Bút pháp hậu hiện đại
trong "Thành phố quốc tế"
của Don Delillo

Câu chuyện của DeLillo là một câu chuyện hoang đường nhưng nó vẫn hấp dẫn
người đọc bởi những địa điểm và thời gian xác thực. Trong thực tế, làm gì có chuyện trụ sở
chứng khoán New York bị tấn công, làm gì có vị sư nào tự thiêu trong tư thế ngồi thiền trên
đường phố New York vào cái năm 2000 ấy Nhưng bầu không khí bạo loạn và cuồng nộ
của đám đông luôn rình rập chờ sự nổi dậy khắp mọi nơi thì không phải là hoàn toàn không
có cơ sở. Người đọc vẫn theo dõi câu chuyện hoang đường kia là nhờ vào khả năng dự báo
của nó. Bởi trong một thế giới còn sự chênh lệch lớn giữa người giàu và người nghèo thì
bạo loạn là đều tất yếu, luôn có thể xảy ra.
DeLillo dẫn ý (có sửa đổi) một câu trong Tuyên ngôn của Đảng cộng sản để diễn tả
điều này: Một bóng ma đang ám ảnh thế giới - bóng ma của chủ nghĩa tư bản. Và sự tồn tại
của chủ nghĩa tư bản là để sản sinh ra một thế lực lật đổ nó. Sẽ luôn có những cuộc bạo loạn
mang tầm cỡ thế giới khi vẫn còn tồn tại những cá nhân nắm trong tay những giá trị tiền tệ
để có thể xoay chuyển thế giới theo cách của mình.
Câu chuyện của DeLillo không dừng ở đó, ông thấy được sự bấp bênh của các giá trị
ngay trong chính những con người mang quyền lực nhất trên đời. Eric với khối tài sản của
mình là một thế lực. Cũng giống như vị tổng thống mà mọi người phải nhường đường khi
xe ông ta đi qua, Eric cũng liên tục được đưa lên màn hình. Vai trò của anh quan trọng gần
như vai trò của tổng thống. Một mặt Eric ý thức tầm quan trọng đó, mặt khác anh muốn phá
tung nó để sống một cuộc sống bình thường. Chuyện anh ta có tình nhân, không chỉ một mà
thậm chí là hai hay ba người là minh chứng rõ ràng cho điều đó. Mặc dù tuyến tiền liệt của
anh có vấn đề nhưng nó không ngăn được khả năng và khao khát tình dục trong anh. Kiểu
tình dục luôn báo hiệu thảm hoạ.
Đấy cũng chính là bản chất cuộc sống của anh. Một trong những thảm hoạ lớn mà
anh luôn phải đối đầu là việc tri nhận thế giới xung quanh. Có thể nói nhân vật này nhận

với một xã hội văn minh, nhưng nó lại hoàn toàn có lí khi con người quay lại với đời sống
bản năng của mình. Lần gặp trước đó của hai vợ chồng Eric được kết thúc bằng bữa ăn. Lần
nay là một cuộc làm tình. Tại cuộc làm tình đó, Eric cho vợ biết anh đã làm mất toàn bộ chỗ
tiền của cô. Phản ứng của cô là “anh thấy cô bật cười. Anh cảm thấy hơi thở bật ra từ miệng
cô, toả ra làn hơi ẩm bao trùm gương mặt anh. Lâu nay anh đã lãng quên niềm vui thích
trước nụ cười của cô, một cái ho nhuốm mùi khói, một nụ cười có hương vị thuốc lá giống
như trong những bộ phim đen trắng kinh điển.
- Lúc nào em cũng mất tất cả mọi thứ, - cô nói. - Sáng nay em đánh mất xe rồi. Em
đã kể cho anh về chuyện này chưa? Em không nhớ nữa” (tr.236).
Toàn bộ hành trình sống của các nhân vật trong truyện như đi trong đám mây mù của
số phận. Cái số phận do chính họ đặt ra (hay do chính tác giả đặt ra cho họ). Người ta thực
hiện những hành động kì quặc trên đời. Những chuyện được mất dễ dàng xảy ra với họ đến
mức mà khi được họ không hề cảm thấy thực sự hạnh phúc và khi mất họ cũng chẳng hề
lấy đó làm điều tiếc nuối. Thái độ bàng quang với cuộc sống là nét đặc trưng dễ nhận thấy ở
những con người hậu hiện đại. Thái độ đó thoát thai từ việc tranh đấu không ngừng với
cuộc sống nhằm khẳng định mình để cuối cùng họ chỉ còn đối diện với một cái thế giới mịt
mùng không lối thoát. Bản chất của họ không phải lười biếng hay phó mặc cuộc đời,
nhưng những gì họ nhận được trên cuộc đời sau chuỗi nỗ lực không ngừng nghỉ rốt cuộc
cũng chỉ là một sự mất mát vô cùng tận. Sau cuộc làm tình trên phố đó, hai vợ chồng Eric
mỗi người đi một ngả vì cả hai còn nhiều việc phải làm. Người đọc không thể đoán định họ
đang làm gì. Đây cũng là đặc thù của chủ nghĩa hậu hiện đại. Động cơ hành động của con
người không được miêu tả. Nhân vật cứ liên tục hành động theo lối ngẫu hứng, bất chợt,
không đầu không cuối. Cuộc sống gia đình vợ chồng Eric dường như được xác lập ngoài
đường. Họ không đủ thời gian để có những khoảnh khắc bên nhau trong một căn phòng hay
một ngôi nhà tử tế. Ngay đối với những người tình của Eric cũng vậy, anh làm tình với họ
trong lúc đang tạt qua trên đường đi làm và bản thân họ cũng đang loay hoay với công việc
của mình. Đỉnh điểm của việc thiếu thời gian ở đây là cảnh họ làm tình mà không cởi quần
áo. Sự “tranh thủ” lên đến đỉnh điểm của nó và hiện diện khắp mọi nơi.
Được xem là người mở đầu cho chủ nghĩa hậu hiện đại, Beckett trong các vở kịch
của mình đã miêu tả sự xa lạ của con người với môi trường và với cả chính bản thân mình.