Một trong những nguồn nhân lực quan trọng bậc nhất của đất nước hiện nay là đội ngũ
tri thức. Theo thống kê năm 1995 của bộ khoa học công nghệ và môi trường cho thấy so
với một số nước có thu nhập thấp ở mức ngang bằng thì lực lượng lao động có trình độ
chuyên môn, nghiệp vụ được đào tạo ở nước ta là tương đối lớn.Lực lượng này bao gồm
khoảng 9.300 tiến sĩ và phó tiến sĩ; 930.000 người có trình độ đại học, cao đẳng, trên 3,5
triệu cán bộ kĩ thuật và công nhân kĩ thuật.
Đội ngũ tri thức Việt Nam đãccó những công hiến to lớn trong hai cuộc kháng chiến
chống pháp và chống mỹ, góp phần tích cực trong công cuộc xây dựng đất nước hiện
nay. Đội ngũ cán bộ khoa học và công nghệ mang bản sắc dân tộc: Thông minh, khiêm
tốn, hiếu học, khả năng tiếp thu và ứng dụng công nghệ mới nhanh. Điều này được các
chuyên gia nước ngoài đánh giá rất cao. Nhiều công trình kĩ thuật hiện đại, phức tạp của
thế giới như trong các lĩnh vực điện tử, viễn thông, dầu khí hoặc lắp đặt những công trình
công nghệ lớn: Thuỷ điện, nhiệt điện, xi măng Thế nhưng thực trạng đội ngũ cán bộ tri
thức Việt Nam, đặc biệt cán bộ tri thức bậc cao đang là một vấn đề cần quan tâm.
Thứ nhất, sự già hoá của đội ngũ tri thức. Trong các viện và trung tâm khoa học, tuổi
bình quân tiến sĩ là 52,8 ; phó giáo sư là 56,4 ; cấp viện trưởng là 55 ; Cấp viện phó là 50.
Như vậy đến năm 2000 hơn 80% số người có học hàm, học vị sẽ đến tuổi về hưu. Từ đó
gây nên tình trạng hẫng hụt cán bộ khoa học kế cận. Nhìn vào độ tuổi của đội ngũ cán bộ
giáo dục tại các trường đại học và cao đẳng ở nước ta có thể thấy một thực trạng là sự già
hoá quá nhanh, dẫn tới sự hụt hẫng cán bộ giáo dục vào cuối thế kỉ XX, nhất là cán bộ
đầu đàn.
Thứ hai, việc đầu tư cho khoa học và công nghệ cũng như giáo dục và đào tạo chưa đủ để
phát triển nguồn lực. Chúng ta muốn mau chóng trở thành một nước công nghiệp, muốn
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

hội nhập với thế giới, phát triển giáo dục và đào tạo, tạo nguồn nhân lực, nhân tài, phải
luôn được coi là quốc sách hàng đầu. Đảng và chính phủ ta đã có những cố gắng lớn tăng
nguồn đầu tư tài chính cho giáo dục và đào tạo. Tỉ trọng ngân sách nhà nước chi cho giáo
dục và đào tạo tăng hàng năm và tăng nhanh chóng những năm gần đây, từ 5,83% năm
1986 với mức chi 120 tỉ đồng, đến năm 1990 tăng lên 8,9% với mức chi 9186 tỉ và năm

hội IX của đảng đã khẳng định trong những năm tới phải: “Phát triển và nâng cao chất
lượng đào tạo đại học, sau đại học ; tập trung đầu tư xây dựng một số trường đại học
trọng điểm quốc gia ngang tầm khu vực, tiến tới đạt trình độ quốc tế”
Kinh nghiệm của thế giới cho thấy, những nước kinh tế lạc hậu, tài nguyên thiên nhiên có
hạn, vẫn có thể vươn nhanh trên con đường hiện đại hoá nếu có một nền giáo dục đại học
phát triển. Khi tỉ lệ dân cư có trình độ đại học cao thì khả năng tiếp thu, nắm bắt và vận
dụng những thành tựu mới nhất của nhân loại về kĩ thuật, công nghệ rất hiệu quả.
Trong hoàn cảnh hiện nay nước ta còn nghèo, chúng ta chưa đủ lực để thực hiện đồng
loạt những yêu cầu xã hội đòi hỏi, do đó phải lựa chọn sự ưu tiên để tiến từng bước vững
chắc. Sự ưu tiên này phải thể hiện trong từng ngành và từng cấp. Chẳng hạn, nhiêm vụ
của giáo dục là góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội và hoàn thiện nhân cách, cả
hai nhiệm vụ đó đều quan trọng, nhưng nguy cơ tụt hậu về kinh tế ngày càng xa của đất
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

