TIỂU LUẬN MÔN ĐẠI CƯƠNG THÔNG TIN ĐỐI NGOẠI
Công tác thông tin đối ngoại qua kênh báo nói trong hoạt động đối ngoại của
Đảng và Nhà nước ta.
PHẦN THỨ NHẤT: MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Tiếng nói là Quốc hồn, quốc túy của mỗi dân tộc. Tiếng nói Việt Nam là
báu vật thiêng liêng, là tố chất hình thành và phát triển dân tộc Việt Nam ta. Biết
bao vinh dự, tự hào vì Đài phát thanh quốc gia được Bác Hồ sáng lập và đặt tên
là Đài tiếng nói Việt Nam ngay từ những ngày đầu mới thành công của cuộc cách
mạng Tháng Tám vĩ đại. Không ngừng phấn đấu xây dựng và trưởng thành, Đài
tiếng nói Việt Nam vừa đảm trách một nhiệm vụ hết sức quan trọng và vẻ vang là
góp phần gìn giữ, làm giàu thêm, trong sáng thêm tiếng nói của dân tộc, vừa là
một phương tiện thông tin đại chúng hàng đầu của Đảng, Nhà nước và của nhân
dân. Đài tiếng nói Việt Nam gắn liền với dòng lịch sử hào hùng trong hai cuộc
chiến thần kỳ của dân tộc và gắn liền với quá trình đổi mới do Đảng Cộng sản
Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo.
Công cuộc đổi mới toàn diện đất nước được Đảng ta khởi xướng từ Đại hội
đại biểu toàn quốc lần thứ VI (tháng 12-1986). Cùng với việc đổi mới tư duy, đổi
mới cơ chế quản lý kinh tế, chúng ta bắt đầu thực hiện việc mở cửa đất nước,
công bố chính sách đầu tư nước ngoài. Chính sách đối ngoại cũng là một nội
dung cơ bản của đường lối đổi mới. Chúng ta chủ trương “thực hiện chính sách
đối ngoại hòa bình và hữu nghị”, “mở rộng quan hệ với tất cả các nước trên
nguyên tắc cùng tồn tại và hòa bình”
1
.
Đến nay, trải qua 20 năm đổi mới, hoạt động đối ngoại của Đảng ta đã đạt
được nhiều thành tựu đáng kể. Từ chỗ chỉ có quan hệ chính trị là chủ yếu với các
nước xã hội chủ nghĩa và một số nước độc lập dân tộc thì nay nước ta đã có quan
hệ ngoại giao với gần 170 nước trên thế giới, với tất cả các nước láng giềng và
khu vực, có quan hệ bình thường với tất cả các nước lớn, các tổ chức khu vực và
quốc tế…Đảng ta cũng có quan hệ với gần 190 Đảng và phong trào chính trị trên
phần tăng cường sự hợp tác, tình hữu nghị giữa nhân dân ta với nhân dân thế
giới”
2
.
Mặt khác, trong bối cảnh của đời sống hiện đại hiện nay, phát thanh vẫn là
phương tiện thông tin đại chúng có khả năng xã hội hóa thông tin cao nhất, nhanh
2
Toàn văn báo cáo chính trị của BCH Trung ương Đảng khóa IX tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của
Đảng, www.dangcongsan.org.vn
4
nhất, đạt hiệu quả nhất. Với lợi thế máy móc gọn nhẹ, có thể xách tay đi lưu
động, với khả năng truyền đi trực tiếp với những thông tin chân thực, có sức
truyền cảm cao, phát thanh có thể thỏa mãn nhu cầu của công chúng trong một
thế giới hiện đại, năng động, biến đổi hàng ngày hàng giờ. Và ở nước ta hiện nay,
phát thanh vẫn đang là người bạn tin cậy và gần gũi với tất cả mọi người.
Trước những tình hình và đặc điểm trên, Thủ tướng chính phủ đã ra Quyết
định số 219/2005/QĐ – TTg ngày 9/9/2005 phê duyệt “Chiến lược phát triển
thông tin đến năm 2010 và những năm tiếp theo”. Trong đó, mục tiêu cụ thể đối
với báo nói là: Từ nay đến 2010, tập trung mở rộng diện phủ sóng phát thanh,
tăng thêm thời lượng, hoàn thiện hệ chương trình, nâng cao chất lượng nội dung
và chất lượng phủ sóng, phát triển báo nói điện tử Internet; đổi mới công nghệ
sản xuất chương trình, truyền dẫn, phát sóng theo hướng hiện đại hóa; tổ chức bộ
máy tinh gọn, nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ, đáp ứng yêu cầu của phát
thanh hiện đại… Đổi mới mạnh mẽ công tác thông tin truyền miệng, coi đây là
một trong những kênh thông tin rất quan trọng và hiệu quả trong các phương tiện
thông tin ở nước ta…
Trên cơ sở quan điểm và định hướng đúng đắn của Đảng và Nhà nước, có
thể nói, nghiên cứu về “công tác thông tin đối ngoại qua kênh báo nói trong hoạt
động của Đảng và Nhà nước ta” sẽ đem lại kết quả thực tiễn hết sức cần thiết. Kết
quả của việc nghiên cứu sẽ không chỉ hệ thống lại những tri thức khoa học về vấn
tác thông tin đối ngoại trong lĩnh vực báo nói, qua đó góp phần làm rõ thêm
thông tin trên lĩnh vực đối ngoại, thông tin về báo nói, giúp mọi người có cái nhìn
sâu sắc hơn về vai trò của thông tin đối ngoại qua báo nói và quan trọng hơn là
giúp nâng cao nghiệp vụ cho các nhà truyền thông tương lai, phục vụ cho hoạt
động đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta.
