Câu 1: phân tích nội dung và ý nghĩa phương pháp luận định nghĩa vật chất của
V.I.Lênin?

Trả lời:

Sơ l ược các quan niệm về vật chất trong lịch sử triết học của CNDV trước Mác

-Thời kì cổ đại, các nhà triết học duy vật, kể cả các nhà triết học ở phương Đông cũng như
các nhà triết học ở phương Tây đều có xu thế tìm một vật thể đầu tiên ban đầu nào đó và coi
đó là nguyên nhân hình thành nên thế giới vật chất.
+ Ở Trung Hoa cổ đại người ta cho rằng Kim- Mộc- Thủy- Hỏa- Thổ là những tố chất, vật
chất đầu tiên của thế giới.
+ Ấn Độ cổ đại thì người ta lại cho rằng Anu là hạt hình thành nên thế giới vật chất.
+ Còn ở Hy lạp cổ đại Talet coi thực thể của thế giới là nước, Anaximen coi thực thể ấy là
khí, còn Hêraclit coi thực thể ấy là lửa. Nhưng đỉnh cao trong quan niệm vật chất cổ đại là
thuyết nguyên tử của Lơxip và Đêmôcrit, thừa nhận nguyên tử là yếu tố đầu tiên hình thành
nên thế giới vật chất.
Quan niệm của những nhà triết học thời kì này đã lấy chính thế giới để giải thích thế giới.
Tuy nhiên còn thô sơ chất phác, mang tính cảm tính và người ta chỉ rằng vật chất là khởi
nguyên để xây dựng thế giới xung quanh. Đã đồng nhất vật chất với các dạng củ thể của nó.
-Thời kì cận đại Tây Âu, quan niệm về vật chất không có gì khác nhiều so với các nhà triết
học thời cổ đại nhưng họ lại đồng nhất vật chất giữa nguyên tử với khối lượng, coi khối
lượng là thuộc tính bất biến của vật chất; nguyên tử là yếu tố nhỏ nhất không thể phân chia
được tách rời vận động, không gian và thời gian và nó hình thành nên vật chất. Tuy cũng lấy
chính thế giới để giải thích thế giới, nhưng do máy móc siêu hình nên đã phân chia thế giới
thành từng đối tượng, từng lĩnh vực khác nhau, cô lập các lĩnh vực để nghiên cứu dẫn đến
các quan điểm về vật chất một cách phiến diện, chỉ nhìn thấy bề ngoài. Nói chung quan
niệm của những nhà triết học trước Mác này mang tính chất cơ học.
Quan điểm của Mác và Angghen về vật chất: là hai nhà triết học của trừng phái DVBC,
hai ông đã lấy chính thế giới để giải thích thế giới, khẳng định rằng vật chất có trước, ý thức
có sau và vật chất quyết định ý thức. Song hai ông chưa đưa ra được một khái niệm cụ thể

- Thứ ba vật chất ( dưới những hình thức tồn tại cụ thể của nó) là nguồn gốc khách quan của
cảm giác, ý thức; những cái có thể gây nên cảm giác ở con người khi nó trực tiếp hay gián
tiếp tác động đến các giác quan của con người.
Ý nghĩa

Định nghĩa vật chất của Lê-nin có hai ý nghĩa quan trọng sau đây:
- Thứ nhất bằng việc chỉ ra thuộc tính cơ bản nhất, phổ biến nhất là thuộc tính tồn tại khách
quan, đã giúp chúng ta phân biệt được sự khác nhau căn bản giữa phạm trù vật chất với tư
cách là phạm trù triết học với cac dạng của khoa học chuyên ngành, từ đó khắc phục được
hạn chế trong các quan niệm của các nhà triết học trước đó, cung cấp căn cứ khoa học để
xác định những gì thuộc và không thuộc về vật chất.
- Thứ hai khi khẳng định vật chất là “thực tại khách quan”, “được đem lại cho con người
trong cảm giác” và “được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại phản ánh”, Lê-nin đã
giải quyết triệt để vấn đề cơ bản của triết học đó là vật chất là cái có trước, ý thức là cái có
sau, vật chất quyết định ý thức. Đó là con người có thể nhận thức được thế giới khách quan
thông qua sự “chép lại, chụp lại, phản ánh” của con người đối với thực tại khách quan.
Định nghĩa vật chất của Lê-nin đã tạo cơ sở nền tảng, tiền đề để xây dựng quan niệm duy
vật về xã hội,về lịch sử. Mặc dù định nghĩa vật chất của Lê-nin đã ra đời gần hai thế kỷ
nhưng nó vẫn giữ nguyên giá trị thực tiễn và khoa học.
Câu 2: nguồn gốc, bản chất của ý thức theo quan điểm của triết học Mác- Lênin?

