NHỮNG ĐẶC ĐIỂM VÀ XU HƯỚNG HIỆN ĐẠI
CỦA NỀN KINH TẾ THẾ GIỚI & QUÁ TRÌNH
TOÀN CẦU HOÁ ĐANG DIỄN RA SÔI ĐỘNG Trả lời:
* ĐẶC ĐIỂM VÀ XU HƯỚNG HIỆN ĐẠI CỦA NỀN KINH TẾ THẾ
GIỚI
Nền kinh tế thế giới là một thể thống nhất bao gồm các nền kinh tế
khu vực và quốc gia rất đa dạng, phát triển không đều, chứa đựng
nhiều mâu thuẫn.
Từ sau Đại chiến thế giới II đến nay, nền kinh tế thế giới đã trải qua
nhiều giai đoạn phát triển phức tạp. Với sự hình thành hai cực phát
triển đối lập nhau, nền kinh tế thế giới cũng phát triển theo hai
hướng khác nhau Tư bản chủ nghĩa và Xã hội chủ nghĩa. Hệ thống
kinh tế Xã hội chủ nghĩa được xây dựng trên cơ sở công hữu hoá tư
liệu sản xuất, vận hành theo cơ chế kế hoạch hoá tập trung quan liêu.
Giữa các nước Xã hội chủ nghĩa đã có các mối liên hệ kinh tế và
thương mại nhất định, hình thành một tổ chức liên kết kinh tế lớn
(Hội đồng tương trợ kinh tế). Hệ thống kinh tế Tư bản chủ nghĩa
hoạt động trên nền tảng sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, vận
hành theo cơ chế thị trường, bao gồm các nước Tư bản đã phát triển
công nghiệp (trên 20 quốc gia) và các nước thuộc địa hoặc nửa thuộc
địa (trên 160 quốc gia).

Do sự tan rã của Liên Xô và các nước Xã hội chủ nghĩa Đông Âu vào
cuối những năm 80 đầu những năm 90 và sự kết thúc của cuộc chiến
tranh lạnh, nền chính trị của thế giới đã chuyển từ hai cực sang đa
cực, nền kinh tế thế giới với những đặc điểm, tính chất và con đường
phát triển khác nhau. Nền kinh tế thế giới vì vậy chứa đựng nhiều
mâu thuẫn, mâu thuẫn giữa các nước giầu có và các nước nghèo khó,

NiuDilân và Thổ Nhĩ Kỳ. Các nước này đều có công nghiệp khá phát
triển, trong đó công nghiệp chiếm tỷ trọng cao hơn nông nghiệp (70-
80% giá trị tổng sản lượng công nông nghiệp của mỗi nước). Phần
của mỗi nước trong GNP của toàn thế giới không quá 1,5% và trong
giá trị tổng sản phẩm công nghiệp của toàn thế giới không quá 2%.
Các nước này phần lớn nằm trong số 40 quốc gia có quy mô GNP dẫn
đầu thế giới và bình quân GNP theo đầu người ở mỗi nước đều nằm
ở mức trên trung bình của toàn thế giới. Đầu thập niên 90 Liên hiệp
quốc đã xếp một số nước công nghiệp mới (NIC) vào nhóm này.

Nhóm 2: Các nước đang phát triển. Khái niệm này bắt đầu thịnh
hành vào những năm 1960-1970. Nhiều nước chưa có những bước
tiến đáng kể trên con đường phát triển cũng được xếp vào nhóm
nước này. Đó là các quốc gia có mặt ở mọi châu lục (chủ yếu là ở
Châu Á, Châu Phi, Châu Mỹ la tinh), hầu hết các nước này trước chiến
tranh thế giới II còn là thuộc địa, giành được độc lập dân tộc từ sau
năm 1945 và những năm 1960. Các nước này chiếm 70% dân số thế
giới, song chỉ chiếm 10% GNP của thế giới vào những năm giữa thập
kỷ 80. Các nước này đều là các nước công nông nghiệp hay nông
nghiệp lạc hậu đang chuyển lên máy móc hiện đại theo hướng công
nghiệp hoá. Các nước đang phát triển chiếm 55% sản lượng lương
thực trên thế giới. Hàng xuất khẩu chủ yếu là nông, lâm, hải sản,
khoáng sản và một số mặt hàng thủ công truyền thống. Trình độ
khoa học kỹ thuật và công nghệ cũng như văn hoá, giáo dục, y tế còn
thấp, dân số tăng nhanh, lao động dư thừa ngày càng nhiều, các
luồng di cư từ nông thông ra thành thị và ra nước ngoài ngày càng
mạnh, mức sống kém (khẩu phần dưới 2500 calo/người/ngày). Bình
quân GNP trên đầu người đạt dưới mức trung bình của thế giới,
nhiều nước chỉ đạt tới 400USD/người, nợ nước ngoài ngày càng
tăng và đang là gánh nặng của một số quốc gia.

số dân 340 triệu người. Châu Phi 27 nước, Châu Á 11 nước, Châu Úc
3 nước, Châu Mỹ la tinh 1 nước. Các nước này không chỉ nghèo trên
cơ sở hiện có mà còn nghèo cả tiềm năng phát triển gây cản trở cho
việc thu hút nguồn đầu tư nước ngoài và ngaỳ càng phụ thuộc vào sự
trợ giúp từ bên ngoài. Dưới tác động của cuộc cách mạng khoa học
kỹ thuật và công nghệ hiện đại đang diễn ra mạnh mẽ quá trình toàn
cầu hoá và khu vực hoá kinh tế. Cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật
và công nghệ hiện đại hình thành từ giữa thế kỷv XX đến nay là động
lực chính thúc đẩy các cuộc điều chỉnh cơ cấu kinh tế trên phạm vi
toàn thế giới. Hiện nay nó đã và đang không ngừng gia tăng tốc độ,
chiều rộng, chiều sâu và mang sắc thái mới, sắc thái cách mạng thông
tin trên thế giới lại đang xuất hiện các cuộc điều chỉnh mới về cơ cấu
thúc đẩy nhanh chóng năng suất lao động và tiến bộ xã hội. Cùng với
sự kết thúc của chiến tranh lạnh và sự đối đầu hai cực Xô - Mỹ, tăng
cường và củng cố xu hướng hoà dịu, hình thành thế giới đa cực, cách
mạng khoa học kỹ thuật và công nghệ hiện đại đang đẩy nhanh quá
trình toàn cầu hoá và khu vực hoá kinh tế. Quá trình đó được thể
hiện ở hai mặt chủ yếu sau:
- Đẩy nhanh hơn sự phân công lao động giữa các khu vực trên thế
giới và giữa các quốc gia trong từng khu vực.
- Tăng cường xu hướng hợp tác và nhất thể hoá kinh tế thế giới, đặc
biệt là trong phạm vi từng khu vực.

Đến nay trên thế giới đã có đến hàng trăm hình thức tổ chức liên
chính phủ và hàng nghìn hình thức tổ chức phi chính phủ hoạt động
trong các lĩnh vực kinh tế và thương mại, khoa học và công nghiệp,
văn hoá và xã hội. Trong đó có những hình thức tổ chức kinh tế và
thương mại quốc tế và các tổ chức liên kết kinh tế và thương mại đặc
thù theo khu vực. Quá trình tự do hoá kinh tế, thương mại, đầu tư,
thông tin đang tạo ra môi trường thuận lợi thúc đẩy quá trình toàn

của nền kinh tế thế giới thống nhất lựa chọn chiến lược phát triển
quốc gia trong những điều kiện mới nhất thiết phải tính đến quá
trình toàn cầu hoá và khu vực hoá kinh tế.