SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

LỒNG GHÉP NỘI DUNG “ HỌC TẬP VÀ LÀM
THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ
MINH” VÀO MỘT SỐ TÁC PHẨM TRONG
CHƯƠNG TRÌNH DẠY – HỌC MÔN NGỮ VĂN
CẤP THPT A. MỞ ĐẦU: LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Nhiều người nước ngoài đã bàn về sức cảm hóa kì lạ trong con người Hồ
Chí Minh. Có người cho rằng đó là do sự hiểu biết sâu rộng, do tài trí thông
minh, do ý chí nghị lực phi thường của Người. Có người nói là do đức tính
khiêm tốn, giản dị, do sự lạc quan, do đức tính thẳng thắn cởi mở, do sự
từng trải lịch thiệp của Người. Điều đó đúng nhưng bao trùm lên tất cả là sự
quên mình vì mọi người. Ham muốn tột bực của Bác là mang lại hạnh phúc
cho dân, cho nước như Tố Hữu trong trường ca “ Theo chân Bác” đã viết:
“ Ôi lòng Bác vậy cứ thương ta
Thương cuộc đời chung thương cỏ hoa
Chỉ biết quên mình cho hết thảy
Như dòng sông chảy nặng phù sa”
Tình thương yêu con người, ý chí, nghị lực phi thường, không ngại khó,
không ngại khổ, luôn lạc quan trong Bác là một tấm gương sáng cho thế hệ
ngày hôm qua, thế hệ ngày hôm nay và mai sau học tập.
Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”
đã được triển khai sâu rộng trong mọi tầng lớp nhân dân, được toàn dân

tieng1 việt – tập làm văn mà phải tích hợp với các môn học khác như: sử,
địa hay các vấn đề của đời sống như tích hợp giáo dục môi trường, tích hợp
giáo dục tư tưởng HCM II CƠ SỞ THỰC TẾ
Công cuộc vận động “ học tập và làm theo tấm gương đạo đức của HCM”
đã phát triển rộng khắp trong cả nước: trong các ngành nghề, các cơ quan
đoàn thể và đặc biệt là ngành giáo dục. Sở giáo dục và đào tạo tỉnh Đồng
Nai nói chung và trường THPT Nam Hà nói riêng đã quán triệt thực hiện
cuộc vận động này. Công cuộc vận động “ học tập và làm theo tấm gương
đạo đức của HCM” tại trường THPT Nam Hà đã được đưa vào kế hoạch
dạy học trong nhiều năm nay ở tất cả các bộ môn. Ngoài những hoạt động
ngoại khóa của đoàn trường thì giáo viên cũng cũng đã tìm tòi vận dụng tích
hợp vào trong bài dạy của mình đặc biệt là ở bộ môn ngữ văn. Trong hoạt
động này giáo viên tổ văn của trường THPT Nam Hà nói chung và riêng tôi
đã có những thuận lợi và một số khó khăn:
1.Về thuận lợi:
được sự hỗ trợ của chi bộ, ban giám hiệu nhà trường động viên, tạo điều
kiện thuận lợi trong công tác giảng dạy. Hơn nữa phần lớn học sinh phổ
thông đều có hiểu biết cơ bản về tư tưởng Hồ Chí Minh qua học tập các môn
học khác, sinh hoạt Đoàn, tiếp nhận những thông tin đại chúng, tiến hành
các hoạt động công ích xã hội Ở mức độ nhất định, các em nhận thức
được vai trò. công lao to lớn của Bác đối với dân tộc, nhân loại, gia đình và
bản thân.
2 .Về khó khăn:
- HS phổ thông có hiểu biết cuộc đời, hoạt động, tư tưởng HCM nhưng chưa
sâu sắc, còn một số nhầm lẫn, sai lầm về sự kiện. Một phần nhỏ không nhiệt
tình trong việc tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp Hồ Chí Minh, mà chỉ học
thuộc để trả bài. Một số ít học sinh chưa thực sự chú tâm tìm hiểu trao đổi,

tiết học là bởi 50% sự chuẩn bị của học sinh ở nhà. Người thầy giáo hướng
dẫn các em bằng những câu hỏi cụ thể
-Học sinh cần có tâm thế tích cực, chủ động tiếp nhận vận dụng tư tưởng
đạo đức của HCM vào trong cuộc sống
3. Phương pháp đã thực hiện
Không thể một phương pháp dạy học trong một bài giảng mà kết hợp nhiều
phương pháp trong một tiết giảng.
Với môn ngữ văn, áp dụng phương pháp giảng giải, thuyết trình, thảo luận,
liên hệ, nêu vấn đề cho học sinh tham gia. Tuy nhiên, tích hợp đạo đức Hồ
Chí Minh gắn với kể chuyện, nêu sự kiện, hay nhưng câu nói, lời huấn thị
của Bác mang tính đúc kết. Lồng ghép tư tưởng đạo đức của Bác vào giảng
giải là phương pháp tối ưu. Giáo viên khéo léo trong việc tích hợp việc giáo
dục tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào các bài học mà vẫn đảm
bảo tính chính xác, khoa học, khắc sâu được kiến thức trọng tâm. Những
thước phim tư liệu, hình ảnh minh hoạ về con người, cuộc đời giản dị của
Bác lồng với những lời bình sâu sắc… làm cho bài học trở nên nhẹ nhàng,
xúc động, giúp học sinh hiểu sâu hơn về tư tưởng Hồ Chí Minh, giúp các em
nhanh chóng và hứng thú khi tiếp cận và góp phần sáng tỏ vấn đề cốt lõi
trong tư tưởng Hồ Chí Minh là tư tưởng đạo đức cách mạng. Dẫn dắt nêu
vấn đề gây hứng thú từ đầu về môn học. Đặc biệt, cách dùng câu từ nhẹ
nhàng, bình thường, dễ hiểu thay thế những cụm từ mang tính “hàn lâm” để
dễ cho các em tiếp thu. Khắc phục lối truyền thụ một chiều còn khá phổ biến
hiện nay, chuyển sang dạy học phát huy tính tích cực của học sinh, bồi
dưỡng năng lực tư duy sáng tạo của người học, khả năng vận dụng kiến thức
đã biết vào các tình huống mới. Tạo không khí thoải mái, dân chủ, khuyến
khích học sinh trình bày ý kiến riêng, chú trọng rèn luyện năng lực, tự lập
luận, trình bày vấn đề cho học sinh. Nắm bắt những hiểu biết kinh nghiệm
đã có của học sinh, những điều học sinh đang quan tâm, ham thích, tận dụng
những điều đó trong quá trình hình thành kiến thức, kỹ năng mới.


trị của thực dân Pháp
Trước khi kết thúc bài học giáo viên cho học sinh liên hệ học tập tư tưởng
HCM trong tác phẩm. Các em có rất nhiều ý tưởng hay, tuy nhiên giáo viên
có thể chốt lại những vấn đề cơ bản: Ta học tập ở Người cách nói nhẹ nhàng
mà thâm thúy, châm biếm kẻ thù một cách sâu cay. Ta học tập ỏ Người tư
thế đứng trên đầu thù của 1 con người đầy bản lĩnh. Nhưng trên tất cả suốt
cuộc đời hoạt động của Bác là giải phóng giai cấp, giải phóng loài người xây
dựng một xã hội tốt đẹp không còn người bóc lột người.
b. Trong văn bản: Tuyên ngôn độc lập của HCM, nội dung tích hợp rất
rộng, giáo viên phải khéo léo vừa tích hợp được tư tưởng của Bác vừa
không làm loãng trọng tâm của bài học. Giáo viên giáo dục cho học sinh
tinh thần vì dân vì nước, tình yêu thiên nhiên, yêu tổ quốc, tinh thần
quốc tế vô sản, sự cần cù vượt lên trên những khó khăn gian khổ của
Bác. Trong văn bản này giáo viên có thể lồng ghép giáo dục tư tưởng HCM
ở bất cứ thời điểm nào miễn là phù hợp.
Trong phần tiểu sử của Bác có chi tiết năm 1911 Bác ra đi tìm đường cứu
nước, giáo viên có thể lồng ghép, kể cho các em nghe 1 câu chuyện về
Người để giáo dục cho học sinh tinh thần yêu nước, ý chí quyết tâm tìm con
đường cứu nước cho dân tộc. Giáo viên kể chuyện “Hai bàn tay”. Khi vào
Sài gòn Nguyễn Tất Thành gặp lại anh Tư Lê người quen cũ lúc còn ở Phan
Thiết. Người tâm sự với Tư Lê: Tôi muốn ra các nước phương Tây xem họ
làm như thế nào sau đó trở về giúp đồng bào chúng ta. Nhưng chúng ta lấy
tiền đâu để đi - Tư Lê nói lại. Nguyễn Tất Thành giơ hai bàn tay nói: Đây,
tiền đây, chúng ta làm bất cứ việc gì để sống và để đi. Tư Lê không giữ lời
hứa, Bác một mình làm phụ bếp trên tàu La-tu-sơ-trơ-rê-vin ra nước ngoài
tìm đường cứu nước. Không chỉ vậy đêm về Bác còn tự học ngoại ngữ. Ở
nước ngoài Bác làm rấ nhiều nghề để kiếm sống . Khi ở Pháp đêm lạnh Bác
dùng viên gạch nung đỏ để dưới gầm giường, sưởi ấm. Ở Thủ đô Luân Đôn
tráng lệ, nhưng Bác của chúng ta làm nghề quét tuyết. Đêm về rất lạnh dưới
độ âm như nhà thơ CLV đã từng viết :

