Nguồn gốc Mặt Trời và các
hành tinh
I.Giả thuyết Kant – Laplace
Năm 1755trong cuốn sách “Lịch sử khái quát về tự nhiên và học thuyếtvề mặt
trời” nhàtriết học Đức Kantđã dựa vào môn cơ học thiên văn để giải thíchsự hình
thành các thiênthể và chuyển độngban đầu củachúng.Từ 1796- 1824nhà toán
học, thiên văn Pháp Laplace dựavào ýkiến Kantxây dựng một giả thuyết mới. Giả
thuyết này gọi Chung là giả thuyết KantLaplace
• TheoKant,Mặt Trời và các hành tinh đượchìnhthànhtừ một ( khối khí) đám
mây bụi vũ trụ dày đặc, có thể là chất khí hay vật chất rắn nguội đặc.
• TheoLaplace thì các hành tinhhìnhthành từ một khối khí loãng nóngxung
quanh mặt trời. Vật chấtgầnMặt Trời do sức hút,vachạmnhau( theo Kant) hoặc
do nguồn lạnh đông đặclại ( theoLaplace ) mà sinhra sự vận động xoáy ốc vàhình
thành các vành đai vậtchất đặcquay xungquanh Mặt Trời.
Sau đó, Phần lớn khối lượng của mỗi vành đai kếttụ lại thànhkhối cầu đó làhành
tinh, cònlạitrở thành vệ tinh.
Đến thế kỉ 19 giả thuyếtnày bộc lộ nhiều thiếu sót vì không giải thíchnổi một số
vấn đề
- Tại saovệ tinh các sao Mộc và sao Thổ có chiều quay ngượclại chiều quaycủa đa
số thiên thể trong hệ Mặt Trời.
- Tại saomặt phẳngxíchđạo và mặt phẳng quỷ đạo của cả 5 vệ tinh của Thiên
Vương Tinh đềuvuông gócvới mặt phẳnghoàng đạo.
- Nếu theosơ đồ của Laplacethì các vành đaivật chất phải tự quay theohướng xuôi
kim đồng hồ nhưng thực tế chúng lại quay ngược kimđồng hồ.
- Trongkhi tự quay, tại sao không khí ở vành vậtchấtlại ngưng tụ lại thành hành
tinh, trongkhi kếtquả nghiên cứu phải phân tán vào vũ trụ.
Đến cuối thế kỷ 19 lại tìmra 1 sailầmcơ bản của giả thuyết Laplace,đó là momen
quay của MặtTrời. Mặt Trời tự quay 1 vòng quanh trụcphải mấttừ 25 – 27
ngày.Tốc độ tự quay chậm đó làm sao đủ sứctách1phần vật chấtra thành các
hành tinh.Ngaycả độ dẹt dosức ly tâm sinh racũng ko quansát thấy.Chínhvì vậy
các nhà thiên văn đã xây dựnggiản thuyết mới.

ngoài.Rút cuộc ở những vành này chỉ còn khối lượng nhỏ vật chất nhưngnặng và
có độ bốc hơi kém là Fe và Ni.Điều này giải thích được tại saocáchành tinh thuộc
nhóm Trái Đất có kích thướcnhỏ nhưng tỉ trọnglớn.
- Các vành đai vật chất ở xa Mặt Trời, ít chịutác dụng bức xạ củaMặt Trời, các
hành tinhđược hình thành từ vật chất nguyên thuỷ chưa phân đi vàvật chất bốc
hơi từ vànhbên trongra,gồm chủ yếu là chất khínhẹ như Hidro nêncó khối lượng
lớn, tỉ trọngnhỏ.
- Hình dạng đĩa của đámmâybụi ban đầucũnggiải thíchtạisaoquỹ đạo các hành
tinh lại sắp xếptrên cùng mộtmặt phẳng.Các quỹ đạo đó ít nhiều đều có hình elip
do tác động phức tạpcủa cácthiênthể.
- Sao Thuỷ có khối lượng và tốc độ tự quay nhỏ nhấtvì nó ở gần Mặt Trời nhất:bức
xạ mạnh của Mặt Trời làm giảm khối lượng và sự ma sát lớncủa triều lực làm giảm
tốc độ tự quay của nó.
- Tính chất đặc biệt sao Hoả về mặt khối lượng cũng làdo tác độngcủa saoMộc.
Sao này cướp đi một phầnvật chất củasaoHoả, một phầncònlại tạonênvành đai
tiểu hành tinh.
- Bộ phận vật chấtgiữa các vànhvật chấtbêntrong có khối lượng lớnlàm xuất
hiện hành tinh đôi - Trái Đất + Mặt Trăng.Vì momen quaylớn nên vậtchấtở đây
khôngthể tập trung vàomột tâm mà phải có tâm thứ hai làMặt Trăng.
- Gầnđây các nhà vật lý, thiên văn cho rằng: vấn đề phân bố momen động lượng là
do từ trường của Mặt Trời nguyên thuỷ và các hànhtinhphôi thai sinhra. Từ
trường này kìmhãm sự chuyểnđộng của các thiên thể ở bên trong vàthúc đẩy sự
chuyển động thiên thể bên ngoài hìnhthànhnên hành tinh.
- Cuối thời kì ngưng tụ, Trái Đấtđã có khốilượnglớn gần như hiện nay thì nội bộ
diễn raquá trìnhtăng nhiệt. Lúc đầu là nhiệt của quá trình di chuyểnvật chất do
Photpho sauđó là quá trình phóng xạ của vậtchất. Sự tăngnhiệtdẫn đến sự nóng
chảycủa vật chất bên trong sắp xếp thành nhân, bao manti vàvỏ như hiện nay.
- Trái Đất lúc đầu nguội lạnh sauđó nóng dần lên.Lịch sử hình thành mới bắt đầu
cách đây 4,5-4,6 tỉ năm, cònlớp vỏ thì cách 3 tỉ năm.
• Kết luận:

bền vững tới mức hơn nửasố lượng vàng tìm thấy trong lịchsử loài người đến nay
vẫn được lưuhành.
13. Người ta đã tìm thấy nhữngổ bánh mì nguyên vẹn sau trận núi lửaVesuve ở
Pompei(Italia) phuntrào.Nhữngổ bánh mì ấy đều đã hóađá.
14. Mỗi năm người ta cóthể ghi được một triệu trậnđộng đất, thường là rất yếu,
khócảm nhậnđược.