I. lời mở đầu
Trong sự nghiệp CNH - HĐH hiện nay KHCN đang chiếm một vị trí đặc biệt quan
trọng. Bởi vì nước ta tiến lên CNXH từ một nền kinh tế phổ biến là sản xuất nhỏ, lao
động thủ công là phổ biến. Cái thiếu thốn của chúng ta là một nền đại công nghiệp.
Chính vì vậy, chúng ta phải tiến hành CNH - HĐH. Trong thời đại ngày nay, CNH phải
gắn liền với HĐH. CNH - HĐH ở nước ta là nhằm xây dựng CSVC kỹ thuật cho
CNXH. Đó là nhiệm vụ trung tâm trong suốt thời kỳ quá độ tiến lên CNXH ở nước ta.
Ngay từ khi bắt đầu quá trình đổi mới, Đảng và Nhà nước ta đã quan tâm hoàn thiện
và đổi mới quan điểm, các chủ trương, chính sách trong lĩnh vực khoa học và công
nghệ. Nghị quyết 26 của Bộ Chính trị (Khoá VI) đã nêu rõ: "Đại hội lần thứ VI của
Đảng đề ra đường lối đổi mới, coi khoa học và công nghệ là một động lực mạnh mẽ
của sự nghiệp đổi mới, ổn định tình hình và phát triển kinh tế xã hội theo định hướng
XHCN, coi những người làm khoa học và công nghệ là đội ngũ cán bộ tin cậy, quý
báu của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta". Nghị quyết của Hội nghị lần thứ 7 BCHTW
(Khoá VII) trong phần về chủ trương phát triển công nghiệp và công nghệ đến năm
2000 đã nêu rõ quan điểm: "Khoa học, công nghệ là nền tảng của CNH - HĐH. Kết
hợp công nghệ truyền thống với công nghệ hiện đại tranh thủ đi nhanh vào hiện đại ở
những khâu quyết định". Trong Báo cáo chính trị tại Đại hội VIII vừa qua Đảng lại
nhấn mạnh: "Khơi dậy trong nhân dân lòng yêu nước, ý trí quật cường, phát huy tài trí
của người Việt Nam, quyết tâm đưa nước nhà ra khỏi nghèo nàn và lạc hậu bằng
KHCN". Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã chỉ ra: "Con đường CNH -
HĐH ở nước ta cần và có thể rút ngắn thời gian vừa có những bước tuần tự, vừa có
bước nhảy vọt phát huy những lợi thế của đất nước, tận dụng mọi khả năng để đạt trình
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
độ công nghệ tiên tiến, đặc biệt là công nghệ thông tin và công nghệ sinh học, tranh thủ
ứng dụng ngày càng nhiều hơn, ở mức cao hơn và phổ biến hơn những thành tựu mới
về khoa học và công nghệ, từng bước phát triển kinh tế tri thức. Phát huy nguồn lực trí
tuệ và sức mạnh tinh thần của người Việt Nam, coi phát triển GD và ĐT, khoa học và
công nghệ là nền tảng và động lực của sự nghiệp CNH - HĐH".
Từ năm 1996 đất nước ta chuyển sang giai đoạn đẩy mạnh CNH - HĐH, phấn đấu đến
năm 2020 cơ bản trở thành một nước công nghiệp. Đây cũng là một yếu tố có ý nghĩa

và thuyết minh lý luận. Còn cuộc cách mạng KHCN sau chiến tranh thì hoàn toàn
không phải như vậy. Nó dựa trên cơ sở phát triển của các loại lý luận KHKT và lấy đó
làm chỉ dẫn để thực hiện. Có thể nói, nếu không có sự phát minh to lớn và những đột
phá về lý luận của nhiều ngành KHKT trong thế kỷ này, thì không thể có cuộc cách
mạng KHCN ngày nay. Do đó, vai trò chủ yếu trong việc hình thành cuộc cách mạng
KHCN lần này là các nhà khoa học và nhân viên kỹ thuật.
Từ sau chiến tranh đến nay, chính trên cơ sở phát triển lý luận KHKT, mà ở các nước
trên thế giới mỗi năm trung bình có đến trên 300. 000 đơn xin bản quyền phát minh
KHCN, có nghĩa là mỗi ngày có chừng 800 - 900 bản quyền ra đời. Nếu không có chỉ
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
dẫn của lý luận KHKT thì căn bản không thể có sự phát triển mạnh mẽ nhanh chóng
đến như vậy của KHCN, đó là một sự thực rất rõ ràng.
