Nghệ thuật bài trí món ăn của người
Nhật Bản
Đất nước hoa anh đào vốn nổi tiếng bởi sự tinh tế, khéo léo và chuộng cái đẹp.
Điều này được thể hiện rất rõ qua nghệ thuật ẩm thực ở đây.
Có thể nói sức hấp dẫn của ẩm thực Nhật Bản không phải bởi số lượng mà là sự
sắp xếp, trưng bày các món ăn luôn “bắt mắt”, kích thích sự thèm ăn và sự phối
hợp hài hòa giữa các món trên bàn ăn. Quả không sai khi nói rằng “Người Nhật ăn
bằng mắt”.
Nguồn ảnh: Sakura
Ẩm thực Nhật Bản được cho là ẩn chứa một linh hồn và mang tính thẩm mỹ cao.
Một bàn ăn Nhật Bản là “một bộ sưu tập” các món ăn với sự kết hợp hài hòa và
khéo léo giữa nhiều yếu tố: đặc điểm từng vùng địa phương, món ăn thay đổi theo
mùa, kỹ thuật trưng bày, thói quen ăn vài món ăn trong một thời điểm nhất định
trong năm. Tính đặc trưng và hấp dẫn nhất của ẩm thực Nhật Bản chính là sự thể
hiện một cách đầy đủ tính thẩm mỹ trong các món ăn qua các giác quan: thị giác,
khứu giác, và vị giác. Trong đó, người Nhật có những quan niệm đặc trưng về ẩm
thực như quan niệm “tam ngũ”: ngũ vị, ngũ sắc, ngũ pháp. Ngũ vị bao gồm: ngọt,
chua, cay, đắng, mặn. Ngũ sắc có: trắng, vàng, đỏ, xanh, đen. Ngũ pháp có: sống,
ninh, nướng, chiên và hấp.
Một bữa ăn ở Nhật chưa thể gọi là bữa ăn nếu như chưa có đủ ba mặt: việc trình
bày món ăn, bao gồm cả việc trang trí và hình thức bên ngoài, việc chọn đĩa hay
các loại dụng cụ ăn và hương vị của chính món ăn đó. Một bữa ăn tối của người
Nhật là sự thưởng thức hài hòa cả ba mặt đó. Bữa tối là bữa chính, bắt đầu bằng
món khai vị là một ly nhỏ rượu sake, một loại rượu gạo lên men thường uống
nóng. Bữa ăn được bày lên một bàn thấp, và người ngồi trên những chiếc gối kê
trên nhà đã được trải nệm tatami.
Nguồn ảnh: Sakura
Bữa ăn thường gồm món hầm, món rau trộn, món chiên, món hấp hoặc món
nướng, ăn với cơm hoặc cháo. Cơm là loại lương thực chiếm ưu thế trong mọi bữa
ăn của người dân Nhật. Bên cạnh đó, rất nhiều loại mì cũng được yêu thích như mì
Udon hay Soba, hoặc Tempura (đồ chiên).

Trong những ngày lễ truyền thống, Sushi xuất hiện trên bàn tiệc với đủ màu sắc,
mùi vị. Có tới hàng trăm món Sushi khác nhau với hàng trăm cách thức chế biến
cầu kì phức tạp. Đây là một loại cơm được trộn với giầm, kết hợp với các loại thức
ăn như cá sống, trứng cá, rau củ. Các nghệ nhân làm Sushi ở các vùng khác nhau
trên đất nước Nhật gói tay, cuốn hay đổ khuôn rồi cắt thành các lát vừa ăn vừa bày
biện trên các đĩa tạo ra nhiều màu sắc tự nhiên và các hình thù khác nhau ở giữa
các lát cắt như hình con bướm, con chuồn chuồn hay hình bông hoa. Mỗi nghệ
nhân trình bày theo phong cách riêng của mình và họ phải mất nhiều năm trời khổ
luyện công phu để sáng tạo ra các món Sushi “ngon từ mắt ngon đi”. Có nhiều loại
Sushi như sau:
Temaki Sushi: cơm và thức ăn cuốn trong lá rong biển theo hình chiếc phễu nhỏ
Inari Sushi: cơm và thức ăn được cho vào một miếng đậu hũ
Nigiri Sushi: cơm được nắm thành vắt nhỏ, thêm ít wasabi ở giữa rồi xếp thức ăn
Makimono Sushi: thức ăn nằm giữa phần cơm và được cuộn tròn dài trong một lớp
rong biển, sau đó được cắt thành khoanh tròn nhỏ
Gunkan Sushi: phần cơm được bao quanh bởi lá rong biển, thức ăn xếp trên mặt
Oboshi Sushi: loại Sushi được ép trong khuôn gỗ thành miếng to rồi dùng dao cắt
thành những miếng nhỏ hơn.
Tuy có nhiều loại nhưng Sushi lại có chung một cách ăn là dùng kèm với nước
tương, mù tạt và gừng ngâm chua. Gừng có tác dụng rửa sạch vị giác của bạn sau
mỗi món Sushi nên bạn có thể thưởng thức nhiều loại Sushi khác nhau cùng một
lúc.
Nguồn ảnh: Sakura
Một trong những đỉnh cao của nghệ thuật bày biện món ăn này là bữa tiệc
Nyotaimori, tiếng Nhật nghĩa là “cơ thể được trang điểm của một người đàn bà”.
Các nghệ nhân sẽ bày những miếng Sushi trên khắp người thiếu nữ như ngực,
bụng, chân… Có một quy định bất thành văn về cách sắp xếp trên cơ thể của cô
gái. Chẳng hạn, cá trình sẽ được xếp trên các bộ phận kín của cô gái vì theo quan
niệm của người Nhật, cá trình ảnh hưởng đến khả năng tình dục. Cá hồi đặt ở vùng
tim vì nó được xem như là thứ cung cấp sức mạnh cho người ăn… Tuy nhiên đấy