Chuyên đề: Phân tích nội dung sau đây trong Văn kiện Đại hội đại biểu
toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam: “Nhiệm vụ của công tác
đối ngoại là giữ vững môi trường hoà bình, thuận lợi cho đẩy mạnh công
nghiệp hoá, hiện đại hoá, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất
và toàn vẹn lãnh thổ; nâng cao vị thế của đất nước; góp phần tích cực vào
cuộc đấu tranh vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên
thế giới” (Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần
thứ XI, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2011, tr.236).
Lời nói đầu
Đối với mỗi quốc gia việc đề ra đường lối đối ngoại là việc rất quan
trọng có tính chất quyết định thành bại trong công tác đối ngoại. Từ đó, để
thực hiện đường lối đối ngoại thì phải xác định được mục tiêu, phương hướng,
phương châm đối ngoại cũng như xác định những nhiệm vụ cần tiến hành
trong công tác đối ngoại. Đối với Việt Nam, qua mỗi giai đoạn cách mạng
khác nhau, với những yêu cầu cụ thể của thực tiễn, Đảng ta đã đề ra đường lối,
chính sách đối ngoại phù hợp với điều kiện thực tiễn lúc bầy giờ. Tại Đại hội
XI của Đảng, Đảng ta đã đề ra đường lối đối ngoại; đồng thời cũng đã xác
định nhiệm vụ đối ngoại trong thời gian này là: “Giữ vững môi trường hoà
bình, thuận lợi cho đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, bảo vệ vững
chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ; nâng cao vị thế
của đất nước; góp phần tích cực vào cuộc đấu tranh vì hoà bình, độc lập
dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới” (Đảng Cộng sản Việt Nam:
Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà
Nội 2011, tr.236).
1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đề ra nhiệm vụ công tác đối ngoại
Để đề ra nhiệm vụ nêu trên, Đảng ta đã tiến hành tổng kết thực tiễn,
phân tích trên nhiều khía cạnh trong công tác ngoại giao làm sao để vừa thực
hiện thắng lợi đường lối, chính sách ngoại giao nhưng đạt được mục tiêu hòa
bình, độc lập dân tộc, dân chủ và phát triển cho đất nước. Qua phân tích ta
thấy:
1

trang, chiến tranh cục bộ, những bất ổn do mâu thuẫn dân tộc, sắc tộc, tôn giáo,
chạy đua vũ trang, hoạt động can thiệp, lật đổ, khủng bố xảy ra ở nhiều nơi,
nhất là tại khu vực các nước đang phát triển. Song khu vực Châu Á - Thái Bình
2
Dương và Đông Nam Á xu thế hoà bình, ổn định, hợp tác và phát triển là một xu
thế lớn, phản ánh những đòi hỏi bức xúc của các dân tộc trên thế giới. Chính vì
thế, Đảng ta xác định nhiệm vụ đầu tiên trong thực hiện đường lối và chính sách
đối ngoại là phải thực hiện nhiệm vụ giữ vững môi trường hòa bình bởi đây là
một xu thế chung của cả khu vực, là một xu thế lớn, phản ánh những đòi hỏi bức
xúc của các dân tộc trên thế giới. Đồng thời, tránh mất ổn định chính trị, xung đột
vũ trang, triến tranh cục bộ, bạo loạn… không cần thiết ảnh hưởng đến tình hình
trong nước và khu vực là không cần thiết.
