Chổồng 5: Chỏtỳ lổồỹng nổồùc, quaớn trở vaỡ baớo tọửn nổồùc.

1. Caùc quan õióứm cồ baớn vóử chỏỳt lổồỹng nổồùc.

Ngaỡy nay tióu chuỏứn chỏỳt lổồỹng nổồùc õổồỹc qui õởnh dổỷa vaỡo muỷc tióu sổớ duỷng. Nổồùc
uọỳng cỏửn coù õọỹ tinh khióỳt cao vóử mỷt lyù, hoùa, sinh, hoỹc, nổồùc thuớy lồỹi cỏửn õọỹ mỷn vaỡ
mọỹt sọỳ nguyón tọỳ dổồùi mổùc gỏy haỷi cho cỏy. Nổồùc nuọi trọửng thuớy saớn cỏửn õọỹ mỷn
vổỡa phaới vaỡ saỷch. Chỏỳt lổồỹng nổồùc tổỷ nhión õổồỹc õaùnh gờa qua:

ã ỷc õióứm caùc yóỳu tọỳ vỏỷt lyù nhổ: õọỹ õuỷc, nhióỷt õọỹ, chỏỳt rừn, phoùng xaỷ, maỡu,
ã Thaỡnh phỏửn vaỡ traỷng thaùi caùc quỏửn thóứ thuớy sinh trong nổồùc. Thaỡnh phỏửn naỡy
khọng thay õọứi tổùc thồỡi khi chỏỳt lổồỹng nổồùc thay õọứi, vaỡ thổồỡng coù sai sọỳ lồùn giổợa
caùc nồi phỏn tờch.

2. Mọỹt sọỳ vỏỳn õóử toaỡn cỏửu vóử mọi trổồỡng nổồùc:

1. Nổồùc quaù ờt, coù khoaớng 80 quọỳc gia bở haỷn haùn vaỡ haỡng nm sọỳ ngổồỡi chóỳt do hỏỷu
quaớ cuaớ thióỳu nổồùc caỡng gia tng.
2. Nổồùc quaù nhióửu, gỏy ra sổỷ mỏỳt cỏn bũng vóử mọi trổồỡng nổồùc. ổa õóỳn luợ luỷt vaỡ rỏỳt
nhióửu ngổồỡi õaợ bở chóỳt ồớ nhổợng vuỡng mổa nhióửu luợ luỷt.
3. Nổồùc bở ọ nhióựm nỷng ồớ mọỹt sọỳ vuỡng. Tố lóỷ ngổồỡi chóỳt do caùc bónh truyóửn nhióựm
ngaỡy caỡng tng.

3. Caùc yóỳu tọỳ aớnh hổồớng õóỳn chỏỳt lổồỹng nổồùc tổỷ nhión.

Taỡi nguyón nổồùc tổỷ nhión õổồỹc quyóỳt õởnh bồới hai yóỳu tọỳ:

1. Khọỳi lổồỹng nổồùc thoớa maợn nhu cỏửu ngaỡy caỡng tng cuớa xaợ họỹi do sổỷ gia tng dỏn
sọỳ, saớn xuỏỳt cọng nọng nghióỷp vaỡ dởch vuỷ.
2. Chỏỳt lổồỹng nổồùc thoớa maợn nhu cỏửu sổớ duỷng ngaỡy caỡng õa daỷng.


4. Xaùc õởnh xu thóỳ thay õọứi chỏỳt lổồỹng nổồùc ồớ caùc cồ sồớ.
5. óử xuỏỳt caùc bióỷn phaùp thờch hồỹp nhũm nng cao chỏỳt lổồỹng nổồùc, haỷn chóỳ suy
giaớm.

4.2. Caùc thaỡnh phỏửn mọi trổồỡng nổồùc chuớ yóỳu trong quaớn trở nổồùc.

Vióỷc õaùnh giaù chỏỳt lổồỹng nổồùc, nhỏỳt laỡ sổỷ cọỳ ọ nhióựm nguọửn nổồùc cỏửn phaới õaùnh giaù
trón 3 thaỡnh phỏửn cỏỳu thaỡnh nón mọi trổồỡng nổồùc:
4.2.1. Caùc thọng sọỳ thuớy vn.

Caùc thọng sọỳ thuớy vn bao gọửm doỡng chaớy (m/s) , mổỷc nổồùc (m), lổu lổồỹng (m
3
/s).

