Sự xuất hiện và hoạt động của ba tổ chức cách
mạng Phong trào dân tộc ở Việt Nam sau Chiến tranh
thế giới thứ nhất đã phát triển sôi nổi, trong đó
mỗi giai tầng đều tung ra những đòi hỏi khác
nhau đối với chính quyền thực dân. Trước khí thế
của phong trào, thực dân Pháp đã tự lột mặt nạ,
dùng vũ lực đàn áp phong trào lấy không của
nhân dân ta.
Phong trào dân t
ộc ở Việt Nam sau Chiến tranh thế
giới thứ nhất đã phát tri
ển sôi nổi, trong đó mỗi giai
tầng đều tung ra những đòi h
ỏi khác nhau đối
với chính quyền thực dân. Trư
ớc khí thế của phong
trào, thực dân Pháp đã tự lột mặt nạ, dùng vũ lực đ
àn
áp phong trào lấy không của nhân dân ta. Cuộc đ
àn
áp, khủng bố đó về khách quan đã đ
ẩy một bộ phận
lớn những người yêu nước cố k
ết với nhau trong các
tổ chức cách mạng. Vì th
ế, dần dần xuất hiện 3 tổ
chức cách mạng : h
ội Việt Nam cách mạng thanh

ội
Việt Nam cách mạng thanh niên niên
(HVNCMTN).
Tháng 7 năm đó, Người cùng với một số nh
à cách
mạng Trung Quốc, Triều Tiên, Inđônêxia lập
ra
Hội Liên hiệp các dân tộc bị áp bức và đưa H
ội
VNCMTN vào trong hiệp hội quốc tế n
ày. Sau khi
thành lập, Hội công bố Chương trình, Điều lệ,
tuyên
bố lập trường chính trị, nguyên tắc tổ chức và ti
ến
hành hoạt động.
Trong đường lối chính tr
ị của HVNCMTN có những
nội dung chủ yếu sau đây:
- Tiến hành cách m
ạng giải phóng dân tộc,
tiếp đó là cách mạng xã hội chủ nghĩa.
- Thành l
ập chính phủ công nông binh,
thực hiện chính sách phát triển sản xuất, xoá bỏ t
ư
bản, xây dựng xã hội cộng sản ở Việt Nam và trên th
ế
giới, trước mặt là chia ruộng đất cho dân cày, b
ỏ thuế

ập, hoạt động HVNCMTN tập trung
vào các hướng sau đây:
Đào tạo đội ngũ cán bộ cách mạng được tiến h
ành
theo 2 phương thức: tự mở lớp và g
ửi học sinh đi
học.
Ở phương th
ức đầu, từ năm 1925 đến đầu năm 1927,
Hội đã liên tục mở nhi
ều khóa huấn luyện chính trị
cho thanh niên yêu nước học. Nguyên ái Quốc
cho
biết đã đưa được 75 thanh niên Vi
ệt Nam đến học ở
trường do Người tổ ch
ức ở Quảng Châu.(5) Nội dung
học tập khá rộng. Học viên được truyền thụ về l
ịch sử
ti
ến hóa nhân loại, các giai đoạn phát triển của chủ
nghĩa tư bản, về phong trào gi
ải phóng dân tộc, về
phương pháp cách mạng, về Cách mạng tháng Mư
ời
Nga, v
ề lịch sử các tổ chức Quốc tế I, II, III. Tại các
khóa học, học viên còn đư
ợc huấn luyện kỹ năng hoạt
động bí mật như diễn thuyết, l

báo Thanh niên, cơ quan ngôn luận của Hội. Đây l
à
tuần báo, in bằng tiếng Việt, số 1 ra ngày 21-6-
1925.
Cho đến tháng 2-1930, báo Thanh niên ra đư
ợc tất cả
208 số. Trong 60 số đầu, báo Thanh niên t
ập trung
giáo dục lòng yêu nước, kêu gọi đoàn k
ết, từ số 61
trở đi m
ới đề cập tới sự cần thiết phải có một Đảng
cách mạng, Đảng Cộng sản để lãnh đạo phong tr
ào
cách mạng nước ta đi tới thắng lợi. Ngoài báo
Thanh
niên, Hội còn xuất bản những tờ báo có ph
ạm vi bạn
đọc hẹp hơn như tờ Công Nông, Lính Cách mạng.
Ngoài báo chí, đầu năm 1927, Hội cho ấn hành cu
ốn
sách Đường kách mệnh c
ủa Nguyễn ái Quốc. Nội
dung chủ yếu của tập sách chỉ ra cho nhân dân
ta con
đường và cách thức tiến tới thắng lợi. Đường ká
ch
mạng chỉ rõ cách mạng Việt Nam trước hết phải l
àm
"dân tộc cách mạng" đánh đuổi thực dân Pháp,

