GiáotrìnhMáy điệnđặcbiệt–NguyễnTrọngThắng
T r a n g |55
CH
ƯƠ
NG4
Máyđi
ệ
nđ
ồ
ngb
ộ
đ
ặ
cbi
ệ
t
1.Máyphát điệnđồngbộmộtpha
Dâyquấnphầnứnglàdâyquấnmộtphaquấnvới
3
2
t.ĐểsứcđiệnđộnglàSin
thìbềrộngphầnquấndâycủamộtcựcsovới
2
1
chuvirôtolà
3
2
t.Dođódâyquấncủa
mộtphaphảicóbướcdâylà
3
2

trườngđậpmạch,vàđượcphânthànhhaithànhphầnthuậnvànghịchquayvớitốcđộ
2n
1
sovớirôto.Thànhphầnthuậnsẽsinhratrongdâyquấnstatomộtdòngđiệncótần
số3f
1
làmchotổnhaophụtrongdâyquấnstatotănglên.Vìvậytrongmáyđiệnđồng
bộmộtphaluônluôncóđặtdâyquấncảnđểgiảmnhỏtừtrườngngược.
GiáotrìnhMáy điệnđặcbiệt–NguyễnTrọngThắng
T r a n g |56
Hình4.2.Tácdụngcủatừtrườngstator.
Hình4.3.Tácdụngcủatừtrườngrotor.
Đồthịvectơcủamáyđiệnđồngbộmộtphatươngtựnhưmáyđiệnđồngbộba
pha.Tuynhiênđiệnáprơitrongmáymộtphalớnhơnmáybaphavì điệnkhángtảntừ
x
sư
củanólớnhơndoảnhhưởngcủatừtrườngngược.
2.Máybiếnđổimộtphầnứng.
LàloạimáyđiệnquaydùngđểbiếnđổidòngđiệnxoaychiềuACsangdòng
điệnmộtchiềuDChoặcngượclại.Sựbiếnđổiđóđượcthựchiệndựatrêncơsởcấu
tạocủamáyđiệnmộtchiều.
GiáotrìnhMáy điệnđặcbiệt–NguyễnTrọngThắng
T r a n g |57
Vìs.đ.đ cảmứngtrêndâyquấnphầnứng làdòng điệnxoaychiềuvà cóthể
biểuthịbằngđagiácsứcđiệnđộng,nênởmđiểmcáchđềudâyquấnđós.đ.đsẽlệch
phanhaumộtgóc
m
2p
.Nốimvànhtrượtvớimđiểmđóthìtừcácchổithantiếpxúc
vớicácvànhtrượtđótasẽđượcs.đ.đmpha.

DotỷlệgiữaU~vàU
=
nhưtrênnênnếuU~làtiêuchuẩnthìU
=
làkhôngtiêu
chuẩnvàngượclại.
Vìmáybiếnđổimộtphầnứngđồngthờilàmviệcởhaichếđộmáyphátvà
động cơnêndòngđiệntrongdâyquấnphầnứnglàhiệu sốI~và I
=
,dođótổnhao
trongdâyquấnphầnứngnhỏhơntổnhaotươngứngcủamáyđiệnmộtchiều.Nếusố
phamlớntổnhaođócàngnhỏ.
Cóthểmởmáytheophươngphápmởmáykhôngđồngbộcủađộngcơđồngbộ
nếucóđặtdâyquấnmởmáyởmặtcực.Hoặccóthểmởmáynhưđộngcơmộtchiều
sauđóhoàđồngbộvớilướiđiệnxoaychiềutứclàchomáylàmviệcởchếđộđộngcơ
GiáotrìnhMáy điệnđặcbiệt–NguyễnTrọngThắng
T r a n g |58
mộtchiềuvàđiềuchỉnhU,fcủahệthốngbaphađểhoàvớilướisauđótắtnguồnmột
chiềucungcấpchonó.
3.Độngcơđiện phảnkháng:
Làloạimáyđiệnđồngbộkhôngcódâyquấnkíchtừ,nguyênlýlàmviệcdựa
vàosựkhácnhaugiữatừtrởdọctrụcx
d
vàngangtrụcx
q
.Vìnhưtađãbiết:
Côngsuất điệntừcủamáyđiệnđồngbộgồmhaiphần:
P
đt
=P

