Mùa Xuân Nho Nhỏ của Thanh Hải bài 3 Nếu biết được rằng Mùa xuân nho nhỏ ra đời lúc nhà thơ
Thanh Hải đang giành giật với tử thần từng phút sống :

….Em nâng cho anh nằm
Giữa những cơn khóc thầm
Em quạt cho anh ngủ)(1),

ta sẽ càng xúc động, cảm phục trước tình yêu cuộc sống,
khát vọng hoà nhập và dâng hiến hồn nhiên, trong sáng
đến lạ lùng của tác giả.

Được viết vào thàng 11- 1980, một tháng trước lúc nhà
thơ trút hơi thở cuối cùng, bài thơ được nhạc sĩ Trần
Hoàn phổ nhạc và từ đó đã đồng hành cùng bao nhiêu
mùa xuân.

Bài thơ mở đầu bằng bức tranh thiên nhiên mùa xuân
mang sắc màu và âm thanh quen thộc của đồng quê. Bình
dị, tươi trong, chứa đựng sự sống và niềm vui. Cảnh và
tình hoà quyện. Đó là màu tím biếc của bông hoa dân dã
soi bóng, hài hoà trên mặt nước song xanh thấm đẫm
bóng trời xanh, là tiếng hót cao vang của con chim chiền
chiện vút lên từ bãi sông, ruộng lúa làm sao động khoảng
trời. Còn thi nhân yêu đời thì lắng nghe, phát hiện và thụ
cảm cùng với bao trìu mến, nâng niu :

Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa biêng biếc

đầu.Cảm hứng trữ tình công dân thấm sâu trong tâm hồn
lớp nhà thơ xuất hiện sau cách mạng tháng tám, trưởng
thành qua hai cuộc kháng chiến đã dẫn dắt thi tứ mở
hướng về phía mùa xuân cho đất nước. Hình ảnh đất
nước vào xuân với nhịp điệu rộn ràng, xôn xao, hối hả
không tìm ở đâu xa mà tìm ngay trong hình ảnh người lính
hành quân bảo vệ bờ cõi và người nông dân lao động trên
đồng, tiêu biểu cho một dân tộc ngàn năm tay cày, tay
súng. Sự đối xứng của hai hính ảnh đi liền với hai chữ
mùa xuân trùng điệp tự nó tạo nên giai điệu rộn ràng, một
không khí khẩn trương sôi nổi, chẳng cần tác giả phải
chua thêm:

Tất cả như hối hả
Tất cả như xôn xao.

Nhạc sĩ Trần Hoàn rất tinh khi cắt bỏ hai dòng thơ này
không đưa vào bản nhạc.

Đất nước như vì sao
Cứ vượt lên phía trước

là một so sánh độc đáo, mới lạ, nảy sinh trong hoàn cảnh
cụ thể nhưng mang giá trị khái quát cao.

Toả sáng vĩnh hằng, đất nước trong quá khứ và hiện tại
cứ bền bỉ và vượt lên qua bao giânnn vất vả, bất chấp mọi
kẻ thù, như một thiên thể giữa bầu trời nhân loại. Đặt vào
bối cảnh đất nước những năm 1975 – 1980 với những
ngặt nghèo của hai cuộc kháng chiến chống đói nghèo lạc

cuộc đời như một mùa xuân thể hiện niềm tự tin, tự hào
của con người trong tư thế tự do và làm chủ.

Trước Thanh Hải đã có Mùa xuân xanh, mùa xuân chín,
một nhà xuân(2)…còn mùa xuân nho nhỏ thân thương
đến lúc này ta mới gặp lần đầu.Từ cảm hứng trữ tình
công dân dạt dào sôi nổi, nhà thơ trở về với chức phận
nghệ sĩ của mình qua đoạn thơ kết:

Mùa xuân – ta xin hát
Câu nam ai, Nam bình
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
Nhịp phách tiền đất Huế

Cái chung lại trở về với cái riêng trong tiếng hát ca của
người nghệ sĩ nhiệt thành ca ngợi vẻ đẹp của nước non
ngàn dặm nối liền một dải bằng dọng ca lặng thầm da diết
của điệu hò, điệu lí đất chôn rau.

Bài thơ khép lại bằng một triện đỏ in dấu hồn thơ của
người con xứ Huế.Bài thơ lay động tâm hồn chúng ta bởi
chất nhạc xao xuyến và ước nguyện chân thành cảm
động. Cái ước nguyện lặng lẽ dâng cho đời một mùa xuân
nho nhỏ đã tìm được những tiếng lòng đồng vọng. Bài thơ
chính là một “ Mùa xuân nho nhỏ” Thanh Hải để lại cho
đời trước lúc đi xa.