ập.
Trên cơ sở đó, xuất hiện các cấp tổ chức cao hơn : K
ỳ
bộ, Tỉnh bộ (Thành bộ) và cuối cùng là Huy
ện bộ.
Cùng với việc xây dựng và phát tri
ển hệ thống
tổ chức của Hội ở trong nước, HVNCMTN c
òn chú
trọng xây dựng các chi bộ trong Việt kiều ở Xi
êm
(Thái Lan). Th
ời kỳ đầu xây dựng tổ chức, các hội
viên thường sử dụng các mối quan hệ bè b
ạn, họ
hàng, thầy trò trong việc lập các chi bộ. Vì vậy,
thành
phần trí thức tiểu tư s
ản chiếm tỷ lệ cao. Từ cuối năm
1928, Hội đã định hướng mới trong ho
ạt động của
mình bằng chủ trương phát động phong trào "vô s
ản
hóa" nên đã tăng t
ỷ lệ công nhân, nông dân trong tổ
chức cách mạng này. Đến nam 1929, HVNCMTN đ
ã
xây dựng được cơ sở ở khắp các tỉnh, thành ph
ố cả
nước. Số hội viên đã lên tới 1.500 ngư

đang hoạt động ở Trung Quốc và Xiêm xem ch
ủ
trương của họ thế nào.
- Tuyển mộ đồng chí mới.
Sau khi thành lập, Phục Việt tích cực tham gia v
ào
phong trào đấu tranh đòi ân xá Phan B
ội Châu bằng
việc rải truyền đơn tại Hà Nội. Sợ bị lộ nên đ
ầu
năm 1926 Phục Việt đổi thành Hưng Nam,
năm 1927
đổi thành Việt Nam Cách mạng đảng, rồi Vi
ệt Nam
cách mạng đồng chí hội. Cuối cùng; tại Đại hội họp
ở
Huế tháng 7-1928, Hội chính thức mang tên Tân Vi
ệt
cách mạng đảng. Cho đến tháng 7-1928, Tân Việt l
à
tổ chức chính trị theo khuynh hướng dân tộc t
ư
sản. Trong suốt quá trình tồn tại, tổ chức chính trị n
ày
đã cử người sang Quảng Châu (Trung Qu
ốc) dự các
lớp huấn luyện chính trị của Nguyễn ái Quốc và ch
ịu
ảnh hưởng tư tưởng của HVNCMTN. Vì th
ế, lập

gọi theo quy ước riêng: Bắc Kỳ gọi là Nhân K
ỳ,
Trung Kỳ - Trí Kỳ, Nam Kỳ - Dũng Kỳ. Địa bàn ho
ạt
động chủ yếu của Tân Việt là các t
ỉnh miền Trung,
mạnh nhất ở Nghê - T
ĩnh. Đến cuối năm 1928 , ở đây
số lượng đảng viên đã lên tới 612 người, đã gây d
ựng
được cơ sở trong các nhà máy, xí nghiệp, đư
ờng phố
và các vùng nông thôn.
Trong suốt quá trình ho
ạt động, Tân Việt chú ý nhiều
tới công tác giáo dục, huấn luyện đảng vi
ên theo hình
mẫu của HVNCMTN. Đồng thời Tân Việt còn t
ổ
chức và lãnh đ
ạo nhiều cuộc đấu tranh của học sinh,
tiểu thương và công nhân. tiêu biểu là cuộc đ
ình công
của công nhân Nhà máy diêm Bản Thủy (tháng 4-

1928), cuộc bãi công của công nhân đường sắt Bi
ên
Hòa - Sài Gòn (tháng 9- 1929).
Do chịu ảnh hưởng tư tưởng mác xít, nhiều đảng vi
ên

ùng
tư tưởng xã hội chủ nghĩa đã chi
ến thắng. Sự thắng
lợi của khuynh hướng xã hội chủ nghĩa là tất yếu.
3. Việt Nam Quốc dân đảng
Việt Nam quốc dân đảng là tổ chức chính trị ti
êu
biểu nhất của kh