1.2. Nguyên lý phát triển của KHCN
Mối quan tâm gần đây đối với công nghệ phục vụ phát triển là sự thể hiện tầm quan
trọng của việc phát triển và đưa vào ứng dụng các công nghệ mới nhằm cơ cấu lại nền
công nghiệp, nâng cao năng suất và đảm bảo tăng trưởng kinh tế và sự phồn vinh thông
qua khả năng cạnh tranh. Phần thưởng khao khát trong cuộc chạy đua công nghệ là sức
mạnh kinh tế. Một dân tộc thậm trí không thể tồn tại được nếu thiếu công nghệ. Mặc dù
còn chưa đầy đủ, nhưng công nghệ đã dạy cho nhân loại ít nhất một bài học quan trọng,
đó là không gì là không thể.
Trong một thế giới không chắc chắn hiện nay, sự thay đổi công nghệ là điều chắc chắn.
Việc thay đổi công nghệ kéo theo những rủi ro. Song không chấp nhận rủi ro lại chính
là sự rủi ro lớn hơn cả! Mỗi nước cần có kế hoạch phát triển dựa trên công nghệ riêng
của mình. Tuy nhiên, một nguyên lý mang tính phương pháp luận chung cũng như sự
phân tích so sánh quốc tế có thể cung cấp thông tin có giá trị cho các nhà hoạch định
chính sách và các nhà lập kế hoạch trong khu vực Nhà nước và khu vực tư nhân.
Việc xây dựng kế hoạch phát triển dựa trên công nghệ phải bằng sự lựa chọn chứ
không phải là ngẫu nhiên. Điều đó có thể đạt được bằng sự thuyết phục, tính quyết
định, sự quyết tâm và hơn hết phải là ý trí chính trị mãnh liệt - ý trí kiến tạo tương lai
của một quốc gia sử dụng công nghệ như một công cụ để phát triển.

giành được sau chiến tranh, là do loài người đã phải trả cái giá rất đắt mới có được.
2.1.2. Sự thúc đẩy cuộc chạy đua vũ trang giữa các siêu cường quốc
Sau chiến tranh, do thế giới hình thành cơ cấu hai cực Mỹ và Liên Xô, sự đối lập và đối
kháng Đông - Tây rất nghiêm trọng, khiến các quốc gia này chiến tranh ác liệt trong
cuộc chạy đua vũ trang. Chi phí cho chạy đua vũ trang hàng năm của họ chiếm khoảng
trên dưới 10% giá trị tổng sản phẩm quốc dân, thậm chí còn hơn nữa trong lịch sử loài
người, chưa bao giờ có cuộc chạy đua vũ trang ác liệt như vậy trong thời bình. Chỉ
riêng nước Mỹ, để chiếm ưu thế trong chạy đua vũ trang, đã đề ra kế hoạch "Chiến
tranh giữa các vì sao" nếu thực hiện tất cả họ sẽ phải chi khoảng 1000 tỷ đô la. Với sự
thúc đẩy của hai siêu cường Mỹ và Liên Xô (Cũ), một số nước phát triển khác cũng đổ
một lượng lớn tiền của và sức người vào sản xuất vũ khí và nghiên cứu KHKT quân
sự. Theo tính toán, trong thập kỷ 80, chi phí cho nghiên cứu KHKT quân sự mỗi năm
trên thế giới tăng lên tới 50 - 70 tỷ đô la, chiếm khoảng 1/3 - 1/2 toàn bộ chi phí nghiên
cứu KHKT thế giới. Một lượng lớn tiền của đổ ra, đã thúc đẩy sự phát triển của KHKT
quân sự, các loại vũ khí và trang thiết bị quân sự liên tiếp ra đời, không ngừng đổi mới
các thế hệ. Điều đó cũng giống như thời kỳ chiến tranh nó làm cho KHKT quân sự trở
thành một ngành đi đầu trong việc phát triển toàn diện KHCN, thúc đẩy nền kinh tế
quốc dân phát triển nhanh chóng trong thời kỳ nhất định.
