Lời nói đầu

Quá trình toàn cầu hoá nền kinh tế thế giới đang diễn ra với tốc độ ngày càng nhanh
và sâu sắc. Đó là xu thế tất yếu khách quan và là một quy luật mà mọi quốc gia trong
khu vực và trên thế giới đều phải tuân theo. Biểu hiện rõ nét nhất của xu thế này là quá
trình tự do hoá buôn bán trong khu vực và phạm vi toàn cầu.
Thực hiện đường lối chuyển đổi nền kinh tế của đất nước hội nhập với nền kinh tế
thế giới. Đảng và Nhà nước ta đã chủ trương không ngừng mở rộng quan hệ kinh tế đối
ngoại, đặc biệt là trong lĩnh vực hợp tác kinh tế quốc tế. Trong đó,Thương mại quốc tế
là lĩnh vực quan trọng để Việt Nam dần có chỗ đứng trong khu vực và trên phạm vi thế
giới, thực hiện mục tiêu mà Đại hội Đảng VIII đề ra: “Mở rộng hợp tác quốc tế, đa
phương hoá, đa dạng hoá các quan hệ kinh tế đối ngoại xây dựng một nền kinh tế mở,
hội nhập khu vực và thế giới ”*
Hoạt động Thương mại quốc tế bao gồm nội dung chủ yếu và quan trọng là các hoạt
động xuất nhập khâủ. Nếu xuất khẩu đem lại nguồn ngoại tệ tích luỹ cho đất nước thì
hoạt động nhập khẩu tác động tích cực đến sự phát triển cân đối và khai thác tiềm năng,
thế mạnh của nền kinh tế quốc dân về sức lao động, vốn, tài nguyên và khoa học kỹ
thuật. Xuất khẩu nhằm bảo đảm nguồn vốn cho nhập khẩu và nhập khẩu phục vụ cho
công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, xây dựng cơ cấu kinh tế hướng
mạnh vào xuất khẩu
Định hướng cho mục tiêu công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước, Đại hội Đảng
toàn quốc lần thứ VII đã chỉ rõ sự cần thiết: “ Đẩy mạnh xuất khẩu, huy động các
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - nguồn ngoại tệ để nhập khẩu các vật tư hàng hoá thiết yếu cho sản xuất và đời sống,
tích cực cân đối cán cân thanh toán quốc tế góp phần duy trì các cân đối lớn của nền
kinh tế.”**
* Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII. NXB sự thật.

nguồn lực song hiệu quả lại không cao. Trong khi đó yếu tố nguồn lực thì có hạn, đối
lập hẳn với thực tế nhu cầu của con người là vô hạn và rất đa dạng. Lý thuyết về thương
mại quốc tế giúp chúng ta nhận thấy các quốc gia đều có lợi khi tham gia vào thương
mại quốc tế và lợi ích rõ nhất mà chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy được từ thương mại
quốc tế mà nó có thể bù đắp và bù đắp một cách hiệu quả những nhu cầu của con người
ta về một loaị hàng hoá nào đó mà nội địa chưa hoặc không có khả năng đáp ứng được.
Với ý nghĩa ấy, Nhập khẩu được hiểu là hoạt động mua hàng hoá của các doanh
nghiệp trong nước từ nước ngoài nhằm mục tiêu thoả mãn nhu cầu tiêu dùng cũng như
sản xuất trong nước và là cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng giữa các quốc gia. Nhập
