GVHD
TÔN NỮ MINH NGUYỆT

SẦU RIÊNG
I – TỔNG QUAN VỀ SẦU RIÊNG:
I.1.Giới thiệu:
Sầu riêng là một cây ăn quả nhiệt đới khá
đặc biệt, có thể gọi là đặc sản về 2 phương
diện: một là đòi hỏi những điều kiện nóng và
ẩm khá chặt chẽ, một kiểu khí hậu rừng mà
ngay cả ở các vùng nhiệt đới nóng không
phải là đâu cũng có thể trồng được; hai là về
mặt chất lượng, người đã ăn quen thì cho là
“tuyệt vời”, còn những người chưa quen thì
không chòu được mùi thơm quá mạnh của nó,
đến độ ở các nơi công cộng nhiều nơi cấm
không cho mang sầu riêng vào.
Hình 1: Cây sầu riêng
Cũng như hương vò của nó, thành phần dinh dưỡng cho thấy sầu riêng là một loại
quả đặc biệt, giá trò calo, tỷ lệ cacbohydrat, protein, lipid, chất khoáng đều rất cao so
với các quả khác tuy hàm lượng vitamin chỉ trung bình. Điều này cắt nghóa phần nào
nhận xét chung là về vò sầu riêng được đánh giá là “siêu đẳng” duy chỉ có hương quá
mạnh, người không quen khó chầp nhận.
Chính vì lẽ đó người dân vùng Đông Nam A Ùgọi sầu riêng là “hoàng đế của các
loại quả”. Họ coi đó như là một “tiên phẩm trần gian”.
Tidbury viết như sau :”chắc chắn một khi người ta đã ngửi mùi sầu riêng thì không bao
giờ quên nữa và không có người trung thực nào có thể cho là mình đã biết rõ nghề
trồng cây ăn quả ở các vùng nhiệt đới ẩm nếu người đó chưa nếm sầu riêng”. Rutxen
Oalaxo trong cuốn “Bán đảo Malaysia năm 1869” có lẽ là người đã mô tả hương vò sầu
riêng 1 cách thú vò nhất "Cấu tạo và hương vò mùi sầu riêng thật khó tả, đó là 1 vò
trứng, bơ, sữa, gia vò thêm bằng hạt hạnh đào và lẫn trong đó thoang thoảng có vò kem

Thái Lan là nước xuất khẩu chủ yếu sầu riêng. Ấn Độ, Srilanka và Brunei đều coi
sầu riêng là cây có triển vọng nhưng chưa trồng nhiều.
I.3. Phân loại:
Có hơn 100 loại sầu riêng nhưng chỉ có một số trong chúng được nhân dân trồng cho
hiệu quả kinh tế.
Giới (Kingdom): Plantae
Ngành (Division): Magnoliophyta
Lớp (Class): Magnoliopsida
Bộ (Ordo): Malvales
Họ (Familia): Malvaceae(Bombacaceae)
Chi (Genus):
Durio
Lồi (Species):
D. zibethinus
2
GVHD
TÔN NỮ MINH NGUYỆT

SẦU RIÊNG
Hình 2: Một số giống sầu riêng được trồng ở Việt Nam
Bảng 1: Những giống sầu riêng phổ biến trên thế giới:
Giống Tên thông
thường
Nguồn
gốc
Đặc điểm
D24 Bukit
Merah
Reservoir,
Perak

nhọn bén. Thòt quả vàng, dày, mềm, vò ngọt
lòm
CHA-NEE
MON-TONG
KAN-YAO
KRA-DUM-TONG
3
GVHD
TÔN NỮ MINH NGUYỆT

SẦU RIÊNG
I.4. Tình hình trồng và xuất nhập khẩu sầu riêng trên thế giới :
Malaysia là nước có nhiều giống sầu riêng nhất nhưng một trong những cường
quốc về xuất khẩu sầu riêng lại là Thái Lan. Với quy mô sản xuất công nghiệp, diện
tích lớn, hiệu quả cao trước nay Thái Lan chỉ sản xuất để tiêu thụ trong nước nhưng nay
đã xuất khẩu sang nhiều nước châu Á như : Singapor, HongKong và cả Pháp và Mỹ.
Bảng 2: Những nước trồng nhiều sầu riêng nhiều nhất
Nước Năm Diện tích trồng
(ha)
Diện tích có quả
(ha)
Sản lượng
(tấn)
Thái Lan 1991 95367 64146 539190
Malaysia 1992 61294 19001 384500
Indonesia 1992 36024 152501
Philippin 1987 2030 36713
Thái Lan sản xuất gần 500.000 tấn và Indonesia trên 150.000 tấn mỗi năm, là hai
nước trồng nhiều sầu riêng nhất, nhưng chỉ có Thái Lan là có tổ chức xuất khẩu sầu
riêng. Thái Lan là nước xuất khẩu sầu riêng nhiều nhất thế giới, nhờ hầu hết các vườn