3. Môc ®Ých - nhiÖm vô nghiªn cøu:
• Môc ®Ých nghiªn cøu
- Tìm hiểu và làm rõ vai trò của thông tin đối ngoại qua báo nói.
- Nâng cao nhận thức về thông tin đối ngoại nói chung và công tác thông tin
đối ngoại qua kênh báo nói nói riêng.
6
- ra mt s gii phỏp nhm nõng cao vai trũ ca thụng tin i ngoi qua
bỏo núi hin nay.
Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Trỡnh by cỏc khỏi nim: thụng tin, thụng tin i ngoi v cỏc vn liờn
quan.
- Ch ra quan im, chớnh sỏch ca ng v Nh nc v thụng tin i ngoi
qua bỏo chớ núi chung v bỏo núi núi riờng.
- Nghiờn cu v c im, thc trng ca hot ng thụng tin i ngoi trong
bỏo núi.
- xut mt s phng hng v gii phỏp nhm tng cng v phỏt huy
hiu qu ca cụng tỏc thụng tin i ngoi qua kờnh bỏo núi trong hot ng
ca ng v Nh nc ta .
4. Đối tợng, không gian nghiên cứu:
Đối tợng nghiên cứu:
Cụng tỏc thụng tin i ngoi qua kờnh bỏo núi trong hot ng ca ng
v Nh nc ta.
Phạm vi nghiên cứu:
Nghiờn cu trờn bỏo núi v bỏo mng in t Internet, cựng cỏc tp chớ v
cỏc ti liu liờn quan.
a. Công tác thông tin đối ngoại qua kênh báo nói giai đoạn 1945- 1986
b. Công tác thông tin đối ngoại qua kênh báo nói giai đoạn 1986 đến nay
3. Một số khó khăn của công tác thông tin đối ngoại qua kênh báo nói
Chương III: Một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò của thông tin đối
ngoại qua kênh báo nói trong hoạt động đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta
giai đoạn hiện nay. Kết luận chung.
1. Một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò của thông tin đối ngoại qua kênh
báo nói trong hoạt động đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta giai đoạn hiện
nay
2. Kết luận
PHẦN THỨ HAI: NỘI DUNG
8
Chương I: TỔNG QUAN VỀ THÔNG TIN ĐỐI NGOẠI QUA KÊNH BÁO NÓI
1. Khái niệm thông tin đối ngoại
Thông tin vốn rất phong phú và đa dạng. Và thông tin đối ngoại là một
dạng của thông tin, được phân theo chiều của thông tin (cùng với thông tin đối
nội). Khái niệm thông tin đối ngoại được hiểu ở ba khía cạnh: là một lĩnh vực
khoa học, là một lĩnh vực đào tạo, là một lĩnh vực hoạt động.
Là một lĩnh vực khoa học, thông tin đối ngoại là một dạng thông tin về
khoa học xã hội, được hiểu là những tin tức, thông báo, tri thức về một hiện
tượng, sự việc được con người tiếp nhận, lựa chọn sử dụng trong các phương
thức thích hợp trong hoạt động đối ngoại.
Là một lĩnh vực đào tạo, thông tin đối ngoại có nhiệm vụ đào tạo đội ngũ
cán bộ có trình độ chuyên môn, có khả năng thực hiện những chức trách của
người làm công tác thông tin đối ngoại như tổ chức, quản lý hoạt động thông tin
đối ngoại các cơ quan, các đoàn thể chính trị xã hội, tổ chức Đảng, Nhà nước…
Là một lĩnh vực hoạt động, thông tin đối ngoại là một bộ phận rất quan
trọng của công tác đối ngoại của Đảng, Nhà nước ta nhằm làm cho các nước,
người nước ngoài, người Việt Nam đang sinh sống và làm việc ở nước ngoài hiểu
về đất nước, con người Việt Nam, đường lối, chủ trương, chính sách và thành tựu
một mặt góp phần thực hiện mục tiêu cách mạng đề ra. Thông tin đối ngoại đa
dạng về hình thức, phong phú về nội dung, nhưng đối tượng thông tin là khá đặc
biệt. Đó là người nước ngoài. Vì vậy, vấn đề thống nhất quản lý luôn được đặt ra.