khẩu là một trong những hoạt động cốt lõi của thương mại quốc tế
2. Vai trò nhập khẩu đối với sự phát triển kinh tế của một quốc gia.
Ngày nay, dưới tác động của xu thế tự do hoá thương mại, hầu hết các quốc gia đều
nỗ lực tham gia vào hoạt động thương mại quốc tế, đều hướng các chính sách kinh tế,
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - thương mại của quốc gia mình theo khuôn khổ các khối mậu dịch mà họ sẽ tham gia ở
tầm khu vực như: Khu vực mậu dịch tự do ASEAN ( AFTA), Khu vực mậu dịch tự do
Bắc Mỹ( NAFTA), ở cấp độ liên lúc địa như ASEM, và cao hơn nữa là cấp độ toàn
cầu như tổ chức thương mại thế giới WTO. Trong bối cảnh ấy hoạt động xuất nhập
khẩu nói chung và hoạt động nhập khẩu nói riêng là hoạt động kinh doanh ở phạm vi
quốc tế. Không phải là những hành vi buôn bán lẻ mà là cả một hệ thống các quan hệ
buôn bán trong một nền thương mại có tổ chức cả bên trong nước và bên ngoài nước
nhằm mục đích đẩy mạnh sản xuất hàng hoá phát triển, chuyển đổi cơ cấu kinh tế trong
nước, ổn định và từng bước nâng cao đời sống của nhân dân. Như vậy, hoạt động nhập
khẩu tác động trực tiếp lẫn gián tiếp tới sản xuất và đời sống trong nước, nó có thể đem
lại hiệu quả kinh tế cao cũng như gây thiệt hại cho nền kinh tế trong nước do tính chất
phức tạp của nó khi có yếu tố quốc tế tham gia vào. Nhập khẩu với tư cách là một trong
hai hoạt động chủ yếu của thương mại quốc tế ngày càng đóng vai trò quan trọng đối
với sự phát triển kinh tế của một quốc gia cũng như sự phát triển của thương mại quốc

tính năng động, tự chủ của cơ chế thị trường. Ngoại thương của Việt Nam không còn
chỉ bó hẹp trong phạm vi nội khối xã hội - chủ nghĩa qua các khoản viện trợ hoặc qua
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - các nghị định thư mà được mở rộng ra trên phạm vi toàn cầu. Chính sách phát triển
kinh tế, thương mại Việt Nam từng bước được điều chỉnh cho phù hợp với xu thế chung
của thời đại, hội nhập mạnh mẽ vào nền kinh tế thế giới. Vai trò của nhập khẩu ngày trở
nên rõ rệt: Không chỉ là nhân tố giúp Việt Nam hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền
kinh tế thế giới mà còn là nhân tố làm thay đổi diện mạo của các doanh nghiệp Việt
Nam. Để tiếp tục phát huy vai trò của hoạt động nhập khẩu, Nhà nước ta xác định:
Trong hoạt động kinh doanh, đặc biệt là hoạt động kinh doanh nhập khẩu, các doanh
nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế cần chú ý tạo uy tín và quan hệ lâu dài với bạn
hàng, coi trọng tính hiệu quả kinh tế trong nhập khẩu, biết kết hợp hài hoà giữa các mặt
lợi ích.
3. Các hình thức nhập khẩu.
Không phải ngẫu nhiên ngày càng có nhiều doanh nghiệp tham gia vào các hoạt
động thương maị quốc tế mà là do kinh doanh quốc tế có sự phong phú đa dạng về các
phương thức hoạt động. Chính sự đa dạng này cho phép các doanh nghiệp tìm thấy
được lợi ích thông qua việc lựa chọn phương thức phù hợp với khả năng của mình nhất.
Trước sự thay đổi của môi trường kinh doanh, đến nay có một số phương thức nhập
khẩu chủ yếu sau mà các doanh nghiệp thường lựa chọn:
a/ Nhập khẩu uỷ thác.
Trong giao dịch quốc tế, không phải bất cứ doanh nghiệp nào cũng có thể tham gia
một cách trực tiếp do các yếu tố về nguồn nhân lực, trong khi đó họ lại muốn được giao
dịch. Từ nhu cầu ấy làm hình thành nên phương thức nhập khẩu uỷ thác. Đó là phương
thức mà doanh nghiệp này uỷ thác cho doanh nghiệp có chức năng giao dịch trực tiếp
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
Nhập khẩu liên doanh là hoạt động nhập khẩu hàng hoá trên cơ sở liên kết một
cách tự nguyện giữa các doanh nghiệp (trong đó có ít nhất một doanh nghiệp nhập khẩu
trực tiếp) nhằm phối hợp kỹ năng để cùng giao dịch và đề ra các chủ trương biện pháp
có liên quan đến hoạt động nhập khẩu, thúc đẩy hoạt động này phát triển theo hướng có
lợi cho các bên tham gia, lãi cùng hưởng rủi ro cùng gánh chịu.
Đặc điểm:
- Các bên tham gia chỉ phải góp một phần vốn nhất định và tỷ lệ phân chia lãi lỗ
phụ thuộc vào tỷ lệ vốn góp giữa các bên.
