Ch¬ng VII. Nh©n gièng b»ng
ph¬ng ph¸p nu«i cÊy m« vµ tÕ bµo
Chơng VII. Nhân giống bằng phơng
pháp nuôi cấy mô và tế bào
1. Khái niệm.
Nhân giống bằng phơng pháp nuôi cấy mô và tế bào thực
vật là phơng pháp sản xuất hàng loạt cây con từ các bộ phận
của cây mẹ bằng cách nuôi cấy chúng trong ống nghiệm ở điều
kiện vô trùng, có môi trờng thích hợp và đợc kiểm soát.
- Bộ phận nuôi cấy có thể là cơ quan, mô hay tế bào. Song nói
chung chúng có kích thớc rất nhỏ, hơn nữa lại đợc nuôi cấy
trong không gian cũng rất nhỏ (ống nghiệm, bình thí nghiệm)
nên phơng pháp nhân giống này còn đợc gọi là vi nhân giống
- Phơng pháp nhân giống này đợc thực hiện ở điều kiện vô
trùng, với môi trờng sống nhân tạo và đợc kiểm soát nên còn
đợc gọi là nhân giống in vitro (nhân tạo).
Ch¬ng VII. Nh©n gièng b»ng ph¬ng
ph¸p nu«i cÊy m« vµ tÕ bµo
2. C¬ së sinh häc cña ph¬ng ph¸p nu«i cÊy m« - tÕ bµo.
Chơng VII. Nhân giống bằng phơng
pháp nuôi cấy mô và tế bào
+ Tính toàn năng: theo sơ đồ trên thì bất cứ một tế bào nào của cơ thể (ở mô
phân sinh hay mô phân hoá) đều có nhân giống hệt nhân tế bào hợp tử ban
đầu, tức là đều mạng bộ gen giống hệt bộ gen của hợp tử ban đầu (bộ gen
chứa trong bộ NST). Bởi vậy khi đợc tách ra khỏi cơ thể và gặp điều kiện
sống thích hợp thì bất cứ tế bào nào đều có thể phát triển thành một cơ thể
hoàn chỉnh.
+ Hiện tợng phản phân hoá và tái phân hoá: Theo sơ đồ trên, mỗi tế bào ở giai
đoạn 8 tế bào (tb phôi sinh) khi đợc tách rời ra thì đều có thể phát triển
thành 1 cơ thể hoàn chỉnh gần đầy đủ các cơ quan. Vì bất cứ tế bào nào cũng
đều có nhân và tế bào chất nh hợp tử (hay còn gọi là TB trắng/TB cha phân

- Từ mô phân sinh phát triển trực tiếp thành cây.
Chơng VII. Nhân giống bằng phơng
pháp nuôi cấy mô và tế bào
4.2. Nuôi cấy mô chuyên hoá: nuôi cấy bất cứ bộ phận nào của
cây (mảnh thân, lá, rễ, đoạn cành, cánh hoa, ).
Ch¬ng VII. Nh©n gièng b»ng ph¬ng
ph¸p nu«i cÊy m« vµ tÕ bµo
5. qui tr×nh nh©n gièng b»ng ph¬ng ph¸p nu«i cÊy m« - tÕ bµo.
Chơng VII. Nhân giống bằng phơng
pháp nuôi cấy mô và tế bào
5.1. Giai đoạn chuẩn bị.
- Đa cây tốt (cây u việt) về vờn su tập, vờn giống
+ Để giảm bớt nguồn cạnh (lai tạp xung quanh)
+ Để có điều kiện chăm sóc cho cây sinh trởng và phát triển
tốt
+ Để chủ động lấy mẫu nhân giống
Việc đa các cây tốt về vờn su tập có thể bằng phơng pháp
ghép hoặc giâm hom.
- Trẻ hoá cây giống gốc: Để tạo mẫu cấy còn non (trẻ hoá: dựa
trên quá trình tuổi quyết định của các tế bào)
Chơng VII. Nhân giống bằng phơng
pháp nuôi cấy mô và tế bào
5.2. Giai đoạn cấy khởi động. (tạo mẫu sạch trong ống nghiệm)
- Mục đích: tạo đợc mẫu cây sống trong ống nghiệm sạch hoá học cũng nh sinh học. Tạo đợc
nguồn mẫu sạch (sạch về hoá học và sinh học) sống đợc trong điều kiện in vitro.
+ Sạch hoá học: không làm ảnh hởng đến môi trờng hoá học phù hợp với loài cây.
+ Sạch sinh học: (sạch nấm và vius) vì mẫu cấy chỉ là 1 bộ phận rất nhỏ của cây nên sau khi
tách khỏi cây mẹ cấy vào bình thì nó cần một thời gian để hồi phục sau đó mới sinh trởng và
phát triển. Trong khi nấm và vi khuẩn là những sinh vật đơn bào hay đa bào, chúng vào theo
mẫu cấy là vào cả cơ thể nên chúng sinh trởng và phát triển ngay => sử dụng hết môi trờng