Bên cạnh đó, cuộc cách mạng khoa học và công nghệ có bước tiến nhảy
vọt, toàn cầu hóa là xu hướng tất yếu, tác động sâu sắc tình hình kinh tế, chính trị
xã hội và quan hệ quốc tế ở tất cả các quốc gia, dân tộc với cả thời cơ và thách
thức. Hội nhập quốc tế trên tất cả các lĩnh vực mang đến cho chúng ta nhiều cơ
hội, nhất là khả năng tranh thủ hiệu quả hơn các nguồn lực bên ngoài. Cùng với
hội nhập kinh tế, hội nhập trong các lĩnh vực khác sẽ tạo cơ hội lớn hơn trong
tiếp cận tới tri thức tiên tiến của nhân loại, gia tăng mức độ đan xen lợi ích, từng
bước làm cho đất nước trở thành bộ phận hữu cơ của khu vực và thế giới, chiếm
vị trí ngày càng cao trong nền kinh tế, chính trị và văn hóa toàn cầu. Hội nhập
quốc tế trên các lĩnh vực cũng tạo cho chúng ta khả năng tận dụng được sự tác
động qua lại, bổ sung lẫn nhau giữa hội nhập trong từng lĩnh vực. Các nước đều
đứng trước cơ hội để phát triển, nhưng do ưu thế về vốn, công nghệ, thị trường
thuộc về các nước tư bản chủ nghĩa và các công ty đa quốc gia, nên các nước
đang phát triển như nước ta đang đững trước những thử thách to lớn, nếu không
nắm được cơ hội, tranh thủ những khả năng mới đẻ phát triển sẽ tụt hậu. Ngược
lại nếu biết đón trước, khai thác được thời cơ, nỗ lực vươn tới thì có thể vượt lên
nhanh chóng. Từ đó, nhiệm vụ đặt ra cho hoạt động đối ngoại là cần phải tranh
thủ được điều kiện mang tính ưu thế của các quốc gia, dân tộc trên thế giới để tạo

ngày càng nhiều nguy cơ phi truyền thống, rất mới lạ, như: chủ nghĩa khủng bố,
tội phạm công nghệ cao, tội phạm tài chính - tiền tệ ảo, di dân quốc tế, thảm họa
thiên nhiên, chủ nghĩa cường quyền trong sinh hoạt quốc tế Song, xu thế hòa
bình, độc lập lập dân tộc hiện nay là một xu thế lớn, phản ánh những đòi hỏi bức
xúc của các dân tộc trên thế giới. Trên cơ sở nắm bắt kịp thời những biến động
mau lẹ, phức tạp trong đời sống an ninh thế giới, Đảng ta đề ra nhiệm vụ công tác
đối ngoại là phải góp phần tích cực vào cuộc đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân
tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên thế giới. Bởi vì, việc mở rộng quan hệ ngoại
giao, ngoại giao đa phương đã phát huy đường lối đối ngoại độc lập tự chủ, yêu
chuộng hoà bình, hợp tác và phát triển của Việt Nam ở các diễn đàn quốc tế,
đóng góp tích cực vào việc giảm căng thẳng và hỗ trợ giải quyết các vấn đề còn
4
tồn tại ở các khu vực trên thế giới. Minh chứng cho điều đó, thể hiện rõ qua
thông điệp của Thủ tướng Chính phủ tại Đại hội đồng LHQ khóa 68 tháng 9/2013
về “Nhân loại cần một thế giới không có chiến tranh, không còn đói nghèo” và
việc Việt Nam luôn ủng hộ mạnh mẽ các nỗ lực chung về hòa bình, an ninh, giải
trừ quân bị, không phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và chủ trương giải quyết
hòa bình các xung đột trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên
Hợp Quốc (LHQ) và luật pháp quốc tế đã được các nước và dư luận quốc tế
đánh giá cao. Tại Đối thoại Shangri-La, Singapore tháng 5/2013, Thủ tướng
Chính phủ lần đầu tiên đã chính thức công bố việc Việt Nam quyết định tham gia
các hoạt động gìn giữ hòa bình của LHQ. Quyết định này khẳng định chính sách
nhất quán của Việt Nam là chủ động, tích cực hội nhập quốc tế, sẵn sàng đóng
góp một cách tích cực, có trách nhiệm vào các công việc chung của cộng đồng
quốc tế, ủng hộ các mục tiêu cao cả của LHQ về duy trì hòa bình trên thế giới…
2. Phương châm xử lý các vấn đề quốc tế
Từ đó, Đại hội XI của Đảng đã xác định và thực hiện bốn phương châm xử
lý các vấn đề quốc tế hay còn gọi là bốn phương châm chỉ đạo hoạt động đối
ngoại:
Một là: Bảo đảm lợi ích dân tộc chân chính, kết hợp nhuần nhuyễn chủ

Bốn phương châm đối ngoại nêu trên có ý nghĩa hết sức quan trọng trong
việc xử lý các mối quan hệ quốc tế của Đảng và Nhà nước Việt Nam. Xử lý đúng
các mối quan hệ quốc tế sẽ tạo nên sự thông suốt trong tư tưởng và thành công
trong hành động. Ngược lại, nếu xử lý không đúng sẽ gây lúng túng trong hoạt
động đối ngoại cụ thể, ảnh hưởng tiêu cực tới công cuộc đổi mới theo định hướng
xã hội.