- Theo phương thức này, doanh nghiệp đứng ra nhập hàng sẽ được kim ngạch
nhập khẩu, nhưng khi đưa hàng về tiêu thụ chỉ được tính doanh số bán hàng trên số
hàng theo tỷ lệ vốn góp và chịu thuế trên doanh số đó. Doanh nghiệp đứng ra nhập khẩu
phải lập hai hợp đồng:
1. Một hợp đồng với đối tác nước ngoài.
2. Một hợp đồng với đối tác liên doanh.
Cách phân chia các hình thức nhập khẩu trên dựa vào chủ thể của hoạt động nhập
khẩu. Nếu quan tâm đến hình thức thanh toán bằng tiền và mua thanh toán bằng hàng
(còn gọi là mua bán đối lưu) là một hình thức còn khá mới mẻ đối với các doanh nghiêp
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - Việt Nam, tìm hiểu kỹ phương thức này có thể cho phép các doanh nghiệp có được một
phương thức nhập khẩu có hiệu quả.
d/ Nhập khẩu hàng đổi hàng.
Nhập khẩu hàng đổi hàng cùng với trao đổi bù trừ là hai nghiệp vụ chủ yếu của
buôn bán đối lưu, là hình thức nhập khẩu gắn liền với xuất khẩu, phương tiện thanh
toán trong hợp đồng này không phải là tiền mà bằng hàng hoá. Mục đích nhập khẩu ở
đây không phải chỉ thu lãi từ hoạt động nhập khẩu mà còn nhằm để xuất khẩu được
hàng và thu lợi từ hoạt động xuất khẩu nữa.
Đặc điểm:
- Phương thức này mang lại lợi ích lớn hơn cho các bên tham gia hợp đồng, mặt

lưng.
- Hàng hoá không nhất thiết phải qua nước tái xuất mà có thể nhập thẳng về nước
thứ ba (các hoạt động giao dịch thì vẫn liên quan đến nước tái xuất). Doanh nghiệp tái
xuất còn có thể có được những khoản lợi do được thanh toán tiền hàng song lại có thể
trả chậm cho bên xuất khẩu.
Với nhiều phương thức nhập khẩu như vậy, các doanh nghiệp cần thiết phải tiến
hành nghiên cứu kỹ lưỡng môi trường kinh doanh để từ đó ứng dụng các phương thức
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - này một cách linh hoạt với thị trường này, với bạn hàng này, ta có thể dùng phương
thức này là có lợi hơn, song với thị trường, với bạn hàng khác và vào một thời điểm
khác thì phương thức ấy chưa chắc đã có lợi bằng các phương thức khác. Không nên
chỉ áp dụng một hay một vài phương pháp cho mọi thị trường, mọi đối tác.
II. Nội dung của hoạt động nhập khẩu.
1. Nghiên cứu thị trường nhập khẩu.
Thị trường có một vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự tồn tại của một doanh
nghiệp, bởi thị trường là tổng thể các mối quan hệ về lưu thông hàng hoá và tiền tệ. Qua
thị trường, doanh nghiệp sẽ biết được lượng cung, lượng cầu từ đó có kế hoạch sản xuất
kinh doanh cho thích hợp. Có nhiều doanh nghiệp nhờ năng động, nắm bắt phản ứng
nhanh nhạy với thị trường mà việc kinh doanh thành đạt, song không ít doanh nghiệp vì
khả năng hiểu biết về thị trường hạn chế mà dẫn đến phá sản. Chính vì vậy, để hoạt
động kinh doanh có hiệu quả doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp nhập khẩu nói
riêng phải nắm vững các yếu tố của thị trường, hiểu biết quy luật vận động của thị
trường, từ đó phản ứng kịp thời trước những thay đổi của của thị trường. Công việc
nghiên cứu thị trường của một doanh nghiệp nhập khẩu gồm có:
+ Nghiên cứu mặt hàng nhập khẩu.
+ Nghiên cứu thị trường và các nhân tố ảnh hưởng tới dung lượng thị trường.
+ Nghiên cứu quan hệ cung cầu hàng hoá và sự biến động của chúng.
+ Nghiên cứu giá cả hàng hoá nhập khẩu.