CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ NHIỄM HIV/AIDS
– PHẦN 5

13. Các biện pháp chống lây nhiễm trong quá trình phục vụ người bệnh AIDS
13.1. Đảm bảo an toàn cho nhân viên y tế và thân nhân:
13.1.1. Người bệnh HIV/AIDS
- Buồng riêng
- Dụng cụ chuyên môn: Dùng riêng, dụng cụ dùng 1 lần, nếu sử dụng lại phải đảm
bảo khử trùng đúng cách để diệt được vi rút và các mầm bệnh kèm theo khác.
- Người bệnh đang mắc cấp tính các bệnh nhiễm trùng cơ hội có nguy cơ lây
nhiễm cao cho người xung quanh (như lao phổi tiến triển BK(+) ) cần phải cách ly
và luôn đeo khẩu trang cho tới khi điều trị tới giai đoạn không còn khả năng lây
nhiễm.
- Sách báo, ti vi, điện thoại: không cần dùng riêng
- Không tự ý di chuyển từ nơi này sang nơi khác trong khu vực buồng bệnh nếu
không được sự đồng ý của nhân viên y tế.
- Tuyệt đối chấp hành các hướng dẫn của nhân viên y tế trong khi làm thủ thuật,
lấy máu xét nghiệm, tiêm truyền, hoặc chăm sóc các vết thương lở loét ở ngoài da.
13.1.2. Nhân viên y tế chăm sóc người bệnh HIV/AIDS
- Nên phân công riêng: những nhân viên được phân công chăm sóc người bệnh
HIV/AIDS phải được tập huấn.
- Tăng cường quan hệ nhân viên với người bệnh, nhân viên với thân nhân
- Chăm sóc kết hợp với tư vấn
- Tiếp xúc máu, bệnh phẩm, dịch thể, chất thải: Đeo găng tay, thay găng mỗi lần
dùng và rửa tay ngay.
- DNT, dịch khớp, màng phổi, màng tim, màng bụng, màng ối: áp dụng như trên
- Với mồ hôi, nước mắt, dịch mũi, chất nôn, phân nước tiểu: Không cần (trừ khi có
lẫn máu)
- Không cầm thẳng dụng cụ sắc nhọn (khi mổ, thủ thuật, tiêm chích)
- Khi bị xây sát hoặc nhiễm bệnh phẩm có máu vào da: Rửa xà phòng, dùng cồn
90

kết quả, kỹ thuật, người XN)
- Trong trường hợp cần truyền máu cấp cứu không có điều kiện thử HIV:
Dùng máu phù hợp của bố mẹ, anh chị em nhưng phải có ký kết tự nguyện đồng ý
- Labo truyền máu ghi đầy đủ về truyền máu (họ tên người bệnh, thời gian,
loại máu, nhóm máu, Markers virus viêm gan, HIV, số ký hiệu, tên và địa chỉ
người cho máu).
13.2.2. Sử dụng dụng cụ trong chẩn đoán và điều trị:
- Khi lấy máu đầu ngón tay: Dùng kim riêng, cấm dùng bấm tự động. Với
người HIV (+): Dùng xong huỷ (đốt, chôn)
- Lấy máu TM: dùng kim riêng, sau hủy luôn.
- Cấm bỏ kim và bơm tiêm đã dùng vào chung xoong đang luộc
- Với các kim thủ thuật sử dụng lại, dùng xong phải ngâm vào dung
dịch sát khuẩn, sau đó thông kim và rửa bơm tiêm thật kỹ rồi đem
khử trùng bằng luộc, hấp hoặc bằng cách dung dịch tiệt khuẩn.
- Dùng bơm tiêm
- Với người bệnh nội trú: Dành riêng mỗi người bệnh 1 hộp bơm tiêm
- Với người bệnh HIV/AIDS: Bắt buộc dùng loại 1 lần, dùng xong
đem đốt, chôn.
- Dụng cụ đặc biệt: Chữa răng, dụng cụ nội soi, chọc tuỷ sống, khử khuẩn
sau mỗi lần dùng.
- Ống thông dẫn lưu: Dùng 1 lần
- Khi châm cứu: Với người bệnh nội trú giao mỗi người 1 hộp kim. Với
người bệnh ngoại trú: để riêng hộp đã dùng và chưa dùng
- Dụng cụ mổ đẻ: Sau mỗi lần dùng mổ 1 người bệnh phải lau chùi và khử
trùng, tuyệt đối không dùng 1 dụng cụ cho 2 người bệnh
- Với người bệnh HIV/AIDS: Dụng cụ mổ xẻ được lau chùi và khủ trùng
riêng
13.2.3. Lấy máu, bệnh phẩm của người được XN HIV, người HIV(+) và vận
chuyển quản lý:
- Nhân viên kỹ thuật: Phải được huấn luyện, nắm vững kỹ thuật, phải đeo