Đểthựchiệnđượcx
d
≠x
q
rôtocủamáyđượcchếtạonhư Hình4.5vớicấutạo
nhưtrênHình4.5a,rôtođượcghépbằngnhữngláthéptròncónhữngchỗkhuyếtđể
tăngkhehởgiữacácựcvàdođótăngtừtrởcủamạchtừhướngngangtrục,trênrôto
cóđặtdâyquấnmởmáykiểulồngsócđểmởmáy.ỞHình4.5b–c,rôtođượcchếtạo
bằngcáchđổnhôm vàocác tậpláthép, ởđâynhômcótácdụngcủadâyquấnmở
máy.
Dokhôngcódâyquấnkíchtừnênđộngcơphảilấydòngđiệntừmạngđiệnvà
cóCosjthấp(docấutạorôtonêndòngđiệntừhoálớnđểtạonêntừthôngcầnthiết
quamạchtừcótừtrởlớn).Trọnglượngđộngcơphảnkhángthườnggấp2,3lần
trọnglượngđộngcơkhôngđồngbộcùngcôngsuất.Thườngcácđộngcơphảnkháng
đượcchếtạovớicôngsuất50÷100W.
Hình4.5.Cấutạorôtocủađộngcơđiệnphảnkháng.
4. Độngcơkiểunamchâmvĩnhcửu.
Ởloạiđộngcơnàycựctừtạobởinamchâmvĩnhcửubằnghợpkimđặcbiệtcó
độtừdưrấtlớn(0,5÷1,5T).Cựctừcódạngcựclồivàđặtởrôtokhoảngcáchgiữa
cáccựccóđổnhômkínvàtoànbộrôtolàmộtkhốitrụ(Hình4.6a).Nếudùnglàm
độngcơđiệnthìcầnđặtdâyquấnmởmáykiểulồngsóc.Vìkhógiacôngrãnhtrên
hợpkimnamchâmnênthườngchếtạolồngsócnhưđộngcơkhôngđồngbộvàđặthai
đĩanamchâmởhaiđầu.(Hình4.6b)vớikếtcấunhưvậysẽtốn vậtliệuhơnvà
thường chế tạo với công suất :30 ÷ 40 W. Trong trườnghợp dùng như máy phát
khôngcódâyquấnmởmáy,côngsuấtcóthểlêntới5÷10KWđôikhiđến100KW.
GiáotrìnhMáy điệnđặcbiệt–NguyễnTrọngThắng
T r a n g |59
Hình4.6.Cấutạođộngcơnamchâmvĩnhcửu.
5.Độngcơtừtrễ:
Làđộngcơmàmômenquaycủanósinhradohiệntượngtừtrễkhitừhoávật

·
s
r
s
x
x
r
T
r
0
r
d
x
T
x
x
x
·
U
Hình4.8.Sơđồmạchđiệnthaythếcủađộngcơtừtrễ.
GiáotrìnhMáy điệnđặcbiệt–NguyễnTrọngThắng
T r a n g |60
Sơđồmạchđiệnthaythếcủađộngcơtừtrễbaogồmcácphần:sơcấp,từhoá
vàthứcấp(Hình4.8).
Phầnsơcấpbaogồmđiệntrởcủadâyquấnstatorr
s
,điệnkhángtảncủadây
quấnstatorx
s
.

hoávàcácnamchâmphântửsẽđượcsắpxếpđịnhhướngtheochiềucủatừtrường.
TácdụnghỗtươnggiữaƠ
S
củastatovàƠ
R
củacácnamchâmphântửsẽtạonênlực
hướngkínhFtheophươngtừtrườngstatovàdođókhôngtạonênđượcmômenquay.
ỞthờiđiểmtiếptheolàvịtríBcủatừtrườngquayƠ
S
,cácnamchâmphântử
sẽquaytheovềvịtrímớinày,nhưngdosựmasátcủacácphầntửởvậtliệucóvòng
từtrễrộngcácnamchâmphântửsẽkhôngxoaykịpcùngvớiƠ
S
vàphảichậmsau
một góclệch qnào đo. Lực hỗ tương F lúcnàyngoài thànhphầnhướng kính còn
thànhphầntiếptuyếnF
t
=FSinqcótácdụngkéocácnamchâmphântửvàdođótạo
nênmômentừtrễtỷlệvớitíchvectơcủahaivectơkhônggianƠ
S
vàƠ
R
.
M
t
=k[Ơ
S
Ơ
R
]=kƠ