– 3 nước xuất khẩu sầu riêng chủ yếu trên thế giới là Thái Lan, Malaysia và
Indonesia, các nước còn lại sản xuất chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước hoặc vừa có xuất
khẩu vừa nhập khẩu, nhưng sản lượng xuất khẩu chưa nhiều.
– Thái Lan là nước sản xuất và xuất khẩu sầu riêng lớn hàng đầu thế giới, trong
đó sầu riêng tươi chiếm 81%, sầu riêng đông lạnh chiếm 18% và sầu riêng chế biến chỉ
chiếm gần 1%.
Bảng 4: Sản lượng các sản phẩm sầu riêng xuất khẩu của Thái Lan
(1997-2001) (Đơn vò tính: tấn)
Loại sản phẩm 1997 1998 1999 2000 2001
Tđtbq
(%/năm)
Tươi 72.987 87.456 111.042 83.865 116.674 12
Đông lạnh 5.493 43.323 21.814 28.312 26.971 49
Chế biến 34 33 16 103 163 47
Cộng 78.514 130.814 132.874 112.281 143.809 16
– Singapore, Hồng Kông và Đài Loan là 3 nước nhập khẩu sầu riêng chính trên
thế giới. Tổng sản lượng nhập khẩu của 3 nước này chiếm đến 90% tổng sản lượng sầu
riêng xuất khẩu của 3 nước xuất khẩu chính trên thế giới (Mã Lai, Thái Lan và
Indonesia).
– Singapore : lớn nhất (65%), trên 36745 tấn sầu riêng tươi với giá trò 30,6 triệu
US$ vào 1993.
– Hồng Kông : lớn thứ hai (20%), 99% là từ Thái Lan. Năm 2001: nhập 83537 tấn,
đạt 1161 tỷ baht, tăng 49% so với năm 2000 (55924 tấn, 850 triệu baht).
– Mỹ là thò trường nhập khẩu sầu riêng lớn ở khu vực Bắc Mỹ, hầu hết là từ Thái
Lan và một ít từ Mã Lai. Năm 2001: nhập 8334 tấn sầu riêng của Thái Lan.
5
GVHD
TÔN NỮ MINH NGUYỆT

SẦU RIÊNG

trắng xám như mỡ và "sầu riêng đường" có lớp cơm màu vàng như đường mía.
6
GVHD
TÔN NỮ MINH NGUYỆT

SẦU RIÊNG
Theo thời gian, hoặc nhờ khám phá, hoặc nhờ gây giống, hiện nay sầu riêng (Durio
zibethinus) có độ 70 giống (cultivar), trong đó giống "sầu riêng đường không hạt" có
triển vọng và được giới tiêu thụ ưa chuộng hơn hết, phân loài này được gây giống đặc
biệt ở Thái Lan và Việt Nam: cơm (thòt) ngọt, không có hạt hoặc hạt bò mai một.
Sầu riêng ở Việt Nam trước đây trồng nhiều ở Lái Thiêu, nhưng sau chiến tranh đã
được phát triển mạnh trên đất đỏ tương đối mưa nhiều từ Di Linh, Bảo Lộc và các tỉnh
miền Tây như Vónh Long, Tiền Giang, Bến Tre nhờ thủy cấp gần. Các vùng đất đỏ ở
Sông Bé, Đồng Nai cũng thích hợp với sầu riêng, nếu mùa nắng không kéo dài quá ba
tháng (mưa ít hơn 60 mm một tháng được kể là tháng nắng). Nếu trồng ở miệt Nha
Trang hay Tây Ninh thì nên tưới nước mùa nắng cho sầu riêng mọc tốt. Nhiều giống
sầu riêng, nhất là các giống ở vùng biên giới Thái Lan và Malysia, cho trái hột lép,
cơm dày, nên du nhập trồng thử ở Việt Nam.
Ở Việt Nam ngay sau khi sản xuất lương thực ổn đònh, tiêu thụ quả tăng lên và sầu
riêng là 1 trong những loại quả dễ tiêu thụ nhất, do đó trong phong trào mở rộng diện
tích cây ăn quả hiện nay sầu riêng là 1 trong những cây được chú ý nhiều nhất. Mặc dù
được bán với giá cao gấp 5-10 lần những quả thông thường như chuối, ổi, đu đủ nhưng
sầu riêng vẫn được tiêu thụ dễ dàng. Nếu lại biết trong 1kg sầu riêng chỉ có 14-22%
phần ăn được trong khi những loại quả thông thường có đến 60-80% phần ăn được càng
thấy sầu riêng được đánh giá cao như thế nào.
Tổng diện tích hiện có 11838 ha, sản lượng khoảng 53 ngàn tấn (2003). Trong đó
các tỉnh miền Đông Nam bộ chiếm khoảng 55 %, các tỉnh miền Tây Nam bộ chiếm
45%. Nhìn chung sản xuất sầu riêng ở nước ta tính tạp giống còn phổ biến, chưa có
giống có lợi thế nổi trội về sản lượng.
Sầu riêng giống khổ qua xanh của Việt Nam, trái nhỏ nhưng sai trái hiện được dân