Thùng rác đựng vật sắc nhọn quá đầy hoặc bị thủng.
Vật sắc nhọn ở những vị trí không an toàn:
ở trong bao rác, trong quần áo giặt
Để trên bàn, trên khay
Rơi vãi trên nệm giường
Bỏ trong túi quần áo
13.3.2. Phòng ngừa tổn thương qua da:
 Đảm bảo sử lý kim an toàn trong khi chăm sóc bệnh nhân:
+ Đầu kim hay vật sắc nhọn phải đặt xa cơ thể
+ Thận trọng hoặc tránh đưa các dụng cụ sắc nhọn bằng tay.
+ Không đóng nắp kim trước khi bỏ. Nếu cần đóng nắp kim thì thực hiện
kỹ thuật "xúc một tay".
+ Thải bỏ kim tiêm ngay sau khi sử dụng.
+ Loại bỏ đầu nhọn của kim bằng các máy hủy đầu kim tiêm.
 Sử dụng kim với những đặc điểm an toàn: kim đầu tù, bơm tiêm có thể bẻ
gãy sau khi sử dụng đề kim tụt vào trong Syring
 Các chú ý trong khi mổ:
+ Sử dụng cặp kim để khâu.
+ Tránh thử cảm giác mũi kim bằng ngón tay
+ Có thể mang 2 găng vì găng trong ít bị thủng hơn găng ngoài từ 55 đến
84%.
- Xử lý các vật sắc nhọn: kim tiêm, dao mổ hoặc bất kỳ dụng cụ sắc nhọn
nào khác được sử dụng trong các thủ thuật. Phải phòng ngừa kim đâm vì vết
thương do kim đâm có nguy cơ gây phơi nhiễm cao với HIV so với các kiểu phơi
nhiễm khác.
Sử dụng thùng rác chứa vật sắc nhọn: đảm bảo các tiêu chuẩn như sau:
+ Bền, không thấm, không rỉ, có nắp đậy.
+ Đặt ở những nơi tiện lợi cho sử dụng, dễ nhìn và sử dụng nhãn báo nguy
hại sinh học.
+ Số lượng và kích cỡ thích hợp theo yêu cầu hàng ngày.

influenzae
+ Nhiễm nấm Histoplasma
Đeo khẩu trang giúp tránh lây nhiễm cả qua giọt lỏng (tiếp xúc gần) qua ho, hắt
hơi, hoặc nói chuyện (ví dụ : PCP, H. influenzae, bệnh hô hấp do vi khuẩn, nấm )
và cả lây qua giọt treo (Lao ) (không cần có sự tiếp xúc gần).
Phòng lây truyền qua giọt lỏng:
Nếu cách bệnh nhân trong vòng 1 mét: cần phải đeo khẩu trang phẫu thuật khi
thăm khám hoặc làm thủ thuật, áp dụng các biện pháp dự phòng phổ thông và đeo
khẩu trang cho bệnh nhân khi vận chuyển hoặc ra khỏi phòng cách ly.
Phòng lây truyền qua giọt treo:
Phải đeo khẩu trang N95 khi ở trong phòng có bệnh nhân nghi bị lao thể
hoạt động. Phải đeo khẩu trang phẫu thuật cho bệnh nhân.
Khi bệnh nhân mới đến khám, phải hỏi bệnh nhân xem có thể bị lao không
(sốt, ho ra đờm kéo dài hơn 2 tuần ). Nếu có, phải cho bệnh nhân đeo khẩu trang
hoặc chờ ở ngoài.
- Kính bảo hộ hoặc mạng che mặt:
nhất là trong khi làm các thủ thuật có khả năng văng tóe máu.
- Rửa tay:
Vệ sinh tay sẽ làm giảm lây nhiễm từ người này sang người khác. Vệ sinh tay
không những bảo vệ chính chúng ta mà còn bảo vệ các bệnh nhân của chúng ta
khỏi những mầm bệnh mà chúng ta có thể mang theo tay. Phải luôn nhớ rằng,
bệnh nhân HIV có hệ miễn dịch đã bị suy yếu nên họ rất nhạy cảm với nhiều loại
nhiễm trùng mà hệ miễn dịch bình thường của chúng ta có thể bảo vệ được.
Rửa tay trước và sau khi chăm sóc bệnh nhân. Tay và những vùng da khác cần
được rửa hay khử khuẩn ngay sau khi tiếp xúc với máu hay dịch cơ thể và sau khi
tháo găng.
Có thể rửa tay bằng xà phòng và nước, sau đó lau khô bằng khăn hoặc làm khô
bằng máy sấy tay, hoặc có thể rửa tay không dùng nước bằng các dung dịch sát
khuẩn dạng Gel đóng sẵn.
* Các dịch cơ thể cần áp dự phòng phổ thông: