190
N
tq
-
Tổng số xe vận dụng của loại xe nhận thông qua có lúc 18 giờ ñầu ngày
kế hoạch.
θ
θθ
θ
nd
- Thời gian quay vòng của loại xe nhận thông qua
Tương tự tính cho các loại xe khác.
Phương pháp tính theo thời gian quay vòng toa xe có ưu ñiểm là rất giản ñơn
nhưng nó phụ thuộc vào ñộ chính xác của thời gian quay vòng toa xe. Chỉ tiêu
thời gian quay vòng toa xe lại là một chỉ tiêu bình quân của kế hoạch kỹ thuật
hàng tháng nên nó chênh lệch nhiều với diễn biến thực tế hàng ngày
Ngoài hai phương pháp ñã trình bày ở trên các phương pháp khác cũng có những
ưu nhược ñiểm riêng . Việc lựa chọn phương pháp phải căn cứ vào từng hoàn
cảnh cụ thể và các yêu cầu của công tác ñiều ñộ.
8.5. Phương pháp tính thời gian lưu hành của toa xe hàng không thuộc sở hữu của
công ty ñIều hành trong kế hoạch ngày
Khác biệt căn bản trong lập kế hoạch ñiều ñộ ngày khi có trao ñổi toa xe so
với các ñiều kiện thông thường là trong quỹ toa xe có những loạI xe bị khống
chế về thời hạn sử dụng và phảI ñưa trả về cho chủ sở hữu của nó ñúng thời
hạn. Sau một thời gian nhất ñịnh các toa xe thuê sẽ phảI ñược trả lại cho
chủ sở hữu của nó. Thí dụ toa xe của Trung quốc vào Việt nam thì sau 6 ngày
ñêm phảI ñưa trả lạI qua ga giao tiếp. Như vậy trong khi lập kế hoạch ngày
phảI tính thêm các laọi thời gian liên quan ñến toa xe thuộc sở hữu của các
công ty khác ñể có thể sử dụng hiệu quả loại toa xe này
Việc tính thời gian lưu hành của các toa xe nằm trong phạm vi hoạt ñộng của
một công ty nhưng lạI thuộc sở hữu của các công ty khác trong kế hoạch

nd
r
)
Trong ñó
t
j
– Thời gian toa xe chạy từ ñiểm giao tiếp toa xe ñến ga dỡ hàng ñầu tiên
của công ty
Trong ñó:
L
nv
- Khoảng cách từ ñiểm giao tiếp toa xe ñến ga dỡ hàng ñầu tiên của công
ty
Trong ñó:
Σ
ΣΣ
Σ
t
t
n
nd
– Tổng số thời gian ñỗ tại ga dỡ ñầu tiên của tất cả các toa
xe thuê
n

∑
=
.
r
k
nv
nd
r
t
l
L
t
.=
192Trong khoảng thời gian T
cl
phải có thời gian ñể ñưa trả xe cho công ty khác
tạI một ñịa ñiểm quy ñịnh. Thời gian trả xe ( T
tr
) tính như sau: T
tr
= t
c
+ t
k

ñ
-
Thời gian làm tác nghiệp gửi ñi tại ga dỡ hàng cuối cùng
Như vậy thời gian có thể sử dụng ñược toa xe là

T
sd
= T
cl
–T
tr

Tuy nhiên T
sd
sẽ ñược kéo dài khi việc vận chuyển trước ñó ñược tiến hành
theo hướng trả rỗng toa xe khi ñó
T
tr

sẽ nhỏ ñI còn nếu việc vận chuyển
trước ñó là ngược chiều rỗng thì ngược lại. Cũng cần lưu ý rằng trong nhiều
trường hợp chiều rỗng trong nội bộ công ty không trùng với chiều trả xe nên
ñối với các toa xe thuê chúng ta coi chiều trả xe là chiều rỗng.
Các phương pháp tính như trên cho chúng ta kết quả kịp thời phục vụ cho
việc xây dựng phương án trong kế hoạch vận tải ngày. Trong khi thực hiện
còn có thể có những biến ñộng bởi vậy khi thanh toán giữa các công ty phải
dùng các số liệu thống kê thực tế.
8.6. Công tác dự xác báo tình hình vận tải
l
tr
194
Chương 9. CÔNG TÁC ðIỀU ðỘ CHỈ HUY CHẠY TẦU
9.1. Khái niệm chung về công tác ñiều ñộ chỉ huy chạy tầu
Khác với nhiều ngành sản xuất , công việc vận tải hàng ngày của ñường sắt khá
phức tạp và luôn có những biến ñộng ñòi hỏi sự chỉ ñạo sát sao, liên tục, kịp thời.
Chính vì vậy mà công tác ñiều ñộ ñược coi là một khâu quan trọng ñặc biệt trong
tổ chức công tác vận tải. Công tác ñiều ñộ là công tác tổ chức vận tải hàng ngày