– Các tỉnh thành còn lại ở Nam Bộ (41%).
 Nguồn cung cấp sầu riêng từ nước ngoài
– Nhập một lượng khá lớn sầu riêng từ nước ngoài, hầu hết là từ Thái Lan.
Sản lượng sầu riêng nhập khẩu vào Việt Nam tiêu thụ hầu hết ở thò trường
Nam Bộ và chủ yếu ở TP. HCM.
– Tổng sản lượng sầu riêng tiêu thụ có đến 27% nhập khẩu.
 Sơ lược tình hình trồng sầu riêng ở Cai Lậy (một trong những vùng có diện
tích cây sầu riêng lớn nhất và năng suất cao nhất đồng bằng sông Cửu Long):
Vùng đất ven sông Tiền thuộc đòa phận huyện Cai Lậy có nhiều loại trái cây đặc
sản, trong đó, sầu riêng là một loại trái cây nổi tiếng xưa nay ở cù lao Ngũ Hiệp. Cù lao
Ngũ Hiệp, còn gọi cù lao Năm Thôn, nằm giữa sông Tiền, quanh năm trái ngọt, cây
lành. Theo các lão nông trong vùng, cây sầu riêng xuất hiện ở đây từ thập niên 60. Ông
Hai Tôn (ấp Tân Đông) là một trong những người đầu tiên trồng loại sầu riêng khổ qua
xanh. Nhiều năm sau đó, ông Tư Tây (ấp Hoà Thinh ) trồng được giống sầu riêng hạt
lép. Cuối thập niên 80, cây sầu riêng được nhà vườn ưa chuộng, đưa vào kế hoạch cải
tạo vườn tạp, lên liếp lập vườn cây ăn trái mới từ những nền đất lúa kém năng suất. Do
thích hợp với thổ nhưỡng, khí hậu cũng như giá trò kinh tế cao nên hiện nay hộ nào cũng
trồng sầu riêng, chiếm hơn 90% diện tích vườn cây ăn trái ở vùng đất phì nhiêu này.
8
GVHD
TÔN NỮ MINH NGUYỆT

SẦU RIÊNG
Khoảng 70% sầu riêng ở cù lao Ngũ Hiệp là giống sầu riêng đòa phương như khổ
qua xanh, lá quéo, hạt lép Tư Tây, với phần lớn là cây trên mười năm tuổi. Còn lại nhà
vườn trồng các giống mới như sầu riêng Chín Hóa, Ri6, Monthong v.v... hầu hết là cây
tơ dưới 10 tuổi, cho trái rất sung mãn.
Các loại sầu riêng tạp, giống cũ được thay thế bằng các loại giống có thương hiệu
mạnh trên thò trường như Mon Thoong, Ri 6, Ray... Sở dó 3 giống sầu riêng này được
chọn để đầu tư, phát triển vì đây là loại sầu riêng cao cấp của Thái Lan và Việt Nam

ở Nam bộ. Những vườn mới trồng từ 3-6 năm tuổi có trên 70% là các giống sầu riêng
hạt lép. Hiện có đến 10 xã ven sông Tiền có diện tích trồng sầu riêng lên đến 4.600 ha,
nhiều nhất là xã Ngũ Hiệp (1.400 ha), Tam Bình (1.200 ha), Long Trung (600 ha), Long
Tiên (600 ha). Trong đó, hiện có khoảng 3.000 ha đang cho trái. Theo số liệu của
9
GVHD
TÔN NỮ MINH NGUYỆT