3. Phương hướng hoạt động đối ngoại từ Đại hội XI đến nay
Từ Đại hội XI đến nay, Đảng và Nhà nước Việt Nam xác định phương
hướng hoạt động đối ngoại là tăng cường phát triển quan hệ với các nước láng
giềng, mặt khác đề cao quan hệ với các nước xã hội chủ nghĩa.
Sau khi Việt Nam trở thành thành viên chính thức của ASEAN, Đảng và
Nhà nước Việt Nam nhấn mạnh chủ trương nâng cao hiệu quả và chất lượng hợp
tác với các nước thuộc Hiệp hội, cùng xây dựng Đông Nam Á thành một khu vực
hoà bình, ổn định, hợp tác cùng phát triển. Hiện nay, Việt Nam khẳng định rõ
quan điểm cùng với các nước ASEAN phấn đấu xây dựng ASEAN trở thành một
Cộng đồng hòa bình, thịnh vượng và phát triển đồng đều.
Tiếp tục mở rộng quan hệ với các nước bạn bè truyền thống, các nước độc
lập dân tộc, các nước đang phát triển ở châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh, các nước
6
trong Phong trào Không liên kết là một hướng hoạt động đối ngoại thường xuyên
được Đảng và Nhà nước Việt Nam chú trọng thúc đẩy. Việt Nam xây dựng quan
hệ đối tác chiến lược với Liên bang Nga và Ấn Độ, khôi phục quan hệ hữu nghị
truyền thống và sự hợp tác hiệu quả trên nhiều mặt với các nước Đông Âu.
Thấm nhuần tư tưởng đoàn kết quốc tế của Hồ Chí Minh và kiên định chủ
nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân trên tinh thần đổi mới, Đảng Cộng sản Việt
Nam coi trọng việc củng cố và tăng cường quan hệ đoàn kết, hợp tác với các
đảng cộng sản và công nhân, với các đảng cánh tả, các phong trào giải phóng và
độc lập dân tộc, với các phong trào cách mạng và tiến bộ trên thế giới.
Đảng và Nhà nước Việt Nam khẳng định nhất quán quan điểm thúc đẩy
quan hệ đa dạng với các nước phát triển và các tổ chức quốc tế, tham gia giải

xuất khẩu là những thành tựu rất đáng khích lệ. Nó khẳng định và làm nổi rõ
hình ảnh của một nước Việt Nam hòa bình, ổn định và đang phát triển - đối tác tin
cậy của các nước và cộng đồng quốc tế.
- Chúng ta tiếp tục giữ vững được độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ
của đất nước, kịp thời giải quyết thỏa đáng các vấn đề nảy sinh trên biển. Đã hoàn
thành toàn bộ công tác phân giới cắm mốc trên thực địa với Lào và khoảng 75%
với Cam-pu-chia; tích cực đàm phán phân định vùng cửa Vịnh và hợp tác trong
lĩnh vực ít nhạy cảm với Trung Quốc, phân định vùng đặc quyền kinh tế với In-đô-
nê-xi-a. Đã giải quyết thành công nhiều vấn đề tồn tại với các nước láng giềng trên
cơ sở luật pháp quốc tế, các bên cùng chấp nhận, từng bước làm cho đường biên
giới chung của nước ta với các nước thành biên giới hòa bình, hữu nghị và hợp tác.
Những khác biệt trong tranh chấp ở Biển Đông tuy còn không ít trở ngại, song
đang có xu hướng thu hẹp, đi vào đàm phán, đối thoại trên cả bình diện song
phương và đa phương.