nước đòi hỏi giáo dục phải lấy nhiệm vụ thúc đẩy phát triển kinh tế x• hội làm ưu tiên. Từ
đó, trong các chủ trương của từng cấp học, bậc học, ngành học, quan hệ giữa các ngành
học, trong đầu tư, xây dựng đội ngũ phải quán triệt sự lựa chọn ưu tiên này.
Những năm qua, chúng ta đã nhận thức được vấn đề này và có những bước điều chỉnh, do
đó cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân nước ta đã có những đổi mới nhất định. Giáo dục
đại học ở nước ta gồm hai cấp: Cấp đại học và sau đại học. Cấp đại học chia làm hai
trình độ là trình độ cao đẳng và trình độ đại học, cấp sau đại học có hai trình độ là trình
độ thạc sĩ và trình độ tiến sĩ. Cấp sau đại học trước đây đào tạo ba trình độ: Thạc sĩ, phó
tiến sĩ và tiến sĩ, nhưng cách tổ chức này sẽ kéo dài thời gian học tập của học sinh tại
trường, thời gian phục vụ xã hội và cống hiến cho khoa học sẽ rút ngắn, do vậy, cấp sau
đại học bỏ bớt trình độ phó tiến sĩ, chỉ còn hai trình độ là thạc sĩ và tiến sĩ. Sự điều chỉnh
đó là phù hợp, tạo ra sự thống nhất về hệ thống văn bằng giữa nước ta với các nước trong
khu vực và thế giới, tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình giao lưu giáo dục đào tạo.
Những chuyển biến có tầm chiến lược ở giáo dục đại học có tác dụng đầu tàu đối với toàn
bộ hệ thống giáo dục quốc dân, thúc đẩy sự phát triển mạnh ở giáo dục phổ thông, trung
học chuyên nghiệp và dạy nghề. Những chuyển biến bước đầu sang một thế mới, một

- Tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị sản xuất kinh doanh chủ động sử dụng có hiệu
quả hơn những yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

- Mở ra những hình thức mới không những tiếp cận mà còn thu hút được công nghệ tiên
tiến của thế giới.
Báo cáo tại hội thảo kinh tế Việt Nam, bộ trưởng bộ khoa học công nghệ và môi trường
Đặng Hữu đã đánh giá: “Xem xét lại trong 363 dự án với tổng số vốn gồm 2,7 tỉ USD và
các hợp đồng chuyền giao công nghệ khác thấy rằng nhiều công nghệ mới được đưa vào
Việt Nam đã góp phần nâng cao trình độ công nghệ chung của sản xuất, nâng cao tính
cạnh tranh của sản phẩm”.
Đồng thời bên cạnh những mặt tích cực những chính sách và cơ chế quản lý kinh tế của
nhà nước với việc đổi mới và nâng cao trình độ công nghệ phục vụ công nghiệp hoá cũng
còn có những mặt hạn chế tồn tại đó là:
- Thiếu sự định hướng rõ rệt trong đổi mới và nâng cao trình độ công nghệ. Hiện nay, nhà
nước vẫn chưa xác định được chiến lược phát triển khoa học và công nghệ quốc gia làm
cơ sở định hướng cho các hoạt động khoa học và công nghệ, hoạch định chính sách công
nghệ .Do thiếu định hướng hoạt động và chính sách công nghệ, cụ thể hoá định hướng
thành các quy định quản lý nên phải thừa nhận rằng hiện tại các hoạt động để phát triển
công nghệ đang diễn ra một cách tự phát, thiếu sự quy hoạch và phối hợp tổng thể cả
trong ngành lẫn ở địa phương.
- Thiếu sự quan tâm tin tưởng từ phía người đầu tư cho phát triển công nghệ đối với tính
ổn định nhất quán của các chính sách và cơ chế quản lý kinh tế vĩ mô của nhà nước. Kinh
nghiệm quốc tế cho thấy sự tin tưởng an tâm từ phía người đầu tư trong và ngoài nước là
một yêu cầu rất quan trọng khi hợp tác. Những đổi mới trong những chính sách và cơ chế
quản lý kinh tế thời gian qua vẫn chưa được đáp ứng yêu cầu này. Nhiều văn bản của
đảng nhà nước, quốc hội đều nhận xét về môi trường kinh tế hiện naylà: “Chinh sách
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -

quảnlý vĩ mô có nhiều sơ hở và thiếu sót, kỉ luật phép nước không nghiêm”. Nhà nước

2.2.3.1. Một số thành tựu về ứng dụng khoa học và công nghệ ở nước ta trong thời
kỳ đổi mới
Đất nước ta, sau 12 năm đổi mới toàn diện, đã chấn hưng được nền kinh tế, đang bước
vào thời kì đẩy mạnh công nghiệp hoá hiện đại hoá. Khoa học và công nghệ đã và đang
có mặt ở hầu hết mọi lĩnh vực đời sống, sinh hoạt và sản xuất của xã hội, có vai trò đặc
biệt quan trọng đối với sự phát triển kinh tế xã hội.
Công nghệ sinh học đã và đang cải thiện chất lượng các giống cây con.Công nghệ
súng bắn gien đã được ứng dụng thành công tạo ra giống lúa mới. Đang thử nghiệm trên
diện rộng chế phẩm EM hay các công nghệ phân vi sinh Biogas trong công nghiệp.
Trong y học, nhiều công nghệ mới đang được tiếp tục đưa vào ứng dụng như: Laze phối
hợp chất phát quang để điều trị ung thư, vật liệu các bon trong phẫu thuật ghép xương,
thay thận, hội chuẩn từ xa
Về công nghệ vật liệu mới, nhiều loại com-pô-dit, sợi các bon, gồm men sứ cao cấp đã
được nghiên cứu ứng dụng phục vụ sản xuất và tăng sức cạnh tranh của hàng xuất khẩu.
Ngành năng lượng đẩy mạnh công nghệ tiết kiệm và sản xuất năng lượng tái tạo, hình
thành nhiều làng ở vùng sâu, vùng xa dùng năng lượng cung cấp bởi pin mặt trời.
Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version -