SẦU RIÊNG
Phòng Nông nghiệp huyện Cai Lậy, vụ sầu riêng chính vụ năm 2006, toàn huyện đạt
năng suất bình quân 20 tấn/ha, sản lượng 50-60 ngàn tấn trái.
 Ưu thế phát triển
Sầu riêng Cai Lậy có những lợi thế để phát triển mà những vùng trồng sầu riêng
khác ở Nam bộ không có được.
– Trước hết, về phẩm chất, sầu riêng Cai Lậy xưa nay rất được người tiêu dùng ưa
chuộng vì có mùi thơm đậm đà, cơm không xơ, ít bò sượng, độ ngọt và độ béo cao. Mùa
sầu riêng chính vụ (tháng 4-7 ÂL) cho thu hoạch sớm hơn sầu riêng miền Đông nên hầu
như độc chiếm thò trường . Hiện nay, nhà vườn có thể xử lý cho cây sầu riêng ra hoa
mùa nghòch. Áp dụng kỹ thuật do khuyến nông hướng dẫn, nhà vườn đã xử lý cho sầu
riêng ra hoa trái vụ bằng biện pháp phủ nilon, xiết nước... cho thu hoạch bình quân 20
tấn/ha. Với biện pháp kỹ thuật này, nhà vườn Cai Lậy hầu như có sầu riêng để thu
hoạch quanh năm, ít nhiều tuỳ mùa vụ. Vào thời điểm trái vụ (tháng 1-2 ÂL), sầu riêng
cao giá gấp nhiều lần. Vì vậy, một hộ có 4-5 công sầu riêng xử lý nghòch vụ cho thu
nhập 150 - 200 triệu đồng là chuyện bình thường. Chỉ trong một mùa sầu riêng, nhiều
hộ nhà vườn đã phất lên, mua xe, xây nhà, mua đất v.v...
– Trong những năm gần đây, nhà vườn ở vùng ven sông Tiền còn được Viện
Nghiên cứu Cây ăn quả miền Nam, ĐH Cần Thơ, cũng như ngành nông nghiệp thường
xuyên chuyển giao công nghệ mới trong việc thâm canh cây sầu riêng, hướng dẫn biện
pháp phòng trừ sâu bệnh gây hại, thuần hoá các giống mới...
– Về hạ tầng cơ sơ û, tỉnh đã đầu tư xây dựng các chợ đầu mối trái cây như chợ

Trong khi đó, dù có diện tích và sản lượng thấp hơn nhiều, nhưng các loại trái cây khác
như xoài cát Hòa Lộc, Bưởi Long Cổ Cò đã có thương hiệu và tiếp tục phát huy thương
hiệu qua thò trường.
I.6. Đặc điểm thực vật:
I.6.1. Cây sầu riêng:

Hình 3: Cây sầu riêng
Cây sầu riêng cao khoảng 20-30m, tán lá thưa, hết mùa mưa và khi mùa khô tới thì
hình thành mầm hoa. Cây sầu riêng cho quả sau 8-10 năm. Tuổi đời cây sầu riêng
thường từ 80-150 năm nhưng chúng có thể chết sớm hơn do ảnh hưởng của gió, ánh
sáng, bệnh, vi sinh vật, con người…Mặc dù số lượng trái bò giảm khi cây già, chất lượng
trái lại có xu hướng tăng lên cùng tuổi thọ, trái từ cây già bán được giá cao hơn.
I.6.2. Hoa sầu riêng:
11
GVHD
TÔN NỮ MINH NGUYỆT