4.2.2. Caùc thọng sọỳ ly,ù hoùa.

1. Nhióỷt õọỹ, õọỹ õuỷc, õọỹ trong, maỡu.
2. pH, oxy hoỡa tan, õọỹ mỷn, chỏỳt rừn lồ lổớng, õọỹ dỏựn õióỷn, CO
2

3. BOD, COD, NH
4
+
, Tọứng sừt, dỏửu mồợ, Ca
2+
, Na
+
, SO
4
2-

4.3. Mọỹt sọỳ bióỷn phaùp cuỷ thóứ õóứ quaớn trở mọi trổồỡng nổồùc.

Chuùng ta khọng thóứ laỡm gia tng sổỷ cung ổùng cuớa traùi õỏỳt, nhổng chuùng ta cuợng coù
thóứ laỡm gốam sổỷ hao huỷt phung phờ nổồùc vaỡ õổa õóỳn nỏng cao hióỷu quaớ sổớ duỷng
nổồùc.

4.3.1. Gia tng sổỷ cung ổùng nổồùc.

ã Gia tng sổỷ cung ổùng nổồùc bóử mỷt, bũng caùch trổợ lổồỹng nổồùc mổa vaỡ tuyóỳt tan
trọng họử vaỡ bóứ chổùa nổồùc.
ã Tng cổồỡng nhổợng õỏỷp kióứm tra doỡng chaớy cuớa caùc sọng vaỡ õóứ haỷn chóỳ luợ luỷt.

4.3.2. Caùc dổỷ aùn khai thaùc nổồùc hồỹp lyù. 42
ã Khai thaùc nổồùc ngỏửm mọỹt caùch hổợu hióỷu vaỡ khoa hoỹc.
ã Gia tng sổỷ cung ổùng nổồùc ngoỹt bũng caùc dổỷ aùn chuyóứn nổồùc ngoỹt tổỡ vuỡng dổ
thổỡa nổồùc vóử vuỡng thióỳu nổồùc.
ã Nóỳu coù õỏửy õuớ tióửn, coù thóứ khổớ mỷn õóứ cỏỳp nổồùc ngoỹt cho vuỡng quaù thióỳu nổồùc.
Khổớ mỷn coù thóứ bũng chổng cỏỳt, laỡ taùch muọỳi vaỡ giổợ laỷi nổồùc ngoỹt. Khổớ mỷn cuợng
coù thóứ bũng sổỷ thỏỳm loỹc, taỷo nng lổồỹng õỏứy nổồùc mỷn xuyón qua maỡng, vaỡ nổồùc
coỡn laỷi õi qua seợ khọng coù muọỳi hoỡa tan.
ã Mổa nhỏn taỷo õổồỹc aùp duỷng khaù thaỡnh cọng ồớ 23 tióứu bang cuớa nổồùc Myợ. Nguyón
lyù cuớa mổa nhỏn taỷo laỡ taỷo ra caùc õaùm mỏy bóửn vổợng, sổớ duỷng chỏỳt Iodur õóứ taỷo ra
sổỷ ngổng hồi, gỏy ra gioỹt mổa nhoớ trong mỏy, vaỡ õuớ õóứ rồi xuọỳng õỏỳt nhổ mổa.

5. Baớo tọửn nổồùc.

5.1. Tỏửm quan troỹng.
Cỏu hoới cuọỳi chổồng.

1. Caùc anh chở haợy õóử xuỏỳt mọỹt vaỡi bióỷn phaùp õóứ tióỳt kióỷm nổồùc trong sinh hoaỷt?

2. Caùc bióỷn phaùp baớo tọửn nổồùc thờch hồỹp trong õióửu kióỷn ồớ vióỷt nam.

3. Nóỳu nhổ caùc baỷn õổồỹc laỡm vióỷc trong caùc sồớ Khoa hoỹc cọng nghóỷ vaỡ mọi trổồỡng caùc
baỷn haợy cho mọỹt sọỳ õóử nghở õóứ caới thióỷn chỏỳt lổồỹng nổồùc.

4. Nóỳu nhổ baỷn laỡ mọỹt trong nhổợng thaỡnh vión nhổ sau, baỷn seợ laỡm gỗ õóứ baớo vóỷ mọi
trổồỡng nổồùc:

ã Nhaỡ luỏỷt sổ.
ã Nhaỡ kinh tóỳ hoỹc
ã Nhaỡ thỏứm myợ hoỹc.
ã Giaùm õọỳc nhaỡ maùy xờ nghióỷp.
ã Nọng dỏn.
ã Sinh vión hoỹc sinh. 44