Trả lời:

a. Nguồn gốc của ý thức

Nguồn gốc tự nhiên của ý thức (yếu tố cần)

1) Não người là sản phẩm quá trình tiến hoá lâu dài của thế giới vật chất, từ vô cơ tới hữu
cơ, chất sống (thực vật và động vật) rồi đến con người- sinh vật-xã hội. Là tổ chức vật chất
có cấu trúc tinh vi; chỉ khoảng 370g nhưng có tới 14-15 tỷ tế bào thần kinh liên hệ với nhau

lựa chọn, xử lý thông tin để phát hiện và tạo ra những thông tin mới.
Tóm lại, sự phát triển của các hình thức phản ánh gắn liền với các trình độ tổ chức vật
chất khác nhau và ý thức nảy sinh từ các hình thức phản ánh đó.
Nguồn gốc xã hội của ý thức (yếu tố đủ)

1) Lao động là quá trình con người sử dụng công cụ lao động tác động vào giới tự nhiên
nhằm thay đổi giới tự nhiên,là hoạt động có mục đích, có tính lịch sử-xã hội của con người
nhằm tạo ra của cải để tồn tại và phát triển; đồng thời lao động cũng tạo ra đời sống tinh thần
phong phú và hơn thế nữa, lao động giúp con người hoàn thiện chính mình. Sự hoàn thiện
của đôi tay, việc biết chế tạo công cụ trong quá trình lao động làm cho ý thức không ngừng
phát triển (bằng cách tích lũy kinh nghiệm), tạo cơ sở cho con người nhận thức những tính
chất mới (được suy ra từ những kinh nghiệm đã có) của giới tự nhiên; dẫn đến năng lực tư
duy trừu tượng, khả năng phán đoán, suy luận dần được hình thành và phát triển.
2) Ngôn ngữ (tiếng nói, chữ viết) là “cái vỏ vật chất” của ý thức. Trong quá trình lao động
con người liên kết với nhau, tạo thành các mối quan hệ xã hội tất yếu và các mối quan hệ
của các thành viên của xã hội không ngừng được củng cố và phát triển dẫn đến nhu cầu cần
thiết “phải trao đổi với nhau điều gì đấy” nên ngôn ngữ xuất hiện. Ngôn ngữ ra đời trở thành
“cái vỏ vật chất của ý thức”, thành phương tiện thể hiện ý thức. Nhờ ngôn ngữ, con người
khái quát hoá, trừu tượng hoá những kinh nghiệm để truyền lại cho nhau. Ngôn ngữ là sản
phẩm của lao động, đến lượt nó, ngôn ngữ lại thúc đẩy lao động phát triển.
 như vậy nguồn gốc hình thành lên ý thức gồm 4 yếu tố là:bộ óc con người, thế giới
khách quan và sự phản ánh, lao động và ngôn ngữ. Trong đó lao động là yếu tố quan trọng
nhất hình thánh lên ý thức vì qua lao động não người dần hoàn thiện và phát triển trở lên
tinh vi hơn từ đó hình thành lên ý thức.
b. Bản chất và kết cấu của ý thức

- Bản chất của ý thức. Điểm xuất phát để hiểu bản chất của ý thức là sự khẳng định ý thức là
sự phản ánh, là hình ảnh tinh thần về sự vật, hiện tượng khách quan. Ý thức thuộc phạm vi
chủ quan, không có tính vật chất, mà chỉ là hình ảnh phi cảm tính của sự vật, hiện tượng
cảm tính được phản ánh. Bản chất của ý thức thể hiện ở sự phản ánh năng động, sáng tạo