S
vượttrướcƠ
R
và qlàâm.( q<0):ĐC
Ởtrườnghợpmáyphát Ơ
S
chậmsauƠ
R
vàlàdương( q>0):MF
Sovớiđộngcơphảnkháng,độngcơtừtrễcóưuđiểmhơnvìkhôngcầndây
quấnmởmáyđặtởrôto,kíchthướcmáynhỏ,Cos j caohơn(vìR’
2
vàIobé).Công
suấtcủađộngcơcóthểđến300÷400watt.
6.Máyphát cảmứngtầnsốcao
Trong sản xuất, một số thiết bị dùng trong luyện kim, vô tuyến điện,hàn…
dùngdòngđiệnxoaychiềumộtphahoặcbaphatầnsốcao(400÷3000Hz).Biện
pháptăngphayntrongmayphátđồngbộbịhạnchếdocấutạomáyhoặcsứcbềnvật
liệukhôngchophép.Trongtrườnghợpnàyphảidùngmáyphátcảmứngtầnsốcao
gâyrabởisóngđiềuhoàrăngcủatừtrườngđậpmạch.
GiáotrìnhMáy điệnđặcbiệt–NguyễnTrọngThắng
T r a n g |62
Hình4.10.Cấutạomáyphátcảmứngtầnsốcao.
Statoghépbằngláthépkỹthuậtđiện,phíatrongcórăngrãnhđểđặtdâyquấn
phầnứng,giữahaingănstatođặtdâuquấnkíchtừmangdòng điệnmộtchiều.
Rôtothườnglàthépkhốihoặcthéplághéptrênrăngtừcórăngrãnhkhôngcó
dâyquấn.Khichodòngđiệnmộtchiềuvàodâyquấnkíchtừtừtrườngsẽđinhưhình
vẽ,đườngsứctừsẽđitừlõirôtovàostatothứnhấtkhépkínquavỏmáyvềstatothứ
haiđểtrởvềlõirôto,trênmỗibềmặtcủastatohayrôtochỉcómộtcựctínhnêntagọi
làloạicựctínhđồngnhất.Khirôtoquaytừtrườngđóđậpmạchvàđượcxemnhưtổng

cáccuộndâyđiềukhiểncủađộngcơbướcvớithứtựvàtầnsốtuỳtheolệnhđãcho.
Gócquaytổnghợpcủarotorđộngcơbướctươngứngchínhxácvớisốlầnchuyểnđổi
cáccuộndâyđiềukhiển,chiềuquayphụthuộctheothứtựchuyểnđổi,tốcđộquay
phụthuộctầnsốchuyểnđổi.Nhưvậytrongtrườnghợptổngquátcóthểxemđộngcơ
bướcvớibộđiềukhiểnđổichiềuđiệntửnhưlàmộthệthốngđiềuchỉnhtầnsốcủa
độngcơđồngbộvớikhảnăngđịnhvịtrígócxoayrotor,tứclàbằngcáchthayđổitần
sốchođếnkhông.
Độngcơbướcđượcsửdụngnhiềutrongcáchệthốngđiềukhiểntựđộng,thídụ
trongcácmáycôngcụđiềukhiểntheochươngtrình,trongcácthiếtbịcủakỹthuật
máytính…Trongcáchệthốngtrên,độngcơbướcđượcsửdụnghoặcđểthựchiệnsự
truyềnđộngtheochươngtrìnhđiềukhiểncáccơcấuthừahànhnhưnhiệmvụđộngcơ
chấphành,hoặcnhưlàmộtphầntửphụbiếnđổicácmãxungthànhtínhiệuđiềuchế
chomộthệthốngnàođó.
Vớinhiệmvụvàchứcnăngnóitrên,độngcơbướcđòihỏinhữngyêucầuriêng
vềkỹthuật,ngoàinhữngyêucầuchung:
 Cóbướcchuyểndịchbé.
 Momentđồngbộhoáđủlớnđảmbảođượcsaisốgócnhỏnhấtkhi
thựchiệnbướcdichuyển.
 Khôngtíchluỹsaisốkhităngsốbước.
 Tácđộngnhanh.
 Làmviệcbảođảmkhicócuộndâyđiềukhiểnítnhất.
 Độngcơvàcảbộđiềukhiểnđổichiềucócấutạođơngiản.
Tuỳtheocấutạo,độngcơbướccónhữngloạinhư:
 Chỉthịhayđộnglực.
 Thuậnnghịchhaykhôngthuậnnghịch.
 Cómộtstatorhaynhiềustator.
 Có một haynhiều cuộn dây điều khiển (quấn tập trung hoặc quấn
rải).
 Rotor phản kháng (không có dây quấn) và rotor tác dụng (có dây
quấnkíchthíchhoặcnamchâmvĩnhcửu).