Ở nước ta, Bộ Ngoại giao trực tiếp thực hiện nhiệm vụ này. Ngoài ra, chúng ta có
ban chỉ đạo công tác thông tin đối ngoại, có nhiệm vụ giúp Ban Bí thư Trung
ương Đảng và Thủ tướng Chính phủ theo dõi tình hình, đề xuất chủ trương và chỉ
đạo, phối hợp công tác thông tin đối ngoại.
3. Đặc điểm của thông tin đối ngoại
Mặc dù là bộ phận của công tác tư tưởng-văn hóa và là một trong những
hoạt động đối ngoại chủ yếu nhưng thông tin đối ngoại vẫn có những đặc điểm
riêng của nó về nội dung, đối tượng và phương thức tiến hành.
a. Nội dung của thông tin đối ngoại:
Xét về nội dung, thông tin đối ngoại gồm nhiều lĩnh vực: kinh tế, chính trị,
văn hóa, xã hội… Nhưng theo chỉ thị số 10/2000/CT-TTg của Thủ tướng Chính
10
phủ về tăng cường quản lý và đẩy mạnh công tác thông tin đối ngoại đã chỉ rõ,
thông tin đối ngoại tập trung vào một số nội dung sau:
+ Phổ biến rộng rãi đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước ta, những chủ
trương quan trọng trên mọi lĩnh vực: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh,
quốc phòng…; bác bỏ những thông tin sai lệch, xuyên tạc về Việt Nam.
+ Đường lối và chính sách đối ngoại, bao gồm cả chính sách kinh tế đối ngoại;
chủ trương nhất quán Việt Nam “sẵn sàng là bạn của tất cả các nước trong cộng
đồng quốc tế, phấn đấu vì hòa bình, độc lập và phát triển”; yêu cầu và tiềm năng
của Việt Nam trong quan hệ hợp tác với các nước trên nguyên tắc cùng có lợi,
tôn trọng độc lập, chủ quyền và quyền tự quyết của nhau.
+ Giới thiệu đất nước – con người, lịch sử và nền văn hóa lâu đời, phong phú, đa
dạng, đậm đà bản sắc dân tộc của Việt Nam.
+ Thông tin tuyên truyền quốc tế trong nước.
Tóm lại, nội dung của thông tin đối ngoại rất phong phú và đa dạng. Tùy
thuộc từng địa bàn, đối tượng và yêu cầu đặt ra đối với từng thời điểm để xác
và thời điểm.
+ Cung cấp thông tin: Vấn đề mấu chốt của công tác thông tin đối ngoại là
thông tin. Cần chủ động trong việc cung cấp thông tin vì có chủ động thì mới xác
định được số lượng thông tin cần cung cấp, phân loại thông tin và thời điểm cung
cấp thông tin thích hợp.
+ Thuyết phục: Thuyết phục là một quy trình trong đó người nói hoặc
người viết sử dụng lý lẽ và lập luận để đối tượng chấp nhận quan điểm của mình
về một vấn đề nào đó. Để thuyết phục thành công, người làm công tác thông tin
đối ngoại cần tiếp cận đối tượng để tìm các điểm tương đồng giữa mình và đối
tượng nhằm đưa ra các lý lẽ xác đáng tác động vào tâm lý của đối tượng.
+ Cảm hóa: Cảm hóa khác với thuyết phục ở chỗ nó thiên về góc độ tình
cảm và đạo lý. Thực tế, thuyết phục và cảm hóa thường được kết hợp trong hùng
biện nói chung và trong vận động dư luận nói riêng. Thuyết phục mà không có
cảm hóa thì sẽ không thành công bởi khi đó chỉ có lý mà không có tình.
3
Thông báo ý kiến Thường vụ Bộ Chính trị về công tác thông tin đối ngoại trong tình hình mới, số 188-TB/TW ngày
29/12/1998
12
4. Vị trí, vai trò của thông tin đối ngoại
“Thông tin đối ngoại là một bộ phận rất quan trọng của công tác đối ngoại
của Đảng, Nhà nước ta nhằm làm cho các nước, người nước ngoài (bao gồm cả
người nước ngoài đang sinh sống, công tác tại Việt Nam), người Việt Nam đang
sinh sống và làm việc ở nước ngoài hiểu về đất nước, con người Việt Nam, đường
lối, chủ trương, chính sách và thành tựu đổi mới của ta, trên cơ sở đó tranh thủ sự
ủng hộ của nhân dân thế giới, sự đóng góp của cộng đồng người Việt Nam ở nước
ngoài cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”
4
Trong quá trình phát triển của cách mạng Việt Nam, thông tin đối ngoại
luôn có vị trí quan trọng trong việc phát huy sức mạnh nội lực, tận dụng tối đa
những thuận lợi của sự hợp tác và hỗ trợ quốc tế góp phần vào mọi thành quả và