- Thiết bị chiếu sáng
- Thiết bị cách âm ñể ñảm bảo sự yên tĩnh
- Thiết bị ñiều hoà nhiệt ñộ
- Hệ thống thông gió…
- Các thiết bị thông tin liên lạc …
Trên tường trước mặt ñiều ñộ viên phải treo sơ ñồ tuyến ñường, tát cả các ga
do ñiều ñộ viên phụ trách, biểu ñồ chạy tầu, lịch, ñồng hồ. Ngoài ra trong lúc
làm việc ñiều ñộ viên cần có:
196
+ Quy tắc chạy tầu, tín hiệu, ñiều ñộ
+ Mặt cắt dọc tuyến ñường
+ Sơ ñồ ga trên toàn mạng lưới ñường sắt
+ Sơ ñồ mạng lưới thông tin liên lạc
+ ðịa chỉ ga ñỗ ñầu máy cứu viện, các thiết bị kích kéo, tẩy trùng…
+ Các khu vực hành trình và số ñiện thoại
+ Biểu ñồ quay vòng ñầu máy, tài xế , trưởng tầu và biểu ñồ quay vòng
ram tầu khách
+ Thời gian chạy tầu tương ứng với mối loại tốc ñộ, trọng lượng
+ Sổ tay ñiều ñộ viên
+ Các tư liệu ñịnh mức kỹ thuật như chiều dài ñoàn tầu, tốc ñộ chạy tầu,
trọng tảI trục, năng lực thông qua và tác nghiệp của các ga, ñịnh mức thời
gian dồn, cắt lấy xe, thời gian xếp dỡ…

9.3. Nhiệm vụ của các chức danh làm công tác ñiều ñộ chỉ huy chạy tầu.
Các ñiều ñộ viên chạy tầu là người chỉ huy duy nhất công tác chạy tầu trong khu
vực mình phụ trách. Công tác vận tải thay ñổi và thường xuyên có những diễn
biến phức tạp nên nhân viên ñiều ñộ phải dự kiến trước các tình huống có thể xảy
ra ñể chủ ñộng trong công tác ñiều hành.
•
Chánh, phó chủ nhiệm ñiều ñộ:

- Giám sát và ñiều chỉnh luồng xe, tránh tình trạng luồng xe ứ ñọng tại các ga
gây ách tắc ñường, giám sát chặt chẽ số lượng xe cấp cho các ga xếp hàng
- Theo dõi tình hình cung cấp ñầu máy, ban lái máy và trưởng tầu
- Kiểm tra theo dõi tình hình lập tầu và tình hình tầu khách tầu hàng chạy trên
ñường
- Khi cần thiết phải tự vạch thêm các hành trình cho các ñoàn tầu chạy thêm
chuyến bất thường chưa có trong biểu ñồ chạy tầu.
- Theo dõi chặt công tác dỡ xe, công tác xếp xe theo các mặt hàng trọng ñiểm
- Chuẩn bị số liệu, tình hình cho việc lập kế hoạch vận tải ngày hôm sau, ban
sau và số liệu báo cáo tình hình vận tải hoàn thành trong ban.
•
Nhiệm vụ của ñiều ñộ viên chạy tầu tuyến ñường
198
Nhiệm vụ chủ yếu của ñiều ñộ viên chạy tầu tuyến ñường là tổ chức công tác
chạy tầu theo ñúng quy ñịnh của biểu ñồ chạy tầu, hoàn thành công tác cắt lấy
xe, ñôn ñốc công tác xếp dỡ ở các ga theo ñúng quy ñịnh của kế hoạch ngày
(ban). Những nhiệm vụ cụ thể của ñiều ñộ viên chạy tầu tuyến ñường là:
- Phát hiện và sử dụng các thời gian trống trên biểu ñồ chạy tầu, thay ñổi giờ
xuất phát, ñịa ñiểm tránh tầu, vượt tầu, ñịa ñIểm dồn dịch. bảo ñảm tầu ñI
ñến ñúng giờ
- Kịp thời ra mệnh lệnh và chỉ thị chạy tầu cần thiết cho các ga, trưởng tầu
…nhằm ñảm bảo kế hoạch vận tải, kế hoạch chạy tầu
- Tiến hành các công việc liên quan ñến phong toả và giải toả khu gian khi cần
thiết.
- Tìm biện pháp rút ngắn thời gian tầu và toa xe ñỗ tại các ga
- Theo dõi chặt chẽ tình hình quay vòng ñầu máy. Tránh tình trạng ñầu máy
ñỗ quá giờ quy ñịnh ở ga quay máy, bãi ñón gửi, chờ ra vào kho
- Giám sát tình hình sử dụng ñầu máy dồn, ñẩy . trên tuyến.
- Kiểm tra việc thực hiện các quy ñịnh trong kế hoạch lập tầu như trọng
lượng ñoàn tầu, chiều dài, thành phần ñoàn tầu