2.1.3. Chủ nghĩa tư bản độc quyền Nhà nước tạo ra những điều kiện tương đối có lợi.
Ngày nay việc nghiên cứu KHCN đã ngày càng xã hội hoá. Rất nhiều công trình
nghiên cứu đòi hỏi ngày càng nhiều sức người sức của và gánh chịu những rủi ro ngày
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
càng lớn. Nhiều công trình nghiên cứu KHKT vượt quá khả năng của các nhà tư bản cá
biệt, thậm chí các tập đoàn tư bản độc quyền. Mối liên quan giữa các ngành KHCN
cũng ngày càng rộng rãi và chặt chẽ. Một phát triển mới của ngành KHCN đòi hỏi sự
phát triển tương ứng của rất nhiều ngành có liên quan. Ví dụ: Việc nghiên cứu và ứng
dụng năng lượng nguyên tử, việc tìm tòi nghiên cứu hàng không và vũ trụ đều không
thể tách rời việc khai thác sử dụng vật liệu mới, không thể tách rời sự phát triển cao độ
của kỹ thuật điện tử và tự động hóa Điều đó đòi hỏi phải có sự hợp tác và phối hợp
mạnh mẽ. Trong tình hình đó sự phát triển cao độ của chủ nghĩa tư bản độc quyền Nhà

Cuộc cách mạng KHCN phát triển sâu rộng chưa từng có, trực tiếp tác động vào mọi
ngành kinh tế quốc dân, mọi lĩnh vực XH của các nước tư bản phát triển, hiện nay vẫn
đang tiếp tục phát triển, ảnh hưởng của nó đối với nền chính trị xã hội và kinh tế từ nay
về sau sẽ càng to lớn. Sau đây là những lĩnh vực khoa học, công nghệ mới đã và đang
có triển vọng nhất hiện nay.
2.2.1. Kỹ thuật điện tử:
Đây là ngành hạt nhân có tính quyết định của cuộc cách mạng KHCN, là ngành phát
triển nhanh nhất, ứng dụng rộng rãi nhất trong số các ngành KHCN mới nổi lên. Hiện
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -
nay bất kể những sáng tạo KHCN mới hay cải tạo kỹ thuật trong các ngành kinh tế
truyền thống đều không thể tác rời kỹ thuật điện tử. ở các nước tư bản phát triển, ngành
này đã trở thành một ngành mới, độc lập giá trị sản lượng của nó không ngừng tăng
lên.
Thành tựu nổi bật nhất của kỹ thuật điện tử biểu hiện ở việc phát minh và áp dụng máy
vi tính điện tử. Máy vi tính điện tử là một trong những phát minh KHCN vĩ đại nhất
của thế kỷ này. Máy tính điện tử từ khi ra đời vào giữa thập kỷ 40 đến nay, nó đ• trải
qua 4 thế hệ là: Bóng điện tử, bóng bán dẫn, mạch vi điện tử, mạch vi điện tử quy mô
lớn. ở một số nước đã bắt đầu nghiên cứu, chế tạo máy tính sinh học. Nó có ưu điểm
lớn nhất là tốc độ tính toán cực nhanh.
Ngoài máy tính sinh học ra, các loại máy tính mô phỏng óc người, máy tính quang học
cũng đang trong quá trình nghiên cứu chế tạo. Sự phát triển của máy tính điện tử tuy
trải qua chừng nửa thế kỷ nhưng triển vọng của nó vẫn vô cùng rộng lớn đang làm
phấn chấn lòng người.
2.2.2. Công nghệ thông tin
Nếu nói kỹ thuật điện tử là cơ sở của kỹ thuật thông tin, thì kỹ thuật thông tin là bộ
phận mấu chốt của công nghệ tin học ngày nay. Thông tin là hệ thống thần kinh của
XH hiện đại, không có sự phát triển của công nghệ thông tin sẽ không thể có sự truyền
bá và sử dụng hàng ngàn hàng vạn thông tin trong XH hiện đại.
Sự phát triển của công nghệ thông tin được đo bằng chỉ tiêu: Tỷ số giá cả/ Hiệu suất. ở
các OECD, người ta ước tính đã thu được 20% lợi nhuận từ công nghệ thông tin. Trong