Phân tích diễn biến tâm trạng của Uy-lit-xơ trong buổi
đoàn viên sau 20 năm xa cách Sartre đã từng nói: “Mỗi con người chúng ta vào đời để rồi
tô vẽ nên bộ mặt của mình và ngoài bộ mặt ấy ra không
còn cái gi khác nữa”. Cũng như một tác phẩm để sống
mãi với thời gian phải xây dựng một nhân vật sống động
mang đầy đủ tính chất Người; để rồi khi “bước vào đời” họ
làm nên những giá trị mĩ học cao cả. Chính nhân vật Uy-
lit-xơ trong sử thi Ô-đi-xê đã làm nên “bộ mặt” đẹp nhất
đại diện cho con người Hi Lạp như một nhà văn nhận định
: “Hô-me-rơ đã xây dựng Uy-lít-xơ thành nhân vật đã kết
tinh được phẩm chất cao đẹp nhất mà người Hi Lạp đang
khao khát vươn tới”.

Tại sao chúng ta lại khẳng định chàng Uy-lít-xơ là một
hình tượng đẹp nhất ? Để hiểu rõ xin lấy đoạn trích Uy-lit-
xơ trở về để minh chứng . Qua đoạn trích, ta sẽ thấy chân
dung một người anh hùng, một con người thông minh tài
giỏi, cương nghị.

Trong buổi đoàn viên sau hai mươi năm, tâm trạng Uy-lit-
xơ vừa hồi hộp vui sướng nhưng lại vừa lo âu khi ngồi đối
diện với vợ - Pê-nê-lốp , người phụ nữ thông minh thuỷ
chung chờ chồng. Trước đó, Uy-lit-xơ giả vờ làm người
hành khất vào được ngôi nhà của mình và kể cho Pê-nê-
lốp những câu chuyện về chồng nàng mà anh ta biết. Pê-
nê-lốp đã tổ chức thi bắn. Dựa vào đó mà hai cha con Uy-
lít-xơ tiêu diệt 108 vương tôn công tử láo xược và những
gia nhân không trung thành.

nhẫn chờ đợi không nản lòng. Vì chàng biết phải có hồi
kết thúc và sự thật thì không có gì phải nôn nóng, thế nào
cũng sẽ được nhận ra.

Kiên nhẫn và chờ đợi là những gì Uy-lít-xơ đã làm, chàng
tin tưởng và hy vọng hạnh phúc trọn vẹn sẽ đến với gia
đình chàng. Uy-lít-xơ “mỉm cười”. Nụ cười đồng tình, chấp
nhận, tin tưởng. Chàng nhẫn nại nghe mọi người đối
thoại, thể hiện một phong thái cao quí, rộng lượng. Vậy
mà trái tim băng giá kia vẫn lặng thinh. Chàng liền giải
thích cho con trai hiểu rõ thái độ đó của mẹ, đồng thời
cũng mở ra một cánh cửa mới cho ngôi nhà hạnh phúc.
Đó là lời giải thích khôn ngoan : “Mẹ con muốn thử thách
cha ở tại nhà này. Thế nào rồi mẹ con cũng nhận ra cha,
chắc chắn như vậy”.

Cũng có lúc chàng giận dỗi, lo âu. Uy-lít-xơ giận sự giá
băng, không nhận ra chồng của Pê-nê-lốp là do vẻ ngoài
rách mướp bẩn thỉu. Sau khi tắm rửa xong, thay bộ quần
áo mới trông Uy-lit-xơ “đẹp như một vị thần”. Khi nghe vợ
sai nhũ mẫu mang chiếc giường kiên cố lại, chàng đã giật
mình “chột dạ”. Chàng đã giải thích tường tận cho vợ về
chiếc giường bí mật ấy, đó là một chiếc giường đặc biệt
làm ra từ một gốc cây ô liu, không ai có thể nhấc ra, ngoài
những vị thần. Phép thử về chiếc giường bí mật mà Pê-
nê-lốp đưa ra Uy-lit-xơ đã giải đáp ngờ vực. Đoạn trích
miêu tả cách ứng xử với tình yêu, tình vợ chồng, hạnh
phúc gia đình bền vững cần một sự thông minh, tỉnh táo,
kiên nhẫn, rộng lượng, hiểu biết, đồng cảm lẫn nhau.