ðể chủ ñộng trong công tác ñiều ñộ viên phải chuẩn bị các phương án ñiều khiển
cụ thể cho từng giai ñoạn ngắn ( 3 – 4 giờ) với các nội dung cụ thể sau:
- Kế hoạch ñón tầu
- Kế hoạch lập và gửi tầu tại các ga
- Kế hoạch tránh, vượt tầu ñỗ và làm các tác nghiệp tại các ga
- Kế hoạch dồn, cắt lấy xe tạI các ga dọc ñường của các tầu cắt móc
- Kế hoạch phối hợp giữa chạy tầu và quay vòng ñầu máy
Dựa vào các kế hoạch trên ñIều ñộ viên bàn bạc và thống nhất với các ga về các
biện pháp thực hiện và phối hợp công tác. ðiều ñộ viên phải luôn nhắc nhở ñôn
200
ñốc các ga hoàn thành các phần việc của họ theo ñúng kế hoạch. Trong quá trình
làm việc ñiều ñộ viên phải ñặc biệt chú ý ñến các khâu chính như sau:
- ðảm bảo gửi tầu ñúng giờ từ các ga. Việc các ga gửi tầu ñúng giờ là ñiều
kiện cơ bản ñầu tiên ñể các ñoàn tầu chạy theo ñúng lịch trình quy ñịnh.
ở

ñây cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa ñIều ñộ viên với các ga. ðiều ñộ viên
phải dự, xác báo chính xác thành phần của các ñoàn tầu ñến, tổ chức các toa
xe trung chuyển vào ga ñúng giờ, bảo ñảm việc quay vòng ñầu máy kịp
thời, hợp lý và xử lý ñúng trong các tình huống như thiếu toa xe, ñầu máy
.
- ðảm bảo cho các ñoàn tầu khách ñi ñến ñúng giờ. Tầu khách là những tầu
cao cấp ñược ưu tiên trong chiếm dụng, sử dụng ñường bởi vậy nếu tầu
khách không chạy ñúng lịch trình thì kế hoạch chạy tầu sẽ bị ảnh hưởng
nghiêm trọng. ðiều ñộ viên phải nắm vững tình hình chuẩn bị ram tầu, cung
cấp ñầu máy và kịp thời xác báo cho các ga về giờ ñi ñến của các ñoàn tầu,
tình hình hành khách, hành lý.
- Nắm vững công tác của các ga kỹ thuật ñể phục vụ cho các ñoàn tầu hàng.
ðiều ñộ viên phải dự, xác báo chính xác tình hình luồng xe về các ga kỹ
thuật, ga lập tầu, tình hình xe tập kết tại các ga và có kế hoạch ñiều phối xe

mới ñược phép cho chạy vào khu gian. Khi hết thời hạn phong toả ñIều ñộ ra
lệnh cho hai ga ñầu khu gian bãi bỏ lệnh phong toả và xác ñịnh thời gian khai
thông khu gian.
- Biện pháp chạy tầu cứu viện và giảI quyết tầu dừng trong khu gian.
Khi ñoàn tầu bắt buộc phải dừng trong khu gian thì trưởng tầu phải gửi ñơn
cứu viện ñến một trong hai ga ñầu khu gian. Trực ban ga sau khi nhận ñược
ñơn cứu viện phải báo cáo ngay cho ñIều ñộ chạy tầu biết. Khu gian có tầu
dừng phải lập tức bị phong toả sau ñó tuỳ theo tình hình tai nạn mà tổ chức
công tác cứu viện.
- Biện pháp chạy tầu chuyên dùng
202
Các ñoàn tầu chạy vào khu gian ñể phục vụ cho việc thi công cầu ñường và
các công trình kiến trúc trong khu gian ñược gọi là các tầu chuyên dùng.
Cấm tầu chuyên dùng chạy vào khu gian khi:
+ Chưa có lệnh của ñiều ñộ
+ Khu gian chưa ñược phong toả
+ Khi ñIện thoại liên lạc với ñIều ñộ không thông
+ Khi gián ñoạn thông tin liên lạc giữa hai ñầu khu gian bị phong toả
Trong các tình trạng ñặc biệt, an toàn phải ñược ñặt lên hàng ñầu, các quy
ñịnh trong Quy trình chạy tầu và công tác dồn ñường sắt Việt nam, Quy
phạm kỹ thuật khai thác ñường sắt Việt nam là căn cứ ñể giải quyết các vấn
ñề cụ thể liên quan ñến chỉ huy chạy tầu trong tình trạng ñặc biệt.

CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG IX
Câu 1: Khái niệm chung về công tác ñiều ñộ chạy tàu?
Câu 2: Trang thiết bị, nhiệm vụ của chức doanh ñiều ñộ?
Câu 3: Phương pháp chỉ huy chạy tàu?
Câu 4: Chỉ huy chạy tàu trong những hoàn cảnh ñặc biệt?
ðHGTVT. 2001.
7. ðiều khiển học lý thuyết. Lê Hùng Lân . ðHGTVT.1997.
8. Quy phạm kỹ thuật khai thác ñường sắt Việt nam. LHðSVN. 2000.
9. Quy trình chạy tầu và dồn xe ñường sắt Việt nam LHðSVN.2000.
10. Các văn bản về thành lập Tổng công ty ñường sắt Việt nam và Trung tâm ñiều
hành vận tải ñường sắt.
204