BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
TRƢỜNG CAO ĐẲNG NÔNG LÂM ĐÔNG BẮC TÀI LIỆU HỌC TẬP CỦA HỌC VIÊN CHƢƠNG TRÌNH MÔ-ĐUN
KỸ THUẬT TRỒNG NẤM Giáo viên biên soạn: Trần Thị Thắm Hồng
Quảng Ninh, 07-2012

1
MÔ ĐUN 1. CHUẨN BỊ CÁC ĐIỀU KIỆN NUÔI TRỒNG NẤM

b) Giống có mùi thơm dễ chịu: Khi cấy thấy giống có mùi thơm, không chua hôi, nếu có mùi
chính tỏ nấm nhiễm khuẩn hoặc nấm khác.
c) Không già, không non: Nếu thấy có mô sẹo hoặc cây nấm mọc bên trong, chai nấm chuyển
sang màu vàng là nấm già. Giống chưa ăn kín đáy bao bì là giống non. Giống già và giống non
khi cấy đều cho năng suất thấp. Sử dụng tốt nhất ngay sau khi giống ăn kín đáy. Khi chưa cấy

2
được ngay có thể bảo quản giống ở nhiệt độ lạnh. Giống nấm sò, nấm mỡ, nấm hương, linh chi
bảo quản ở nhiệt độ 2-5
0
C kéo dài 30-45 ngày, mộc nhĩ, nấm rơm bảo quản nhiệt độ 15-20
0
C,
kéo dài 15-30 ngày.
Chú ý: cần để riêng, phân biệt chính xác các chủng giống tránh trồng nhầm lẫn.
III. Nhà xƣởng trồng nấm
Tuỳ thuộc vào điều kiện của từng địa phương, cơ sở sản xuất, từng gia đình để xây
dựng nhà xưởng trồng nấm cho phù hợp. Có thể dựng nhà kiên cố hoặc nhà tạm để trồng nấm.
Đối với những hộ nông dân có thể tận dụng những nhà cũ, bếp, lán trại bỏ hoang tu sử thành
trại trồng nấm.
Nhà trồng nấm phải đảm bảo các yếu tố cần thiết như che được mưa nắng, có hệ thống
cửa chắc chắn có thể mở ra để điều chỉnh, nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, tránh được gió lùa. Về
nhiệt độ nhà đảm bảo càng mát càng tốt. Độ ẩm luôn giữ được ở mức cao khi tưới nước, phun
nước nhà phải đảm bảo mất nước ít nhất. Không xây dựng nhà ở những nơi quá ẩm thấp, độ
thông thoáng của nhà phải cao.
Nhà trồng nấm đảm bảo vệ sinh tốt bằng cách sau mỗi vụ nuôi trồng phải phun
foocmon 0.5% hoặc đốt bột lưu huỳnh để xông nhà. Thường xuyên vệ sinh khu vực thoát nước
xung quanh nhà trồng nấm, nhà trồng nấm thường xuyên phải chú ý thường xuyên đến khâu vệ
sinh.
Đảm bảo an ninh tốt khu vực nuôi trồng.

/1 tấn nguyên liệu, tuỳ thuộc vào ý định đầu tư người nuôi trồng nấm có thể dựng nhà cho
phù hợp.
Tủ và phòng cấy giống: chọn một phòng có diện tích nhỏ, đặt một tủ gỗ có dạng tủ cấy
vi sinh, lắp thêm đèn cực tím, khi cấy cần thêm đèn cồn tăng độ vô trùng. Đối với các cơ sở
lớn có thể thanh trung ở nhiệt đô 121
0
C thì nên trang bị như một phòng cấy vi sinh vật, tức là
phòng có tủ cấy vi sinh, đèn cực tím, điều hoà. Phòng cấy thường xuyên được khử trùng sach
sẽ.
IV. Các dụng cụ chuyên dùng khác
1. Khuôn gỗ: dùng để trồng nấm rơm, khuôn gỗ có cấu tạo hình thang, mặt trong phẳng
a. Chiều rộng đáy dưới 0,4m
b. Chiều rộng đáy trên 0,3m
c. Chiều dài đáy trên 1,1m
d. Chiều dài đáy dưới 1,2m
e. Gờ hai đầu khuôn
h. Ciều cao khuôn 0,4m
e
h
d
c

