Bài Làm
A. Lý do chọn đề tài:
Dựa vào tình hình thực tế hiện nay, trong những năm qua cho thấy
(nhất là trong những năm trước thời kì đổi mới) có nhiều quyết định hành
chính không đem lại hiệu quả hoặc hiệu quả chưa cao chính vì quyết định
không đáp ứng được cái yêu cầu về tính hợp pháp và hợp lý. Nếu lên mạng
Internet và tìm hai từ khóa “hợp lý” và “hợp pháp”, chúng ta sẽ thấy hàng
nghìn kết quả liên quan đến quyết định hành chính. Điều này chứng tỏ dư
luận và xã hội rất quan tâm đến vấn đề này. Vậy đề tài mang tính cấp thiết
lớn và cần xem xét tầm ảnh hưởng của tính hợp lý và hợp pháp của quyết
định hành chính một cách nghiêm túc và khoa học.
B. Nội dung bài làm
I. Tính hợp pháp và hợp lý của quyết định hành chính.
1. Mối liên hệ giữa tính hợp pháp và tính hợp lý của quyến định hành
chính.
Khi nghiên cứu về quyết định hành chính, ta biết quyết định hành
chính cói đặc điểm là những quyết định được nhiều chủ thể trong hệ thống cơ
quan hành chính nhà nước ban hành, đó là những chủ thể ở trung ương, địa
phương những chủ thể có thẩm quyền chung cũng như những chủ thể có
thẩm quyền chuyên môn… Tuy nhiên những chủ thể đó chủ yếu là những
chủ thể thực hiện quyền hành pháp trong hệ thống cơ quan hành chính nhà
nước thực hiện trên cơ sở luật và để thi hành luật. Vì thế, một quyết định
hành chính khi ban hành có tính khả thi hay không, có hiệu quả và hiệu lực
hay không thì bản thân quyết định đó phải đáp ứng được các yêu cầu về tính
hợp pháp và tính hợp lý.
Từ điển Tiếng Việt viết: Hợp pháp là đúng với pháp luật, không trái
với pháp luật. Hợp lý là đúng với lẽ phải, đúng với thực tiễn. Có ý kiến cho
rằng, nên đồng nhất yêu cầu hợp pháp và hợp lý bởi trong hợp pháp đã có
hợp lý, bản thân khi xây dựng pháp luật cũng có nguyên tắc khách quan,
pháp luật phải được xây dựng theo lợi ích nhà nước và ý chí của nhân dân.
Tuy nhiên thực tế đã chứng minh, không ít các quyết định hành chính hợp

mức đó, hoặc ví dụ, pháp luật cho phép chủ tịch ủy ban nhân dân huyện được
phép trưng thu, thu mua gỗ, tre của công dân lúc đang xảy ra lụt lội để chống
lụt mà nếu lúc bình yên chủ tịch cũng ra quyết định trưng thu, trưng mua…
đều là quyết định sai thẩm quyền.
Việc thẩm định thẩm quyền rõ ràng giữa các cơ quan nhà nước nhằm
đảm bảo cho mỗi cơ quan có trách nhiệm và quyền chủ động thực hiện công
việc được giao. Đảm bảo yêu cầu này nghĩa là ngăn cấm cơ quan này can
thiệp vào công việc của cơ quan khác, tránh tình trạng lạm quyên, vô trách
nhiệm làm mất trật tự cho hoạt động quản lý.
- Quyết định hành chính phải phù hợp với luật về nội dung cũng như
mục đích.
Quyết định hành chính là những quyết định dưới luật, điều đó cũng có
nghĩa là các quyết định hành chính không được trái với quyết định của Quốc
hội cũng như quy định của hội đồng nhân dân và các quyết định của cơ quan
hành chính nhà nước cấp trên.
Ví dụ: Cơ quan cấp trên ra quyết định cấp kinh phí cho cơ quan cấp
dưới để xây dựng nhà ở thì cơ quan cấp dưới không thể tự lấy kinh phí để
giải quyết trợ cấp lương hoặc xây câu lạc bộ, yêu cầu của cấp trên là xây nhà
cấp 4 thì không thể xây nhà cấp 1…
- Quyết định hành chính phải được ban hành theo đúng trình tự, thủ tục
và hình thức do pháp luật quy định.
Quyết định phải được ban hành theo hình thức do luật quy định, tức là
phải phù hợp với quy định của pháp luật cả về hình thức pháp lý (tên quyết
định, thể thức, tiêu đề, số, kí hiệu, ngày tháng ban hành và có hiệu lực, chữ
ký, con dấu…) và hình thức thể hiện (bằng văn bản hay có thể bằng
miệng…). Những sai sót về hình thức cũng làm cho quyết định trở thành
không hợp pháp nhưng nhìn chung có thể sửa chữa được vì sai sót này
thường do nguyên nhân kỹ thuật.
b) Phân tích yêu cầu về tính hợp lý của quyết định hành chính.:
Tính hợp lý như ở trên đã phân tích ở trên, nó đi kèm với thực tế, xuất

pháp luật phải chính xác, không đa nghĩa. Không dùng hoặc rất hạn chế theo
quy tắc nhất định những từ “vân vân” (v.v.), dấu “…”. Thường không được
và không nên dùng những từ nước ngoài, thổ ngữ…
Điều 5 Luật 2002 về “Ngôn ngữ của văn bản quy phạm pháp luật” quy
định:
“Văn bản quy phạm pháp luật được thể hiện bằng Tiếng Việt”
Ngôn ngữ sử dụng trong văn bản phải chính xác, phổ thông, cách diễn
đạt phải đơn giản , dễ hiểu. Đối với thuật ngữ chuyên môn cần xác định rõ
nội dung, thì phải được định nghĩa trong văn bản.
Văn bản quy phạm pháp luật có thể được dịch ra tiếng các dân tộc
thiểu số.
Thực ra đoạn “Ngôn ngữ sử dụng trong văn bản phải chính xác, phổ
thông, cách diễn đạt phải đơn giản , dễ hiểu là quy định không thuộc loại yêu
cầu hợp pháp, mà đáng ra đã quy định trong luật là yêu cầu hợp pháp, và đã
là luật thì phải thi hành đúng, nghiêm minh, nhưng xem ra nội dung quy định
này rõ ràng chỉ có thể mang tính khuyến nghị.
- Quyết định hành chính phải có tính dự báo. Điều này cũng tương tự với
việc xây dựng văn bản quy phạm pháp luật. Việc có sự dự báo sẽ phần nào
ngăn chặn được những sự lợi dụng kẽ hở của luật, đi trước xã hội, điều chỉnh
trước các mối quan hệ phải điều chỉnh sẽ xuất hiện trong tương lai, tránh sự
lúng túng, chậm chạp trong việc xử lý, thi hành quyết định hành chính.
- Quyết định hành chính phải có tính khả thi. Điều này mang tính khách
quan của quyết định hành chính, quyết định hành chính bắt buộc phải có tính
khả thi, phải mang tính thực hiện được. Quyết định hành chính không thể chỉ
là quyết đinh vu vơ, mang tính đánh đố người thi hành. Nếu quyết định hành
chính không có tính khả thi sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến hiệu quả của nó cũng
như hậu quả tiêu cưc mà nó mang lại.
II. Nhận xét về tính hợp pháp, hợp lý của quyết định hành chính
do cơ quan hành chính nhà nước ban hành:
1. Tầm quan trọng của tính hợp lý, hợp pháp của quyết định hành