SẦU RIÊNG

Hình 4: Hoa sầu riêng
Hoa sầu riêng phát triển thành từng chùm, số lượng nhiều khoảng 1-45 hoa/chùm
trên các cành to hoặc nhỏ, ít khi ở đầu cành. Hoa sầu riêng rất thơm, dài từ 2-3 inches
(50-70mm),. Cây sầu riêng với hoa màu vàng nhạt sẽ cho quả màu vàng, thòt rắn chắc,
trong khi những hoa trắng hoặc cánh hoa hơi đỏ sẽ cho trái trắng hoặc hơi đỏ. Thường
chỉ có 1 hoặc 2 trái phát triển từ 1 chùm hoa.
Đài hoa : có 5 cánh không kể đài phụ phía ngoài 3 cánh. Vành hoa 5 cánh màu
kem hơi xanh. Nhò đực dính với nhau trên nửa cuống hình thành 5 chùm nhò, mỗi chùm
có 10-12 bao phấn. Bầu hình trái xoan vòi dài, đầu nhụy tròn có 5 mảnh, khi chín có
nhựa dính. Từ khi nụ bắt đầu nở đến khi thành hoa cần 2,3 ngày. Hoa nở vào khoảng 3h
chiều và mở cho đến 6h sáng ngày hôm sau. Bao phấn nứt vào khoảng 7h tối và đến 11

I.7. Điều kiện sinh trưởng
I.7.1. Thời tiết :
- Sầu riêng ưa khí hậu nóng và ẩm, nhiệt độ không quá cao hoặc quá thấp, độ ẩm
cao và ổn đònh, ít khi có nắng, bức xạ không quá lớn. Miền bắc nước ta không trồng sầu
riêng được vì có gió mùa đông bắc, mùa đông quá lạnh còn mùa hè thì lại quá nóng vì
có gió lào, thường đạt tới nhiệt độ 39-40
0
C. Bảo Lộc và Di Linh (Lâm Đồng) tuy ở độ
cao 884 và 972m, nhiệt độ trung bình năm 21
0
C tuy thấp hơn ở Cần Thơ 27
0
C nhưng
nhiệt độ trung bình từ tháng 1-12 chỉ ở mức 20-22
0
C rất ổn đònh, không có nóng, không
có lạnh nên sầu riêng rất tốt, tuy sinh trưởng và phát dục chậm hơn ở Cần Thơ.
- Sầu riêng ưa ẩm nhưng là ẩm dưới rừng già, đất ẩm nhưng không đọng nước,
không khí thường xuyên ẩm. Khí hậu nóng và khô hanh không thích hợp với sầu riêng.
- Sầu riêng chòu hạn rất kém vì lá sầu riêng sinh trưởng liên tục không nghỉ (khác
với cây có thời gian nghỉ). Cây không xúc tích chất sinh trưởng ở thân, cành mà ở lá
nên khi có hạn, dù 1 thời gian ngắn, lá bò khô rìa, vàng rụng, ảnh hưởng nghiêm trọng
đến các bộ phận còn lại là thân, cành, rễ.
- Về ánh sáng: khi cây còn nhỏ, ánh sáng không cần nhiều, vả lại ánh sáng nhiều
thì mất nước nhiều kể cả do bốc hơi và tiết nước qua lá, cho nên thời kỳ cây con phải có
bóng râm. Khi cây đã lớn nếu điều kiện nước và nhiệt thuận lợi, nhiều ánh sáng chỉ có
lợi cho quang hợp, cho sản lượng, do đó sầu riêng lớn không cần cây che bóng vả lại
lúc này khó tìm được cây cao hơn che bóng cho sầu riêng.
- Sầu riêng là cây sợ gió, cần im, một là vì cây yếu, gỗ dòn, dễ gãy, bò bật gốc nếu
có gió to, hai là nhiều gió thì lá sầu riêng tiết nước nhiều, do đó phải trồng ở nơi kín gió

Xơ 3.8 g
Khoáng
Calcium, Ca 6 mg
Iron, Fe 0.430 mg
Magnesium, Mg 30 mg
Phosphorus, P 38 mg
Potassium, K 436 mg
Sodium, Na 1 mg
Zinc, Zn 0.28 mg
Copper, Cu 0.207 mg
Manganese, Mn 0.324 mg
Vitamins
Vitamin C ( ascorbic acid ) 19.7 mg
Thiamin, B1 0.374 mg
Riboflavin, B2 0.2 mg
Niacin, PP 1.074 mg
Pantothenic acid, B5 0.23 mg
Vitamin B-6 0.316 mg
Vitamin A, IU 45.000 IU
Vitamin A, retinol 5.000 µg
Khi phân tích thành acid amin của Protein trong quả sầu riêng các nhà nghiên cứu đã
tìm ra hầu hết các acid amin thiết yếu sau:
Bảng 9: Thành phần các amino acid trong trái sầu riêng
Amino acid composition
(mg/100g FW)
Essential amino acids
(g/16g N)
15
GVHD
TÔN NỮ MINH NGUYỆT