+ Nấm mỡ: 30 công
+ Nấm rơm: 20 công
+ Nấm sò: 30 công
+ Mộc nhĩ (trên thân gỗ 15 công)
+ Nấm hương: 15 công
+ Linh chi (trên thân gỗ): 30 công

6
MÔ ĐUN 2. TÍNH TOÁN CHI PHÍ
Trong chương này những tính toán ở mức tương đối giúp người học có cái nhìn sơ bộ
về chi phí sản xuất từng loại nấm. Giá cả từng loại nguyên vật liệu, từng vùng khác nhau, gia
cả sản phẩm cũng khác nhau tuỳ từng nơi, người học có thể tham khảo để tận dụng những thế
mạnh của dịa phương, gia đình để tính toán sản xuất cho phù hợp. Các chi phí về bông nút, cổ
nút có thể không được tính vào đợt sản xuất sau vì có thể tận dụng dùng lại được. Chương này
tác giả chỉ đưa ra gợi ý về số lượng nguyên vật liệu dùng và năng suất của từng loại nấm, mỗi
địa phương có giá cả nguyên liệu và công lao động khác nhau.
I. Tính toán chi phí sản xuất nấm sò
* Đối với trồng nấm sò trên rơm
STT
Nội dung
ĐVT
Số
lƣợng
Đơn
giá
thành
tiền
1
Rơm
kg
300,000
7
Khấu hao
200,000

Tổng
6,655,000

* Đối với trồng nấm sò trên mùn cưa

STT
Nội dung
ĐVT
Số
lƣợng
Đơn
giá
thành
tiền
1
mùn cưa
kg
500,000
7
Chi phí phát sinh khác
300,000
8
Khấu hao
200,000

Tổng
7,155,000

Năng suất trung bình thu được 500kg nấm tươi/1tấn nguyên liệu khô.

7
2. Tính toán chi phí sản xuất mộc nhĩ
* Đối với trồng mộc nhĩ trên mùn cưa

STT
Nội dung

275,000
5
Công lao động
công
30
100,000
3,000,000
6
Điện
500,000
7
Chi phí phát sinh khác
300,000
8
Khấu hao
200,000

Tổng

4
Chi phí phát sinh khác
200,000

Khấu hao
200,000

Tổng
4,600,000

* Năng suất 20kg nấm khô/m
3
gỗ

8
MÔ ĐUN 3. KỸ THUẬT NUÔI TRỒNG MỘT SỐ LOẠI NẤM
A/ KỸ THUẬT TRỒNG NẤM SÒ
I. Đặc tính sinh học.
Nấm sò là một loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao. Hàm lượng đạm thực vật
(protein) lớn hơn gấp đôi so với trứng gà, rất giàu các chất khoáng và các loại vitamin A, B, C,
D, E … không có độc tố. Do vậy được coi như một loại ―rau sạch‖ và ―thịt sạch‖ góp phần cải

2-3 ngày đảo một lần, điều chỉnh ẩm độ 65 – 70%, đảo tiếp lần 2, lần 3 sau 6-7 ngày kiểm tra
thấy nguyên liệu có màu vàng sáng, mềm, có mùi thơm dễ chịu, độ ẩm 65% là đạt yêu cầu.
Nếu quá ẩm hoặc quá khô cần điều chỉnh bằng cách phơi hoặc thêm nước, ủ lại 1-2 ngày sau
mới trồng.