- Đã tranh thủ được sự đồng tình, ủng hộ rộng rãi của bạn bè quốc tế. Quan
hệ song phương và đa phương ngày càng được củng cố, phát triển và dần dần đi
vào chiều sâu. Các mối quan hệ đối tác chiến lược, đối tác toàn diện được xác lập
giữa Việt Nam với một số nước, nhất là với các nước lớn, tạo ra bước chuyển mới
về chất trong hoạt động đối ngoại, tạo thuận lợi cho nhiệm vụ hội nhập quốc tế của
nước ta trong giai đoạn mới. Có thể nói, chưa bao giờ chúng ta có được nhiều bạn
bè và đối tác như ngày nay; chủ đề ủng hộ Việt Nam dành được sự đồng thuận khá
cao tại nhiều diễn đàn quan trọng, kể cả tại Quốc hội một số nước.
- Đã thực sự phát huy được vai trò là thành viên tích cực của các thể chế khu
vực và toàn cầu. Nước ta đã tham gia ngày càng sâu rộng vào quá trình liên kết
khu vực Đông Nam Á và châu Á - Thái Bình Dương thông qua các tổ chức và diễn
8
đàn: ASEAN, Diễn đàn An ninh khu vực (ARF), Cộng đồng kinh tế châu Á - Thái
Bình Dương (APEC), Diễn đàn cấp cao Đông Á (EAS); đã tham gia 8 hiệp định
thương mại tự do song phương và khu vực và đang đàm phán 6 hiệp định khác,
trong đó có 2 hiệp định có phạm vi rộng lớn chưa từng có là Hiệp định đối tác

trị-An ninh, Kinh tế và Văn hóa-Xã hội; tham gia sâu hơn vào đối thoại, hợp tác
trên nhiều lĩnh vực khác nhau, trong đó có giáo dục, y tế, văn hóa, du lịch; thu
hẹp khoảng cách phát triển; tăng cường giao lưu nhân dân. Chúng ta cũng sẽ tích
cực tham gia vào các cuộc tham vấn chính thức giữa ASEAN và Trung Quốc
nhằm tiến tới ký Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC).
Thứ ba, trong lĩnh vực nhân quyền, chúng ta sẽ tham gia tích cực tại Hội
đồng Nhân quyền LHQ và Ủy ban Nhân quyền ASEAN; bảo vệ Báo cáo quốc
gia theo cơ chế Kiểm điểm định kỳ phổ quát chu kỳ II của LHQ; chủ động thúc
đẩy và tăng cường đối thoại, chia sẻ thông tin với các nước, các tổ chức quốc tế
và khu vực nhằm tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau trong lĩnh vực nhân quyền,
qua đó giảm thiểu và vô hiệu hóa việc lợi dụng vấn đề dân chủ, nhân quyền để
chống phá ta.
Thứ tư, chúng ta cần chuẩn bị và triển khai tốt việc cử lực lượng tham gia
các hoạt động gìn giữ hòa bình LHQ, qua đó khẳng định chính sách nhất quán
của Việt Nam là chủ động, tích cực hội nhập quốc tế, sẵn sàng đóng góp một
cách tích cực, có trách nhiệm vào các công việc chung của cộng đồng quốc tế,
ủng hộ các mục tiêu cao cả của LHQ.
Kết luận
Những thành tích và kết quả kể trên là sự kiểm chứng sinh động đối với
đường lối đối ngoại đúng đắn của Đảng ta, đồng thời cũng thể hiện sự vận dụng
sáng tạo và hiệu quả các bài học của thời kỳ đổi mới. Chúng ta đã luôn quán triệt
tư tưởng đặt lên hàng đầu lợi ích quốc gia, dân tộc với mục tiêu xuyên suốt là giữ
vững độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, giữ vững chế độ chính trị xã hội chủ
nghĩa, kết hợp chặt chẽ với nhiệm vụ tạo dựng môi trường quốc tế thuận lợi nhất
cho công cuộc phát triển kinh tế - xã hội nhằm xây dựng một nước Việt Nam
"dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh". Chúng ta cũng đã vận
dụng sáng tạo các bài học về kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại,
giữ vững độc lập tự chủ đi đôi với hội nhập quốc tế; kiên định về nguyên tắc,
nhưng linh hoạt về sách lược; triển khai các hoạt động đối ngoại một cách đồng
bộ và toàn diện.