NHỮNG HÌNH THỨC TRANG PHỤC, MÀU
SẮC
MŨ, KHĂN, VÁY, ÁO, KHỐ THỜI HÙNG
VƯƠNG

4. TRANG PHỤC Ở CÁC TƯỢNG NAM

Người Việt cổ ở xứ sông nước nhiệt đới nên nam giới
về trang phục có phần đơn giản hơn nhiều, họ có tục
xăm mình, cởi trần, cắt tóc ngắn. Theo sách Việt
Tuyệt thư: “Người Văn Lang biết đóng gạch, nung
vôi… Họ làm nhà bên bờ lau. Giỏi bơi lội, ở dưới
nước mà như đi trên cạn, lấy thuyền làm ngựa, lấy
bơi chèo làm roi. Họ thờ Giao Long làm thần…”.
Chính cuộc sống xã hội sông nước này có ảnh hưởng
tới trang phục của người Việt cổ ở tầng lớp bình dân,
họ thường chỉ đóng khố đơn hoặc khố kép, có lá phủ
trước sau. Trong các pho tượng nam ở các chuôi
kiếm, chuôi dao găm trang phục thường ở trần, đóng
khố, một số tượng đầu quấn khăn buộc bỏ giọt ra
phía sau, thắt lưng bản rộng, đệm khố thường rất lớn,
che ngang gần hết phần mông và đùi nếu đứng khép
hai chân. Đệm khố thường được trang trí, thả dài có
tết tua. Các tượng nam thấy hai tay có đeo vòng ống
vòng tay dài cao tới ½ ống tay. Đặc biệt có một pho
tượng nam còn diễn tả sau lưng đeo một đầu người,
đầu tóc rũ xuống, che cả thắt lưng. Từ bức tượng này
chứng tỏ văn hóa thời kì Đông Sơn còn có tục săn
đầu người. Khu vực văn hóa Điền ở Vân Nam cũng
rất phổ biến tục lệ này. Pho tượng này là nam giới
nên phần chân bị thu hẹp tuy vẫn có cả vòng ống

một dải thắt lưng đen, đầu bịt thêm một vành khăn
láng đỏ. Chàng hiện rõ ràng là một trang tù trường
đẹp, tài ba”.

Cách trang phục của người Tây Nguyên mà sử thi cổ
Khan Đăm San và Khan Đam Kteh Mlan kể cho ta
thấy hoàn toàn tương đồng với trang phục trên tượng
chuôi kiếm Đông Sơn. Kể cả các trang phục giáp của
nam và giáp của nữ thời xưa cũng có điểm tương
đồng. Giáp lưới được đúc thủng theo trang trí cũng
được nhắc tới “Y Đhing – Vậy thì Y Kuăt người anh
mặc giáp sắt, người em mặc giáp lưới, hai dũng sĩ
cuộn chạc ngựa, chạc trâu không rối (ý nói tung dây
kéo được con vật về phía mình, tỏ sự dũng mãnh), em
có ưng, có thương không?”. Vậy sử thi Ê đê đã kể về
trang phục, cách thức trang trí, kiểu áo, khố quấn thắt
lưng rất gần gũi với các tượng chuôi kiếm.
Nội dung ẩn:

[1] Khố sọc rằn gập bỏ múi (kpin riung kk’ ut) và áo
dày nút (aokier boh anut) là hai bộ phận chính của bộ
lễ phục đàn ông Ê đê.
[2] Mặc một áo dày nút: chỉ tầng lớp quý tộc nhà
giàu, đẹp trai – hình ảnh lý tưởng của xã hội. Sử thi Ê
đê tập II trang 12/13/102 NXB CTQG 2003.