9
- Chú ý: rơm rạ phải được ủ trện kệ gỗ và có cọc thông khí để đảm bảo cho nhóm vi
khuẩn ưa kiềm hiếu khí hoạt động.
- Sau khi ủ, băm rơm rạ thành từng đoạn 10-15cm (nhỏ hơn càng tốt), băm xong phải
đóng bịch ngay hoặc ủ lại tránh rơm bị khô.
2. Đóng bịch, cấy giống.
a) Chọn meo giống
Là khâu quan trọng có ảnh hưởng rất lớn đến năng suất trồng nấm. Chọn meo giống tốt,
đúng tuổi, không nhiễm tạp khuẩn sẽ cho năng suất cao và chất lượng nấm tốt.
Tiêu chuẩn bịch meo tốt: sợi tơ nấm màu trắng trong, mở nắp bịch có mùi tương tự như
nấm rơm. Tơ nấm phát triển đều khắp mặt trong bịch meo. (Riêng một số meo giống, khi tơ
trưởng thành, bắt đầu kết tụ lại thành những hạt màu đỏ nâu vẫn cho năng suất tốt).
Chú ý khi chọn meo giống: không chọn sử dụng bịch meo có đốm màu nâu, đen, vàng
cam vì đã bị nhiễm nấm dại. Không chọn bịch meo phía dưới đáy bịch bị ướt, bị nhão và có
mùi hôi chua.
b) Đóng bịch cấy giống
Rơm băm cho vào túi ni lông kích thước 30x40cm, trọng lượng đạt 1,5-2 kg nguyên
liệu/túi. Lượng giống cấy cho 1 túi khoảng 40-50g (40kg giống cho 1 tấn nguyên liệu). Cho
một lớp nguyên liệu cao 5-7cm vào túi đã gấp đáy vuông, rắc một lớp giống nấm xung quanh
túi. Làm như vậy đủ 3 lớp, lớp trên cùng rắc nấm đều trên mặt. Lấy một nút bông bằng miệng
ly uống trà tạo nút cho túi nilong và dùng dây cao su quấn chặt. Túi đựng nguyên liệu đã cấy
nấm được căng tròn và có độ nén vừa phải.
* Đối với mùn cưa: mùn cưa được làm ướt bằng nước vôi có độ pH = 10-11, trộn đều
cho đạt độ ẩm 65-70%, sau đó vun lại thành đống, mỗi đống 100kg trở lên, đáy đống ủ nên lót
vật liệu dễ thoát nước, ủ ngoài trời cần có nilon che mưa. Thời gian ủ 30-45 ngày, sau ủ cứ 10

0
C được 24 giờ, nấm tươi nhanh bị hỏng và dễ bị dập nát vì vậy quá trình
tiêu thụ và vận chuyển trong bao bì phải cẩn thận, thời gian từ thu hái đến tay người tiêu dùng
sao cho ngắn nhất.
b) Phơi sấy khô: dùng tay xé nhỏ cây nấm theo chiều dọc từ cuống đến mũ nấm, phơi sấy ở
nhiệt độ 40-45
0
C nấm có màu vàng, thơm ngon. Sấy xong cho vào túi buộc chặt để nơi khô
ráo.
6. Năng suất.
Năng suất trung bình đạt 50-60% nguyên liệu rơm rạ khô. Nếu gặp điều kiện thuận lợi
chăm sóc đúng kỹ thuật năng suất có thể đạt gần 100%.
B/ KỸ THUẬT TRỒNG MỘC NHĨ
I. Đặc tính sinh học của mộc nhĩ.
- Mộc nhĩ có nhiều loại khác nhau: loại cánh mỏng, loại cánh dày, mọc phổ biến ở vùng
nhiệt đới nóng ẩm.
- Mộc nhĩ phát triển mạnh vào đầu mùa xuân.
- Mộc nhĩ vừa là thực phẩm quý mà còn là một loại dược liệu, mộc nhĩ có thể tham gia
chữa các bệnh bướu cổ, nóng trong, tóc bạc sớm…

11
- Nhiệt độ thích hợp: 28-32
o
C, độ ẩm nguyên liệu (cơ chất) 60-65%, độ ẩm khu vực
nuôi trồng 90-95%.
- Giai đoạn phát triển sợi cần độ thông thoáng tốt, giai đoạn mọc quả thể cần độ thông
tháng vừa phải, thời kỳ ủ sợi để trong bóng tối.
- pH 8-12.
- Mộc nhĩ phát triển tốt trên các loại cây gỗ mềm, không có tính dầu, có nhựa trắng, vỏ
trấu, vỏ lạc, thân cau, dừa…

* Xử lý: Tạo độ ẩm mùn cưa bằng nước sạch, ủ thành đống, che đậy bằng nilon để mùn cưa
ngấm đủ nước và trương nở các tế bào gỗ, sau 24 giờ tiến hành phối trộn nguyên liệu theo tỉ lệ:
- Mùn cưa đã tạo ẩm: 100kg
- Bột nhẹ (CaCO
3
): 1kg
- Hoặc vôi bột: 0,5kg
Trộn thật đều nguyên liệu với bột nhẹ hoặc vôi bột, kiểm tra độ ẩm đạt 65%, ủ đống 2-3
ngày, đảo đống ủ, ủ tiếp 2-3 ngày sau đó tiến hành đóng túi nilon (loại kích thước
19cmx37cm) túi có hình dáng một khúc gỗ cao 20-22cm.
(Xử lý mùn cưa giống trồng linh chi)
b) Đóng túi: Mùn cưa được tạo ẩm và ủ, sau đó trộn thêm các loại phụ gia rồi đóng vào túi sao
cho trọng lượng đạt 1,1 - 1,4kg và tiến hành thanh trùng.
c) Thanh trùng: Hấp cách thuỷ ở nhiệt độ 100
0
C, thời gian 10 - 12 giờ hoặc thanh trùng bằng
nồi áp suất ở nhiệt độ 119 – 126
0
C trong thời gian 90 - 120 phút.
d) Phương pháp cấy giống:
- Sau khi hấp khử trùng lấy ra và để nguội cho vào phòng cấy giống.
- Dùng que sắt khều giống ra khỏi chai hoặc túi cho sang túi mùn cưa. Tỉ lệ giống 1,2%
so với trọng lượng túi mùn cưa (túi mùn cưa 1,2-1,4kg ta cấy 12-15g giống nấm). - - Sau
khi cấy nút bằng nút bông cho sang khu vực ươm.
e) Ươm giống
- Nơi ươm sợi là một phòng sạch sẽ, có giàn nhiều tầng để tăng diện tích sử dụng.
- Nhiệt độ phòng ươm thích hợp 25-30
0
C, không cần ánh sáng, thời gian ươm sợi kéo
dài 25-30 ngày. Ta thấy các sợi nấm màu trắng lan dần từ trên xuống dưới hoặc từ trong ra, tới

- Không dùng giống quá già hoặc quá non, không dùng giống bị nhiễm.
c) Cách trồng
- Cây gỗ sau khi được chặt thành từng đoạn 1,2-1,5m nhúng 2 đầu vào nước vôi đặc để
ngăn ngừa mốc phát triển, các chỗ sây xát cũng được bôi nước vôi. Loại bỏ phần gỗ hỏng, sâu,
mốc.
- Dùng búa tạo lỗ trên thân cây, mỗi lỗ cách nhau 12-15cm độ sâu 2-2,5cm. Các hàng lỗ
cách nhau 7-8 cm nên so le.
- Tra giống vào các lỗ, mỗi lỗ cho khoảng 2/3 chiều sâu, lượng giống mỗi lỗ bằng 2/3
hạt ngô. Dùng phoi gỗ bật ra khi tạo lỗ để đậy lên. Hoà ximăng đặc như bột trẻ em quét lên để
tránh mốc xâm nhập, hoặc chuột, kiến đục.
- Sau khi tra giống xếp gỗ vào nhà ươm, kê gạch cách nền 15-20cm, phủ các bao tải đã
chuẩn bị và làm ướt lên đống gỗ đã cấy giống, hàng ngày tưới đủ ẩm (tránh tưới ướt quá).
- Sau 15-20 ngày lấy cây gỗ ra cưa ngang nếu sợi nấm ăn trắng vào thân gỗ là được.
- Thỉnh thoảng tiến hành đảo gỗ đảm bảo gỗ ẩm đồng đều.
- Thu hái khi cánh mộc nhĩ to, mép xoăn lại.
C/ KỸ THUẬT TRỒNG NẤM RƠM
I. Đặc tính sinh học của nấm rơm
- Nấm rơm có nhiều loại khác nhau từ trắng đến trắng xám, xám đen

14
- Cuống nấm hình trụ và mũ nấm hình nón
- Nhiệt độ thích hợp: 30-32
0
C
- Độ ẩm cơ chất 65-70%
- Độ ẩm không khí 80%
- pH=7
- Ưa thoáng khí
- Nấm rơm sử dụng trực tiếp dinh dưỡng là xellulose
- Chu kỳ sinh trưởng và phát triển ngắn, từ khi reo trồng đến thu hoạch 10-15 ngày.

trưởng thành, bắt đầu kết tụ lại thành những hạt màu đỏ nâu vẫn cho năng suất tốt). Một bịch
meo giống nặng trung bình 120g, có thể gieo trên mô nấm rộng 0,5m, cao 0,4- 0,5m, chiều dài
liếp 4-5m.
Chú ý khi chọn meo giống: Không chọn sử dụng bịch meo có đốm màu nâu, đen, vàng
cam vì đã bị nhiễm nấm dại. Không chọn bịch meo phía dưới đáy bịch bị ướt, bị nhão và có
mùi hôi chua.
2. Xếp mô & rắc meo giống
Lấy rơm trong đống đã ủ: dỡ bỏ lớp rơm ngoài mặt đống ủ. Lấy rơm đã ủ bên trong
mang đi xếp mô trồng nấm, cố gắng xếp hết trong ngày phần rơm đã dỡ lớp đậy khi ủ.
Chất mô nấm:
Cách 1: Dùng khuôn gỗ để định hình mô rơm, đặt mô sao cho thuận lợi khi đi lại
chăm sóc nấm và tiết kiệm diện tích. Rơm ủ được sắp thành từng nắm cuốn 1 đầu lại cho gọn,
xếp vào trong khuôn thành từng lớp khi đạt độ cao 10-12cm thì rắc một lớp giống viền xung
quanh mép khuôn cách mép khuôn 3-4 cm, sao cho khi dỡ khuôn ra không nhìn thấy giống.
Sau đó tiếp tục làm lớp thứ hai, thứ 3 tương tự. Lớp trên cùng rắc đều giống trên bề mặt sau đó
phủ một lớp rơm dày 5cm. Sau đó nhấc khuôn ra và làm tiếp mô rơm khác. Lượng giống cấy
cho một mô khoảng 200-250g. Một tấn rơm khô đóng được 75-80 mô nấm. Khi trồng xong
phủ một lớp nilon phía trên để giữa ẩm và nhiệt độ mô nấm 38
0
C. Nếu nhiệt độ mô nấm >80
0
C
thì mở nilon ra để giảm nhiệt độ
Cách 2: rải một lớp rơm đã ủ lên mặt liếp, tiếp đó tưới nước. Dùng tay đè nhẹ sao
cho có chiều rộng theo mặt liếp khoảng 50cm, chiều cao 20cm. Rải meo giống dọc hai bên
luống, cách mép luống 5-7cm. Tiếp tục lặp lại thao tác trên cho lớp rơm thứ 2, thứ 3 Nếu ủ
ba lớp thì phía trên không rải men giống, chỉ rải rơm khô dầy 4-5 cm. Tưới nước nhẹ nhàng,
vuốt mặt ngoài cho mô láng, gọn. Vuốt mô không gọn, mặt ngoài mô không láng khi thu hoạch
nấm sẽ làm hư hỏng nấm, làm giảm năng suất.
Cách 3: Rơm sau khi ủ chín được cuốn thành từng bó, đường kính 15-20cm,

Sau khi ủ rơm 10-14 ngày có thể thu hoạch: thời gian thu hái nấm, tùy loại meo và cách
ủ. Nấm ra rộ vào ngày thứ 12-15; sau đó 7-8 ngày ra tiếp đợt 2 và thu hái trong 3-4 ngày thì
kết thúc vụ trồng nấm (25-30 ngày).
Thời điểm hái nấm: Thu hái mỗi ngày 2 lần. Lần thứ 1 vào sáng sớm trước 6 giờ. Thu
hái lần thứ 2 vào khoảng 14-15 giờ chiều.
Chọn nấm đủ tiêu chuẩn để hái: nấm rơm phát triển liên tục và nhiều cây dính vào nhau.
Cần phải chọn lựa để hái những cây còn búp, hơi nhọn đầu. Cách hái, xoay nhẹ cây nấm, tách
ra khỏi mô. Không nên để sót chân nấm trên mô, vì phần chân nấm khi thối rữa, sẽ làm hư các
nụ nấm kế bên. Sau khi hái xong, đậy kỹ áo mô lại.
Thời gian thu hoạch nấm thường 7-10 ngày. Năng suất trung bình 1,5kg nấm tươi trên
1m liếp nấm.
Nấm sau khi thu hái cần tiêu thụ ngay trong 2-3 giờ. Nếu muốn để ngày hôm sau cần
bảo quản ở nhiệt độ từ 10-15
0
C.

17
D/ KỸ THUẬT TRỒNG NẤM MỠ
I. Đặc tính sinh học
Nấm mỡ có tên khoa học là Agaricus gồm loại A.bisporus và A.bitorquis màu trắng,
màu nâu. Nấm mỡ có nguồn gốc từ những nước có khí hậu ôn đới. Quả thể ―cây nấm‖ rắn chắc
gồm phần mũ và cuống rõ rệt. Đến giai đoạn phát triển, màng bao bị rách, bào tử bắt đầu phát
tán từ phiến nấm, nấm nở như một chiếc ô.
Các bào tử phát tán trong không khí gặp điều kiện thuận lợi tiếp tục phát triển thành hệ
sợi sơ cấp và thứ cấp, hệ sợi kết hợp với nhau hình thành quả thể nấm.
Nhiệt độ thích hợp trong giai đoạn hệ sợi phát triển là 24-25
0
C, giai đoạn hình thành cây
nấm là 16-8
0

): 30kg
Supe lân: 30kg

Công thức 2:
Rơm rạ khô: 1000kg
Đạm urê: 3kg
Phân gà: 150kg
Bột nhẹ (CaCO
3
): 30kg

* Cách làm ướt rơm rạ:
Rơm rạ khô được làm ướt trong nước vôi (theo tỷ lệ 1 tấn nguyên liệu cần 10kg vôi đã tôi)
bằng các cách sau:
- Đổ nước vôi đã gạn trong từ từ vào bể ngâm rơm rạ chìm trong nước 15-30 phút, vớt ra ủ
đống.
- Ngâm rơm rạ xuống ao hồ, kênh rạch… vớt lên bờ cứ 1 lớp rạ 20-30cm lại tưới một lớp nước
vôi (dùng ô doa tưới).
- Rải rơm rạ ra sân bãi, phun nước trực tiếp bằng máy bơm hoặc ôdoa trong nhiều giờ (kiểu
mưa dầm thấm áo) đến khi rơm rạ đủ ướt sẽ có màu nâu sẫm, lấy nước vôi tưới lên lượt cuối
cùng và ủ đống.
- Lợi dụng trời mưa, tung rơm rạ ra sân, tưới lại bằng nước vôi đợt cuối, ủ đống.
* Ủ đống: Khi rơm rạ đã được làm ướt theo các cách trên, để ráo nước (12 giờ) bắt đầu chất
đống ủ theo sơ đồ sau:
Chất đống rơm rạ làm ướt (1 tấn) đã để ráo nước bổ sung 5kg urê, 20kg sunfat → Để
3-4 ngày, đảo lần 1 → Để 3-4 ngày, đảo lần 2 bổ sung 30kg bột nhẹ CaCO
3
→ Để 3-4 ngày,
đảo lần 3 bổ sung 30kg lân → Để 3-4 ngày, Đảo lần 4 → Giũ tơi → Vào khay.
Quá trình ủ đống; bổ sung hoá chất được tiến hành cụ thể:

.
d) Lên men phụ:
Vào luống xong được 7-8 ngày thì kiểm tra nhiệt độ trong luống, nếu đạt 28
0
C không
còn mùi amôniác, độ ẩm chuẩn bắt đầu tiến hành cấy giống.
đ) Phương pháp cấy giống:
Dùng que sắt uốn cong để lấy giống trong chai ra. Kiểm tra thật kỹ xem giống có bị
nhiễm bệnh không, bẻ tơi các hạt giống, rắc đều trên bề mặt. Lượng giống cấy cho 1m
2
khoảng
300-350g. Lấy tay hoặc cào tự tạo (giống như bàn tay) giũ nhẹ để các hạt giống lọt xuống dưới
lớp rơm rạ từ 3-5cm. Lấp phẳng bề mặt nguyên liệu như lúc ban đầu, lấy giấy báo hoặc giấy dễ
thấm nước phủ kín bề mặt luống nấm. Hàng ngày tưới nước đủ ướt lớp giấy phủ. Khoảng 15
ngày sau tiến hành phủ đất.
e) Đất phủ và phủ đất:
Đất phủ có kết cấu viên, giàu chất hữu cơ (thường lấy ở tầng canh tác lúa, rau màu), có độ pH
= 7, kích thước từ 0,3-1cm.
* Cách làm đất: Dùng cuốc xẻng đạp nhỏ, lấy sảo có nan thưa lắc nhẹ, loại bỏ các hạt đất ở
dạng tấm, bụi. Phần còn lại to bằng hạt gạo đến hạt ngô là được. Lượng đất phủ khoảng 20-
25kg/m
2
, chiều cao 2-2,5cm. Khi phủ đất xong, tiến hành tưới nhẹ trên bề mặt. Thời gian
khoảng 3-4 ngày sau khi tưới, nước đủ thấm ướt toàn bộ lớp đất phủ là đuợc. Giảm lượng nước
tưới trong ngày, duy trì độ ẩm liên tục như vậy đến khi thấy nấm lên (sau 15-20 ngày phủ đất).