1
,I
4
,I
3
,I
2
vàopha1,
4,3,2nhưngchiềudòngđiệnđổilại.Nhưvậynguồnđiềukhiểnlàloạiđổicực.Sau
mỗilầnxoay180
0
,dòng điệnđiềukhiểnđổichiều.
Nhưvậytrìnhtựđiềukhiểnchođộngcơtiếntheochiềukimđồnghồlà1432.
Đểchođộngcơtiếnngượcchiềukimđồnghồtrìnhtựđiềukhiểnphảiđượcđảongượclại
1234.
Hình4.12:Cấutrúcđộng cơbướcnamchâmvĩnhcửu.
Cácthôngsốtínhtoán:
Z
R
:SốrăngRotor.
Z
S
:SốrăngStator.
m:Sốpha.
t
R
=
R
0
Z

360
q
=Z
R
.m:Sốbước/vòng(bước/vòng).
X=
m
Z
S
:Sốrăngstatortrênpha.
Nếutầnsốxungđiềukhiểnlàfvàđộngcơdịchchuyển1bướctươngứngvới 1
xungthìtốcđộđộngcơđượctính:
n=
S
R
f60
=
mZ
f60
R
.
=
6
f
S
q
(vòng/phút).
Thídụ:Tínhcácthôngsốt
R
,t

=
8
360
0
=45
0
Mỗibướcđộngcơquay
q
S
=
R
0
Zm
360
.
=
24
360
0
.
=45
0
Sốbướcđộngcơquaytrongmộtvòng
R
S
=Z
R
.m=2.4=8bước/vòng
7.2.Độngcơbướctừtrởbiếnđổi1tầng(singlestackvariable –reluctance
steppermotor)

rotorquayngượclạitrìnhtựkíchthíchlà1231.Nguồnkíchthíchlàloạiđơncực.
Hình4.13:Cấutạođộngcơbướctừtrởbiếnđổi,1tầng(3pha).
Gócbướccủarotor qsđượcxácđịnhnhưsau:
Z
R
:SốrăngRotor.
Z
S
:SốrăngStator.
m:Sốpha.
t
r
=
R
0
Z
360
:BướcrăngRotor(độ).
t
s
=
S
0
Z
360
:BướcrăngStator(độ).
q
S
=
m

R
±
=
m
Z
s
:Sốrăngstatortrên1pha.
n=
S
R
f60
=
mZ
f60
R
.
=
6
f
S
q
:Tốcđộ(vòng/phút).
Thídụ:Tínhcácthôngsốt
r
,t
s
, q
S
,R
S

0
Mỗibướcđộngcơquay
q
S
=
R
0
Zm
360
.
=
163
360
0
.
=7.5
0
Sốbướcđộngcơquaytrongmộtvòng
R
S
=Z
R
.m=16.3=48bước/vòng
7.3.Độngcơbướctừtrởbiếnđổinhiềutầng:(Multistackvariable –
reluctancesteppermotor)
Độngcơbướctừtrởbiếnđổicóthểcónhiềutầng.Thôngthườnglà2,3,4hay
nhiềutầnghơnnữa.Mộttầngđượcxemnhư1pha.Hình4.14trìnhbàycấutạocủa
độngcơbướctừtrởbiếnđổi3pha(3tầng).Statorcủamỗitầngcó4cực,mỗicựccó3
răng.Trongmỗitầngsốrăngrotorvàstatorgiốngnhau.Răngcủa3rotorcóvịtríđặt
giốngnhaunhưngrăngcủastatorđặtlệchnhau1/3bướcrăng.Theohình3răngrotor

q
i
=
m
t
r
=
mZ
360
R
0
.
= q
S
(độ)
Trongđó:
t
r
:bướcrăngcủarotor,t
r
=
R
0
Z
360
Z
R
:Sốrăngcủarotorcũngnhưstator.
m:sốphahaysốtầng.
TrongtrườnghợptrênZ

trongmbước.Muốntrụcđộngcơ
bướctheochiềungượclạitrìnhtựđiềukhiểnđượcđảolại1321.Nguồnđiềukhiển
làđơncực.Muốncógócbướcnhỏhơncóthểsửdụng,phươngthứcđiềukhiểnnhưở
độngcơxung.
Vídụphươngphápđiềukhiển6nhịphay6kỳ.
 Nhịp1:kíchthíchtầng1.
 Nhịp2:kíchthíchtầng1và2.
 Nhịp3:kíchthíchtầng2.
 Nhịp4:kíchthíchtầng2và3.
 Nhịp5:kíchthíchtầng3.
 Nhịp6:kíchthíchtầng3và1.
Lậplạiquátrìnhtrên,rotorbướctheochiềukimđồnghồ.Mỗinhịprotorbước
1góc5
0
.Phươngthứcđiềukhiểnnàygọilàphươngthứcđiềukhiểnnửabước,ởđây
cósựkíchthích1phavà2pha.Phươngthứcnàygócbướcbằng1nửagócbướcthông
thường.
GiáotrìnhMáy điệnđặcbiệt–NguyễnTrọngThắng
T r a n g |69
Quátrìnhtómtắtnhưsau:
Nhịpđiềukhiển Dòng điệnđặtvàocuộn
điềukhiển
Gócxoayrotor
1 S1 0
0
2 S1vàS2 5
0
3 S2 10
0
4 S2vàS3 15

0
.
GiáotrìnhMáy điệnđặcbiệt–NguyễnTrọngThắng
T r a n g |70
Sốrăngtrênstatorvàrotorcủamỗiphầnlàkhácnhau.PhấnAvàBcócấutạo
giốngnhau.Tuynhiên,răngstatorcủamỗiphầnđượcđặtthẳnghàngnhauvàrăng
rotorcủa2phần đượcđặtlệchnhau½bướcrăngrotor.Trongthiếtkếnàybướcrăng
rotort
r
=360/30=12
0
. Vìthếrotorcủa2phầnđặtlệchnhau1góc6
0
(q
i
=
2
t
r
).
Cácdâyquấnphatrênstatorđượcbốtríxenkẽnhautrêncáccựccủa2phần.
Pha1đượcquấntrêncáccựcstator1,3,5,7củaphầnAvàtrêncáccực2,4,6,8trên
cáccựccủaphầnB.Pha2đượcbốtrítrêncáccực2,4,6,8trênmỗiphần.
Namchâmvĩnhcửugiữa2phần(cótrụctrùngvớitrụcrotor)sẽtừhoárotor
phầnAnhưcựcbắcvàrotorcủaphầnBnhưcựcnam,còncáccựccủastatorđượctừ
hoábởidòngđiệntrêncác dâyquấnpha.Chiềucủatừthôngquacáccựctừstator
đượcxácđịnhdựavàochiềutừhoátrêncáccựcđótứcphụthuộcvàochiềudòngđiện
trêncácdâyquấnpha.
KhiđặtdòngđiệnI
1

3  3,7 1,5
4 + 2,6 4,8
+ 1,5 3,7
Hình4.18.Trìnhtựđiềukhiển4nhipcủađộngcơbướchỗnhợp.
Đểđộngcơtiến1bướctheochiềukimđồnghồthìdòngđiệnI
2
đượcđặtvào
pha2(I
1
đượcngắtra).Khiấycácrăngrotormàuđensẽđốiđỉnhvớicácrăngstator
GiáotrìnhMáy điệnđặcbiệt–NguyễnTrọngThắng
T r a n g |72
ởcực4,8củaphầnAvàcực2,6củaphầnB.VớidòngđiệnI
2
nhưtrênthìcáccực4,
8và2,6đượctừhoácóchiềukhácvớichiềutừhoáđượctạobởidòngđiệnI
1
.Để
khắcphụcđiềunàytaphảiđảochiềuI
1
đểchiềutừhoáđượctạoracùngchiềunhau.
Trìnhtựđiềukhiển4nhịpđượctrìnhbàynhưHình4.18.Đểđộngcơquaytheochiều
kimđồnghồthìtrìnhtựđiềukhiểnlà1
+
,2

,1

,2
+

cáccựctừstator.Nếudâyquấntrêncáccựctừstatorlàloạiđơncực(chỉcómộtcuộn
dâyđượcquấntrênmộtcựctừ)thìnguồnđiềukhiểnphảilàloạilưỡngcực.Ngượclại
nếudâyquấntrêncáccựctừstatorlàloạilưỡngcực(có2cuộndâyđượcquấntrên
mộtcựctừvàcóchiềungượcnhau)thìnguồnđiềukhiểnlàloạiđơncực.Hình4.19a
btrìnhbàydâyquấnloạiđơncựcvàlưỡngcực.
Hình4.19.Cấutạocuộndâydạngđơncựcvàlưỡngcực.
TrởlạivớiđộngcơởHình4.16nhưngnguồnđiềukhiểnlàloạiđơncựcvàvì
thếcácdâyquấn trêncáccựctừstatorđượcthaybằng loạidâyquấncó2cựctính
(nhưởHình4.19b).KhiấytừthôngÞ
1
sẽđượcthaybằng2từthông Þ
1
+
vàÞ
1

,với
Þ
1
+
cóchiềunhưÞ
1
(chiềunhưhìnhvẽ)vàÞ
1

cóchiềungượclại.Vớicáchthayđổi
nhưtrêntađãtạođược4pha,cácphanàyđượckíchthíchbằng1nguồnduynhất.
Hình4.20trìnhbàysơđồchuyểnmạchnguồnđơncựcvàlưỡngcực(4.20ab)
cùngvớitrìnhtựđiềukhiểnđộngcơtheochiềukimđồnghồ.Đểđộngcơquaytheo
chiềungượclạithìtrìnhtựđiềukhiểnphảiđảolại.

S
1

S
2
+
S
2

1 X
2 X
3 X
4 X
1 X
Nhip S
1
+
S
1

S
2
+
S
2

1 X X
2 X
3 X X
4 X

360
. f
360
.
t
n
V
q
=
q
=
(vòng/giây)
Hay
60
. f V
q
=
(vòng/giây)
Việcđiềukhiểnvậntốcđộngcơbướcđượcthựchiệnbằngcáchthayđổitầnsố
dịchbướcf. Lưu ýrằngtầnsốdịchbướcftrong trườnghợptổngquátkhôngđồng
nhấtvớitầnsốcácxungđiềukhiển,màlàtổhợpcủasựbiếnđổicủasựbiếnđổicác
trạngtháicủacácxungđiệnđiềukhiểnđó.Vìvậyviệcđiềukhiểnnàythườngđược
thựchiệnbởicácbộ vixửlý.Nhìnvàođồthịmômen– vậntốc củađộng cơbước
thườngtacóthểthấyrằngvậntốcdưới5vòng/giây(300vòng/phút),độngcơcòngiữ
đượcmômencựcđại;trênvậntốcnàymômencủađộngcơsẽbịgiảmdầntheochiều
tăngvậntốc.Dođóviệclựachọntảitrọngvàvậntốcquaycựcđạiphảiđượctínhtoán
trướckhithiếtkếhệtruyềnđộngsửdụngđộngcơbước.
Mộtyếutốrấtquantrọngđốivớiđộngcơbướclàvậntốctứcthời,vậntốcnày
phảinhỏhơnvậntốcquaycựcđạiđã đượctínhtoánvớimộttảitrọngchotrước.
GọiT

b.Điềukhiểnchiềuquaycủađộngcơbước
Chiềuquaycủađộngcơmộtchiềucóthểthayđổibằngcáchđảochiềudòng
điệncấpvào.
Đốivớiđộngcơbước,chiềuquaynhìnchungkhôngđồngnhấtvớichiềudòng
điệncấpchocáccuộndâymànóphụthuộcthứtựchuyểndịchcácbước.Chẳnghạn,
rotordangvịtríbướcthứn;nếutacấpđiệnsaochonóchuyểnsangvịtríbướcthứ
(n+1)thìđộngcơquayphải;nếutacấpđiệnsaochorotorchuyểnsangvịtríbướcthứ
(n1)thì độngcơquaytrái.Bộtạoxungđiềukhiểnsẽthựchiệnviệcnày.
Chiềuquaycủađộngcơbướcđượcxácđịnhbằngthứtựchuyểndịchcáctrạng
tháicấpđiệncủacáccuộndâystator.Đốivớiđộngcơhaipha,nếuđiềukhiểncảbước
có4trạngtháicấpđiện;nếuđiềukhiểnnửabước,sẽcó8trạngtháicấpđiện.
Đốivớiđộngcơ4pha,nếucấpxung1cựcthìcũngcó4và8trạngtháicấp
điệnvàocáccuộndâychohaitrườnghợpđiềukhiểncảbướcvànửabước.Bảng1nêu
cáctrạngtháicấpđiệntheocáchđơngiảnnhấtcho4cuộndâypha.
Bảng1.Trạngtháicấpđiệncácphacủađộngcơ4pha.
Trạng
thái
Cuộndây
1 2 3 4 5 6 7 8
Cuộn1 1 1 0 0 0 0 0 1
Cuộn2 0 1 1 1 0 0 0 0
Cuộn3 0 0 0 1 1 1 0 0
Cuộn4 0 0 0 0 0 1 1 1
Trongbảng:tươngứngvớicáccộttrạngthái,ônàođánhsố1làcuộndâyđó
đượccấpxungđiện1cực,ônàođánhsố0làcuộndâyđókhôngđượccấpđiện.
Nếuđiềukhiểncảbướcthìchỉcó4trạngthái:1,3,5và7hoặc2,4,6và8.
Nếuđiềukhiểnnửabướccócả8trạngtháitrên.
Khiđãxácđịnhcáchcấpđiệnnhưtrên,tronglúchoạtđộng,độngcơbướcchỉ
cóthểở8trạngtháiổnđịnhđó,ngoàirakhôngcòntrạngtháiổnđịnhnàokhác.Mỗi
lầndịchchuyểntrạngtháicấpđiệnsangtrạngtháiliềnkềthìđộngcơdịchchuyểnmột

=(R
1
+R
2
).C
Thờigiannạpt
nạp
=0,69.ơ
nạp
KhitụCxảvớihằngsốthờigianlàơ
xả
ơ
xả
=R
2
.C
Thờigianxảt
xả
=0,69.ơ
xả
Vậychukỳxungvàtầnsốlà:
T=t
nạp
+t
xả
=0,69.(ơ
nạp
+ơ
xả
)

9
sẽcholên
mức“1”.
Cờcarrysẽchuyểntrạngtháitừmức“0”xuốngmức“1”khicácngõradịchtừ
O
o
đếnO
9
vàbắtđầuđếmlại.
GiáotrìnhMáy điệnđặcbiệt–NguyễnTrọngThắng
T r a n g |78
Bảngtrạngtháinhưsau:
MR CP
0
/CP
1
Hoạtđộngngõra
H X X O
0
=/O
59
=H;O
1
đếnO
9
=L
L H Xungcạnhxuống Đếm
L Xungcạnhlên L Đếm
L L X Khôngthayđổi
L X H Khôngthayđổi

 Giảnđồxungđiềukhiểnđộngcơbước:
 Bảngtrạngtháiđiềukhiểnđộngcơbước:
Xungclock L
1
L
2
L
3
L
4
1 1 0 0 0
2 0 1 0 0
3 0 0 1 0
4 0 0 0 1
5 1 0 0 0