Nguyễn Hồng Phương "Các bài tập thực hành với phần mềm ArcView GIS"
Bài tập 5 – Tạo và chỉnh sửa các shapefile
- 109 -

BÀI TẬP 5. TẠO VÀ CHỈNH SỬA CÁC SHAPEFILE

1. Bước 1: Khởi động ArcView và mở một Dự án
2. Bước 2: Tra vấn một Theme để chọn các đối tượng đồ họa
3. Bước 3: Chuyển đổi các đối tượng được chọn về khuôn dạng shapefile
4. Bước 4: Tạo một theme mới và chỉnh sửa chú giải của nó
5. Bước 5: Xác lập chức năng Nối (Snapping)
6. Bước 6 : Thêm đối tượng và thuộc tính cho theme mới
7. Bước 7: Chỉnh sửa các đối tượng bằng các công cụ Cắt (Split) và Hợp
(Union)
8. Bước 8: Dừng chỉnh sửa và cất giữ các thay đổi
9. Bước 9: Đóng dự án

Mai, Thao và Giang là ba sinh viên khoa kinh tế được phân công đi thực tập tại
một khu phố. Họ muốn vẽ bản đồ khu phố này để thuận tiện cho việc thực hiện các công
việc của mình. Bạn sẽ giúp họ thành lập bản đồ dân cư và các hoạt động kinh doanh tại
khu phố này, đồng thời chia khu phố thành ba vùng theo sự phân công giữa ba người.
Bước 1: Khởi động ArcView và mở một Dự án
Khởi động ArcView, nếu cần thiết.
Từ lệnh đơn File, chọn Open Project.
Truy cập tới thư mục c:\esritrn\arcview\exercise và mở bài tập ex5.apr.
Khi dự án được mở ra, bạn sẽ thấy một bản đồ các lô đất thuộc khu phố của Mai,
Thao và Giang.


Nguyễn Hồng Phương "Các bài tập thực hành với phần mềm ArcView GIS"
Bài tập 5 – Tạo và chỉnh sửa các shapefile
- 111 - Để kết thúc biểu thức tra vấn của mình, bạn lại kích trỏ chuột lên phím or (hoặc),
sau đó kích đúp trỏ chuột lên [Zoning], nhấn phím có dấu “=”, sau đó trong danh sách
các giá trị Values cuộn thanh cuộn lên trên và kích đúp trỏ chuột lên “C-3”.
Bạn đã kết thúc việc xây dựng biểu thức tra vấn và bây giờ nó có dạng sau:

Để thực hiện phép chọn lựa, nhấn phím New Set.
Arcview sẽ chọn tất cả các lô đất đang là các khu nhà dân và các cửa hàng kinh
doanh nhỏ trong khu phố trên bản đồ. Bạn sẽ sử dụng các lô đất này để tạo ra một theme
mới.
Đóng hộp thoại Query Builder.

Bước 3: Chuyển đổi các đối tượng được chọn về khuôn dạng shapefile
Từ lệnh đơn Theme, chọn Convert to Shapefile
Nguyễn Hồng Phương "Các bài tập thực hành với phần mềm ArcView GIS"
Bài tập 5 – Tạo và chỉnh sửa các shapefile
- 112 - Trong hộp thoại Convert Parcels, chỉ đường dẫn tới thư mục làm việc của bạn, sau
Trong hộp thoại New Theme tiếp theo, chỉ đường dẫn tới thư mục làm việc của
bạn và đổi tên tệp ngầm định thành zones.shp. Nhấn OK.
Nguyễn Hồng Phương "Các bài tập thực hành với phần mềm ArcView GIS"
Bài tập 5 – Tạo và chỉnh sửa các shapefile
- 114 -
Một theme mới có tên là zones.shp được thêm vào view và cho phép bạn chỉnh
sửa ngay.
Nhấn chuột lên Zones.shp để biến nó thành theme duy nhất được kích hoạt.
Theo mặc định, theme Zones.shp được đánh màu đặc. Vì thế, các đa giác mà bạn
tạo trên theme này sẽ che lấp các đối tượng của theme lots.shp nằm bên dưới. Để có thể
nhìn thấy các lô đất nằm bên dưới các đa giác sắp được vẽ, bạn sẽ thay đổi kiểu hoa văn
của các đối tượng trong theme Zones.shp thành dạng các đa giác trong trong suốt có
đường viền đậm.
Kích đúp trỏ chuột lên phần mục lục của theme Zones.shp để mở công cụ tạo lập
chú giải Legend Editor. Tiếp tục kích đúp trỏ chuột lên hình chữ nhật trong Symbol để
hiển thị Bảng chọn hoa văn Fill Palette.
Trong Fill Palette, thay đổi kiểu hoa văn từ màu đặc sang trong suốt bằng cách
nhấn chuột lên hình vuông màu trắng đầu tiên từ bên trái của Bảng chọn hoa văn. Sau
đó, bạn tăng độ đậm của đường viền đa giác bằng cách chọn giá trị bằng 2 từ danh sách

Bước 5: Xác lập chức năng Nối (Snapping)
Bạn sẽ học cách dùng chuột để xác lập chức năng Nối.
Đưa trỏ chuột vào view, nhấn và giữ chuột phải để hiển thị lệnh đơn ảo. Di trỏ
chuột xuống dưới cho đến khi mục Enable General Snapping của lệnh đơn được kích
hoạt thì nhả chuột phải.

Bạn sẽ xác lập khoảng cho phép cho chức năng nối trong view bằng cách sử dụng
công cụ Nối chung. Để tiện thao tác, trước hết bạn sẽ phóng to bản đồ view lên.
Kích trỏ chuột vào công cụ phóng to Zoom In, sau đó kéo trỏ chuột để vẽ một
hình chữ nhật ở giữa view để phóng to một khu vực như minh họa trên hình vẽ. (Hình
của bạn có thể không hoàn toàn giống như trên hình vẽ). Nhấn phím công cụ General Snap.
Nguyễn Hồng Phương "Các bài tập thực hành với phần mềm ArcView GIS"
Bài tập 5 – Tạo và chỉnh sửa các shapefile
- 117 - Đưa trỏ chuột vào view, kích và kéo để vẽ một đường tròn có bán kính khoảng 50
phút (giá trị bán kính được hiển thị trên thanh trạng thái ở phí dưới cửa sổ ứng dụng). Giá
trị của bán kính đường tròn này sẽ xác định khoảng cho phép để thực hiện phép nối
chung.

Bây giờ, khi chức năng nối đã được xác lập, bạn sẽ bắt đầu thêm các đối tượng
vào theme mới được tạo. Trước hết, bạn sẽ đưa bản đồ view trở về kích thước giống như
trước khi được phóng to.

Nhấn OK. Một trường mới có tên là Student đã được thêm vào bảng thuộc tính.

Nguyễn Hồng Phương "Các bài tập thực hành với phần mềm ArcView GIS"
Bài tập 5 – Tạo và chỉnh sửa các shapefile
- 119 -
Điều chỉnh view và bảng thuộc tính để chúng không nằm đè lên nhau và bạn có
thể nhìn thấy chúng trên màn hình, sau đó kích hoạt view.
Bạn sẽ sử dụng công cụ vẽ đa giác để tạo một vùng thuộc trách nhiệm của Mai.
Từ danh sách xổ chứa các công cụ vẽ, chọn công cụ vẽ đa giác. Bây giờ bạn hãy vẽ một đa giác giống như trong hình minh hoạ. Để xác định một
đỉnh, bạn kích chuột một lần, còn để kết thúc vẽ đa giác, bạn kích đúp chuột. Bây giờ, hãy kích hoạt bảng thuộc tính.
Nguyễn Hồng Phương "Các bài tập thực hành với phần mềm ArcView GIS"
Bài tập 5 – Tạo và chỉnh sửa các shapefile


Bây giờ bạn hãy kích hoạt bảng thuộc tính của theme. Với công cụ Edit vẫn đang
được nhấn, kích trỏ chuột lên thanh ghi đang được chọn trong trường Student và gõ
Thao vào, sau đó nhấn <Enter> trên bàn phím máy tính của bạn.

Sau cùng, bạn vẽ nốt đa giác biểu thị vùng thuộc trách nhiệm của Giang, cũng
bằng công cụ AutoComplete.
Kích hoạt view, vẽ một đường có điểm đầu nằm trên ranh giới (hoặc nằm bên
trong) đa giác thuộc địa phận của Thao (đa giác bên phải). Để xác định một đỉnh, bạn
kích chuột một lần, còn để kết thúc vẽ đường, bạn kích đúp chuột tại một điểm nằm trên
ranh giới (hoặc nằm bên trong) đa giác thuộc địa phận của Mai (đa giác bên trái).

Kích hoạt bảng thuộc tính của theme, kích trỏ chuột lên thanh ghi đang được chọn
trong trường Student và gõ Giang vào, sau đó nhấn <Enter> trên bàn phím máy tính của
bạn.
Nguyễn Hồng Phương "Các bài tập thực hành với phần mềm ArcView GIS"
Bài tập 5 – Tạo và chỉnh sửa các shapefile
- 122 -

Bây giờ theme mới Zones.shp đã chứa ba đa giác tương ứng với ba thanh ghi
trong bảng thuộc tính của theme. Trong bước tiếp theo, bạn sẽ học cách cắt một đa giác và gộp nó với một đa giác
đã có sẵn.

Bước 7: Chỉnh sửa các đối tượng bằng các công cụ Cắt (Split) và Hợp (Union)

Bạn sẽ dùng công cụ này để cắt vùng của Thao ra theo cách mô tả dưới đây.
Kích trỏ chuột một lần để bắt đầu vẽ một đường. (Đường này phải có điểm đầu và
điểm cuối nằm bên ngoài ranh giới của đa giác bạn muốn cắt). Kích đúp chuột để kết thúc
việc vẽ đường.

Bây giờ bạn thấy đa giác cũ đã bị cắt làm hai đa giác nhỏ, hiện đang được chọn
trên bản đồ view. Hai thanh ghi trong bảng thuộc tính của theme cũng đang được chọn và
tên của Thao xuất hiện trên cả hai thanh ghi trong trường Student.
Nguyễn Hồng Phương "Các bài tập thực hành với phần mềm ArcView GIS"
Bài tập 5 – Tạo và chỉnh sửa các shapefile
- 124 - Tiếp theo, bạn sẽ dùng chức năng gộp đối tượng để gộp một trong số đa giác nhỏ
vừa được tạo váo đa giác biểu thị vùng của Mai.
Kích trỏ chuột lên phím công cụ chọn (mũi tên), sau đó nhắp chuột vào bên trong
đa giác trên cùng bên trái (biểu thị vùng của Mai) để chọn nó. Giữ phím <Shift> và nhấn trỏ chuột vào bên trong đa giác trên cùng bên phải
(biểu thị vùng của Thao). Lúc này cả hai đa giác đều đang được chọn. Nguyễn Hồng Phương "Các bài tập thực hành với phần mềm ArcView GIS"

Bước 9: Đóng dự án
Kích hoạt cửa sổ Dự án. Từ lệnh đơn File, chọn Close Project. Chọn No để huỷ
các thay đổi trong dự án.
HẾT BÀI TẬP 5