20
g) Chăm sóc và thu hái nấm:
Khi thấy nấm bắt đầu lên (xuất hiện các chấm nhỏ màu trắng, lớn dần bằng hạt ngô,
miệng chén), điều chỉnh lượng nước theo mật độ và độ lớn cây nấm. Nấm ra càng nhiều và

chọn nấm: hái những cây nấm không bị sâu bệnh, dị dạng và chưa nở ô, cắt sạch phần cuống
có bám đất, để lại chiều dài cuống 1-1,5cm.
* Tiêu thụ tươi:
Để nấm vào túi PE, buộc chặt miệng túi, chuyển đến nơi tiêu thụ. Quá trình vận chuyện
cần tránh va chạm cơ học để nấm khỏi bầm giập. Muốn bảo quản lâu cần để ở nhiệt độ lạnh 5-
8
0
C, thời gian giữ được từ 24 đến 72 giờ.
* Nấm muối:

21
- Rửa nấm: Nấm hái xong, cắt cuống (như trên), thả vào chậu nước lạnh, rửa sạch.
- Đun sôi nước: Thả nấm vào chần 5-7 phút, phải ấn nấm chìm liên tục trong nước sôi, nếu để
nấm nổi bề mặt, nấm sẽ có màu đen loang lổ, sau đó vớt ra thả ngay vào nước lạnh.
- Vớt nấm đã chần cho vào túi nylon, chum (vại), cứ 1kg nấm cần cho thêm vào 0,2 lít dung
dịch muối bào hoà, 0,3kg muối khô, 3g axit xitric. Buộc túi hoặc đậy nắp, phía trên dùng vỉ tre
ấn chìm nấm trong dung dịch muối, sau 15 ngày nấm ổn định nồng độ muối (đạt 22%), có màu
vàng nhạt, pH = 4, nấm có mùi thơm, dung dịch trong suốt là đạt yêu cầu.
i) Sâu bệnh hại nấm:
- Chuột: Chúng đào bới gây xáo trộn luống nấm, thời kỳ cấy giống nếu không tìm cách tiêu
diệt, chúng sẽ ăn các hạt giống vừa cấy và làm giảm năng suất. Nên đánh thuốc diệt chuột liên
tục (nhất là giai đoạn cấy giống).
- Nấm dại (nấm mực…): Sống cạnh tranh chất dinh dưỡng của nấm. Loại này không gây ảnh
hưởng lớn đến nấm. Nguyên nhân xuất hiện do độ ẩm nguyên liệu quá cao, cần nhặt sạch và
điều chỉnh độ ẩm thích hợp.
- Mốc nâu, mốc xanh: Bệnh xuất hiện khi nhiệt độ không khí cao, sau các đợt thu hái không
tiến hành vệ sinh tốt (chưa nhặt sạch các gốc, rễ, nấm nhỏ bị chết). Loại bệnh này rất nguy
hiểm, là loại nấm ký sinh cần phải nhặt thật sạch các mầm bệnh, dùng formalin 5% phun vào
nơi bị nhiễm bệnh.
- Ruồi nấm: Xuất hiện khi độ ẩm không khí cao, phòng thiếu thông thoáng, môi trường xung

chất lượng, bà con cần nắm rõ kỹ thuật trồng nấm Linh Chi.
II. Đặc tính sinh học
* Hình dạng và màu sắc: Quả thể nấm linh chi gồm phần cuống và phần mũ, phần mũ hình
quạt, màu sắc vàng chanh, vàng nghệ, vàng nâu, vàng cam, đỏ nâu, đến nâu tím.
Phần mũ nấm khi non hình trứng, khi lớn dần hình quạt, khi nấm đến tuổi trưởng thành thì
phát tán bào tử từ phần mũ có mầu nâu sẫm.
* Nhiệt độ thích hợp:
+ Giai đoạn nuôi sợi: 20-30
0
C
+ Giai đoạn quả thể: 22-28
0
C
* Độ ẩm:
+ Độ ẩm cơ chất: 60-62%
+ Độ ẩm không khí: 80-95%
* Độ thông thoáng: trong suốt quá trình nuôi sợi và phát triển quả thể, nấm linh chi đều cần
độ thông thoáng tốt.
* Ánh sáng:
- Giai đoạn nuôi sợi: không cần ánh sáng
- Giai đoạn phát triển quả thể: cần ánh sáng tán xạ (ánh sáng đọc được).
III. Thời vụ: Cấy giống từ ngày 15/1 đến ngày 15/3 hoặc từ 15/8 đến 15/9 dương lịch.
IV. Nguyên liệu và phƣơng pháp xử lý nguyên liệu:
a) Nguyên liệu: chủ yếu là mùn cưa của các loại gỗ mềm, không có tinh dầu và độc tố. Ngoài
ra, còn có thể sử dụng nguyên liệu là thân gỗ, cây thuốc họ thân thảo.
b) Xử lý nguyên liệu:

23
* Chuẩn bị: Mùn cưa; túi nylon chịu nhiệt; bông nút, cổ nút; các loại phụ gia; nước sạch (nước
ăn uống sinh hoạt hàng ngày).

chai giống luôn để nằm ngang. Cấy xong đậy nút bông, vận chuyển túi vào khu vực ươm.
Thường xuyên vệ sinh sạch sẽ phòng cấy giống.
VI. Phƣơng pháp ƣơm túi: Nhà ươm túi phải sạch sẽ, thông thoáng, độ ẩm 75 - 85%, ánh
sáng yếu, nhiệt độ 20 – 30
0
C.
Chuyển túi vào nhà ươm, đặt trên các giàn giá hoặc xếp thành luống. Khoảng cách giữa
các túi là 2 - 3cm. Giữa các giàn luống có lối đi để kiểm tra. Trong thời gian ươm không được
tưới nước, hạn chế vận chuyển. Trong quá trình sợi nấm phát triển nếu thấy có túi bị nhiễm
khuẩn phải loại bỏ ngay, đồng thời tìm nguyên nhân khắc phục.

24
VII. Phƣơng pháp chăm sóc, thu hái
Nhà trồng nấm phải sạch sẽ, thông thoáng, có mái chống mưa dột. Nhiệt độ thích hợp
22 - 28 độ C; độ ẩm không khí 80-90%; ánh sáng khuếch tán và chiếu đều từ mọi phía; kín gió;
có hệ thống giàn giá để tăng diện tích sử dụng.
Thu hái theo 2 phương pháp:
+ Phƣơng pháp không phủ đất
Cấy giống được 25 - 30 ngày thì rạch 2 vết sâu 0,2 - 0,5cm đối xứng trên bề mặt túi. Đặt
túi trên giàn cách nhau 2 - 3cm. 7 - 10 ngày đầu chủ yếu tưới nước trên nền nhà, đảm bảo độ
ẩm 80-90%, thông thoáng vừa phải.
Khi nấm bắt đầu mọc ra từ các vết rạch hoặc qua nút bông thì ngoài việc tạo ẩm không
khí có thể tưới phun sương nhẹ vào túi nấm mỗi ngày 1-3 lần. Duy trì chế độ chăm sóc này đến
khi viền trắng trên vành mũ quả thể không còn.
Thu hái:
Dùng dao hoặc kéo sắc cắt chân nấm sát bề mặt túi; quả thể sau khi thu hái được vệ sinh
sạch sẽ, phơi khô hoặc sấy ở nhiệt độ 40 - 45 độ C; độ ẩm của nấm khô dưới 13%, tỷ lệ khoảng
3kg tươi được 1kg khô; thu hái hết đợt 1 tiến hành chăm sóc như ban đầu để tận thu đợt 2. Kết
thúc đợt nuôi trồng phải vệ sinh và thanh trùng nhà xưởng bằng foócmôn với nồng độ 0,5 -
1%.