Lên lầu ai đó ngóng trong nhau »
c. Trong bài thơ : Bác ơi của Tố Hữu, giáo viên có thể lồng ghép cho
học sinh học tập đức tính giản dị, tình thương yêu con người của Hồ
Chủ Tịch.
Thế hệ thanh thiếu niên hiện nay do bị tác động bởi nhiều yếu tố, như phim
ảnh, lối sống không lành mạnh đã suy thoái về đạo đức, lối sống, từ trang
phục, lối sống, cách cư xử với mọi người… Vì vậy giáo dục học sinh học tập
đức tính giản dị, tình thương yêu con người của Bác là vô cùng cần thiết từ
đó góp phần hình thành nhân cách cho học sinh. Bác Hồ của chúng ta vô
cùng giản dị. Dù ở cương vị nào lối sống của Người cũng giản dị, một đôi
dép cao su, bộ đồ ka ki đã ngả màu theo thời gian. Người sống giản dị nhưng
không tầm thường, trên thế giới không có vị lãnh tụ nào mà suốt cuộc đời
với bộ đồ kaki đã ngả màu với đôi dép cao su đã mòn gót, sống trong ngôi
nhà sàn. Người sống thanh bạch không ham địa vị, không màng danh lợi
Bác để tình thương cho các con
Một đời thanh bạch chẳng vàng son
Mong manh áo vải hồn muôn trượng
Hơn tượng đồng phơi những lối mòn
Trong bài học, gíao viên có thể cho học sinh xem về hình ảnh giản dị của
Bác trong cuộc sống hàng ngày hay xem đoạn phím ngày tang lễ của Bác để
khắc sâu hơn hình ảnh của người. Các thiếu nhi khóc trong lễ tang Hồ Chí Minh năm 1969
d. Đối với tác phẩm “ chiếc thuyền ngoài xa” của nhà văn Nguyễn Minh
Châu, giáo viên có thể lồng ghép tích hợp ở phần củng cố: giáo dục các
em tư tưởng đạo đức HCM tính chân thật, giám nhìn thẳng vào sự thật.

Nội dung
khảo sát
Quan tâm
Không
quan tâm
Có hiểu
biết
Không
hiểu biết
Có v
ận
dụng học
tập và làm
theo
Không
vận dụng

Mức độ
24/95
(25,26%)

71/95
(74,74%)
25/95
(26,32%)

70/95
(73,68%)

13/95

(68,42%)

30/95
(31,58%)

55/95
(58%)

40/95
(42,1%)

Qua kết quả đạt được đó cho thấy rằng các em đã yêu thích bộ môn văn học,
phần nào đã nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của ngữ văn và thấm
nhuần các tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh đã thấm vào trong tâm tư tình
cảm của các em.
V. BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Sự thành công trong bất cứ nghề nghiệp nào cũng đòi hỏi sự say mê, nghề
giáo cũng vậy. Giáo viên phải có hứng thú trong dạy học bộ môn, vì có hứng
thú, giáo viên mới say mê công việc, đi sâu vào cải tiến soạn, giảng có chiều
sâu, linh hoạt, tích cực, tiến bộ có tác dụng kích thích lòng ham học hỏi các
đức tính của Hồ Chí Minh. Bản thân mỗi giáo viên không ngừng nâng cao trí
thức, thực hiện linh hoạt các phương pháp dạy học Giáo viên cần phải tổ
chức nhiều cuộc thi tìm hiểu về cuộc đời hoạt động, học tập và làm theo tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh. Tổ chức cho học sinh thi kể chuyện đạo đức
Hồ Chí Minh qua các buổi ngoại khóa. Nếu có điều kiện phải chú trọng sử
dụng thiết bị dạy học hiện đại để thông qua các kênh hình, kênh chữ để trực
quan cho học sinh thấy và dễ hiểu, dễ nắm bắt. Giáo viên cần hướng dẫn học
sinh chuẩn bị nội dung bài học ở nhà, sau đó kiểm tra sự chuẩn bị của các
em và quan tâm học sinh yếu, kém, tuyên dương, động viên kịp thời nếu
những học sinh này làm tốt nhiệm vụ mà giáo viên giao để khuyến khích các

2. Đối với địa phương
Quản lý thật chặt những tụ điểm kinh doanh Intenet và những tụ điểm sinh
hoạt thiếu lành mạnh làm ảnh hưởng lối sống, đạo đức học sinh

Trên đây, là một vài kinh nghiệm, mà tôi đã và đang vận dụng trong thời
gian qua. lồng ghép Tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào môn
ngữ văn trong chương trình THPT. Bản thân khả năng có hạn, chỉ muốn
nêu một vài kinh nghiệm, góp cùng đồng nghiệp xin đưa ra mong nhận ý
kiến đóng góp của đồng nghiệp. Tôi xin chân thành cảm ơn quí đồng
nghiệp, nhà trường đã đóng góp ý kiến cho tôi hoàn thành chuyên đề này.
Tôi xin trân trọng cảm ơn.
Biên Hòa ngày 24, tháng 03, năm 2012

Người thực hiện: Nguyễn Thị Kim Oanh

MỤC LỤC
A. MỞ ĐẦU: Lý do chọn đề tài
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Cơ sở lý luận
II. Cơ sở thực tiễn
III. Nội dung nghiên cứu
1. Sự chuẩn bị của giáo viên
2. Sự chuẩn bị của học sinh
3. Phương pháp thực hiện
4. Minh họa bằng 1 số văn bản cụ thể
IV. Kết quả nghiên cứu
V.Bài học kinh nghiệm
C. KẾT LUẬN
1. Kết luận chung
2. Đề xuất, kiến nghị