ s phát tri nự ể n m ngay trong ằ b n thân s v t v t ch t, do nh ngả ự ậ ậ ấ ữ
mâu thu nẫ c a s v t v t ch t quy đ nh.ủ ự ậ ậ ấ ị M i quá trình phát tri n c a s v t đ u là quá trìnhọ ể ủ ự ậ ề
t thânự c a ủ th gi i v t ch t.ế ớ ậ ấ Vì v y, ậ s phát tri nự ể mang tính khách quan – t c t n t iứ ồ ạ
không ph thu c vào ý th c và nh n th c c a con ng i, vàụ ộ ứ ậ ứ ủ ườ mang tính ph bi n ổ ế – t c t nứ ồ
t i trong m i s v t, hi n t ng, trong m i lĩnh v c hi n th c.ạ ọ ự ậ ệ ượ ọ ự ệ ự
b) Phân lo i s phát tri nạ ự ể

+ Trong ho t đ ng nh n th cạ ộ ậ ứ , ch th c n ph iủ ể ầ ả khách quan – toàn di nệ :
M t là,ộ phát hi n nh ng xu h ng bi n đ i, chuy n hóa c a đ i t ng nh n th c trongệ ữ ướ ế ổ ể ủ ố ượ ậ ứ
s v n đ ng và phát tri n c a chính nó. ự ậ ộ ể ủ Nghĩa là, xác đ nh đ c:ị ượ Đ i t ng đã t n t i nhố ượ ồ ạ ư
th nào trong nh ng đi u ki n, hoàn c nh nào; Đ i t ng hi n đang t n t i nh th nàoế ữ ề ệ ả ố ượ ệ ồ ạ ư ế
trong nh ng đi u ki n, hoàn c nh ra sao; Đ i t ng s t n t i nh th nào trên nh ng nétữ ề ệ ả ố ượ ẽ ồ ạ ư ế ữ
c b n trong t ng lai. ơ ả ươ
Page 197 of 487
Hai là, xây d ng đ c hình nh ch nh th trong t duy v đ i t ng nh n th c nh sự ượ ả ỉ ể ư ề ố ượ ậ ứ ư ự
th ng nh t c a các xu h ng, giai đo n thay đ i c a nó. T đó phát hi n ra đ c đi m, tínhố ấ ủ ướ ạ ổ ủ ừ ệ ặ ể
ch t, quy lu t v n đ ng, phát tri n (b n ch t) c a đ i t ng nh n th cấ ậ ậ ộ ể ả ấ ủ ố ượ ậ ứ .
Quan đi m phát tri nể ể còn đòi h i ph i xác đ nh ỏ ả ị s chuy n hóa gi aự ể ữ nh ng cái đ i l pữ ố ậ
nhau (mâu thu nẫ ) đ tìm ra ể ngu n g c,ồ ố gi aữ l ng – ch tượ ấ đ th y đ c ể ấ ượ cách th c,ứ và gi aữ
cái cũ - cái m iớ đ phát hi n ra ể ệ xu h ngướ v n đ ng, phát tri n c a đ i t ng. ậ ộ ể ủ ố ượ
+ Trong ho t đ ng th c ti n,ạ ộ ự ễ khi c i t o đ i t ng ch th c n ph i:ả ạ ố ượ ủ ể ầ ả
M t là,ộ chú tr ng đ n m i đi u ki n, tình hình, kh năng c a đ i t ng đ nh n đ nhọ ế ọ ề ệ ả ủ ố ượ ể ậ ị
đúng m i xu h ng thay đ i có th x y ra đ i v i đ i t ng.ọ ướ ổ ể ả ố ớ ố ượ
Hai là, thông qua ho t đ ng th c ti n s d ng nhi u bi n pháp, ph ng ti n, đ i sáchạ ộ ự ễ ử ụ ề ệ ươ ệ ố
thích h p đ bi n đ i nh ng đi u ki n, tình hình; đ phát huy hay h n ch nh ng kh năngợ ể ế ổ ữ ề ệ ể ạ ế ữ ả
c a đ i t ng nh m lèo lái đ i t ng v n đ ng, phát tri n theo h ng h p quy lu t và cóủ ố ượ ằ ố ượ ậ ộ ể ướ ợ ậ
l i cho chúng ta. ợ
Nh v y, ư ậ quan đi m phát tri nể ể hoàn toàn đ i l p v i ố ậ ớ quan đi m siêu hình, đ u óc b oể ầ ả
th đ nh ki n, cung cách suy nghĩ s c ng giáo đi uủ ị ế ơ ứ ề ; nó xa l v i ạ ớ s tuy t đ i hóa m t giaiự ệ ố ộ
Page 198 of 487
đo n nào đóạ trong quá trình v n đ ng c a đ i t ng nh n th c cũng nh c a b n thân quáậ ộ ủ ố ượ ậ ứ ư ủ ả
trình nh n th c đ i t ng, nó cũng xa l v i ậ ứ ố ượ ạ ớ đ u óc tr ng cầ ọ ổ, ch nghĩa lí l ch, ch nghĩaủ ị ủ
th c t i, ch nghĩa v laiự ạ ủ ị …
Ph ng pháp lu n duy v t bi n ch ngươ ậ ậ ệ ứ đòi h i ph i k t h p ỏ ả ế ợ nguyên t c khách quanắ v iớ
quan đi m toàn di n ể ệ và quan đi m phát tri nể ể đ xây d ng ể ự quan đi m l ch s – c th -ể ị ử ụ ể
“linh h nồ ” ph ng pháp lu n c a tri t h c mácxít.ươ ậ ủ ế ọ
 Câu 23 : Phân tích n i dung qui lu t chuy n hóa t nh ng thay đ i v l ng thành nh ngộ ậ ể ừ ữ ổ ề ượ ữ