43
hộp 3
Tăng c!ờng năng lực quản lý: Đào tạo
các nhà làm chính sách và các chuyên gia kinh tế
Là một trong những thử nghiệm đầu tiên nhằm giúp các tổ chức công cộng trong việc xác
định vai trò mới của mình trong nền kinh tế thị tr!ờng, Văn phòng Chính phủ đ khởi
x!ớng một cách tiếp cận đa ngành mới mẻ vào năm 1990 trong việc đào tạo một loạt quan
chức Chính phủ. Ch!ơng trình phát triển quản lý do UNDP tài trợ đ cung cấp số kinh phí
ban đầu là 1.700.000 USD, kể cả 400.000 USD cho cải cách luật pháp và 100.000 USD
cho cải cách hành chính. Ngoài ra, hơn 1.000.000 USD vốn đồng tài trợ đ đ!ợc huy động
từ Cơ quan phát triển quốc tế Thuỵ Điển (SIDA), Cơ quan phát triển hải ngoại của Anh
Quốc (ODA), Công ty dầu lửa Anh Quốc (BP) và các nhà tài trợ t! nhân khác. Viện phát
triển kinh tế thuộc WB đ hỗ trợ trong việc thực hiện ch!ơng trình này.
Ch!ơng trình đ huy động sự tham gia của các vị Bộ tr!ởng, Thứ tr!ởng và các quan chức
cao cấp của các Bộ/ngành tham gia trực tiếp vào những b!ớc cải cách ban đầu. Ch!ơng
trình cung cấp những đầu vào cho quá trình hoạch định chính sách thông qua các cuộc trao
đổi cấp cao với các n!ớc khác, một cuộc hội thảo chính sách cấp cao (cấp Bộ tr!ởng), đào
tạo và hỗ trợ t! vấn. Thành công của giai đoạn 1 đ đ!a đến giai đoạn 2 mà trọng tâm đ!ợc
chuyển từ những ng!ời làm chính sách ở cấp trung !ơng xuống những ng!ời làm chính
sách chủ chốt ở cấp tỉnh và thành phố. Giai đoạn 2 đ huy động thêm đ!ợc nguồn hỗ trợ
của Anh Quốc, Cơ quan phát triển quốc tế của Ca-na-đa (CIDA) và Hà Lan.
Ch!ơng trình đ hỗ trợ đào tạo sau đại học ở n!ớc ngoài cho 71 ng!ời về các bộ môn kinh
tế học, luật th!ơng mại, quản trị kinh doanh và quản trị công cộng ở các n!ớc Anh Quốc
và Hoa Kỳ. Một nét mang tính sáng tạo của ch!ơng trình là việc tổ chức đào tạo phiên
dịch đồng thời về kinh tế ở Việt Nam. Hoạt động này không chỉ góp phần cải thiện việc
cung cấp các phiên dịch có trình độ cao mà còn góp phần tạo ra năng lực đào tạo phiên
dịch cao cấp ở trong n!ớc.
Một cuộc đánh giá độc lập ch!ơng trình này, tiến hành vào cuối giai đoạn 1, đ nhận xét:
Vấn đề lúc đó là trang bị cho các nhà làm chính sách, giảng viên và cán bộ đào tạo, các
nhà quản lý doanh nghiệp những kiến thức và sự hiểu biết về cơ chế hoạt động của kinh tế
thị tr!ờng. Những kỹ năng phân tích chính sách kinh tế vĩ mô là đặc biệt thích hợp cho

chế về thành lập và bắt đầu đăng ký các DNNN;
Luật Phá sản (thông qua năm 1993);
Luật Hợp tác x (thông qua năm 1997), khẳng định sự hỗ trợ của Nhà n!ớc đối với
hình thức doanh nghiệp này;
Luật Khuyến khích đầu t! trong n!ớc (thông qua năm 1994 và đ!ợc sửa đổi năm
1998);
Luật Doanh nghiệp (thông qua năm 1999).
Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà n!ớc Việt Nam cũng chủ trì thực hiện một số dự án
HTKT góp phần xây dựng một loạt văn bản luật và nghị định quan trọng, nh! Luật Ngân
sách, Luật Ngân hàng Nhà n!ớc, một số luật thuế và luật tổ chức tín dụng v.v Những luật
này đóng vai trò rất quan trọng đối với việc triển khai các chính sách về tài chính và tiền tệ.
Quá trình này tiếp tục đ!ợc triển khai; trong năm 1999 đ đạt đ!ợc những kết quả đáng
kể nh! Quốc hội thông qua Luật Doanh nghiệp và tiến hành một số b!ớc nhằm bi bỏ cơ chế
hai giá trong đó quy định các công ty n!ớc ngoài phải trả mức giá cao hơn đối với một số
45
dịch vụ. Một lĩnh vực !u tiên khác của Chính phủ là tăng c!ờng công tác phổ biến thông tin
về pháp luật cho công chúng từ cấp huyện trở xuống, cũng nh! tăng c!ờng tính công khai
minh bạch, trách nhiệm giải trình và lấy ý kiến của công dân thông qua Nghị định 29 về thực
hiện chế độ dân chủ ở cơ sở.
hộp 4
Dự án tại Viện Quản lý Kinh tế Trung !ơng
Cải thiện môi tr!ờng điều tiết để phát triển kinh doanh
Những đặc điểm chủ yếu của dự án
Định h!ớng theo quy trình và thực hiện tham khảo ý kiến nhằm hỗ trợ cải cách khuôn khổ
điều tiết. Điều này đòi hỏi phải tham khảo ý kiến rộng ri và vận động sự hỗ trợ cho sự
nghiệp cải cách. Do đó, khó có thể dự tính tr!ớc kết quả cụ thể và lên kế hoạch chi tiết cho
các hoạt động.
Do tính chất không chắc chắn nh! trên, nên dự án th!ờng đ!ợc các nhà tài trợ coi là có
mức độ rủi ro cao.
Nh!ng dự án có tác động tiềm tàng rất to lớn đối với việc tăng kết quả, việc làm và xoá đói

việc hỗ trợ tăng c!ờng năng lực nhằm thực hiện hoạt động hàng ngày của cơ quan này. Do
vậy, luôn luôn có sự hỗ trợ của các nhân viên đối tác và dự án chỉ tăng thêm ở mức độ tối
thiểu gánh nặng về hành chính cho chủ dự án.
Cơ quan chủ dự án đ xây dựng đ!ợc quan hệ làm việc rất tốt với cơ quan tài trợ và các
chuyên gia n!ớc ngoài, tận dụng tối đa các cơ hội để có sự linh hoạt cần thiết nhằm hỗ trợ
cho ch!ơng trình cải cách.
Sự kết hợp sáng tạo giữa chuyên gia trong n!ớc và chuyên gia n!ớc ngoài đ mang lại
những kết quả có hiệu quả cao về mặt chi phí.
HTKT đ đóng một vai trò mang tính chiến l!ợc và tích cực, cung cấp những đầu vào
cần thiết cho việc phát triển hệ thống pháp luật Việt Nam, đặc biệt cho việc điều chỉnh từng
b!ớc các bộ luật và tập quán pháp luật theo những cách thức phù hợp nhằm phát huy tối đa lợi
ích của cơ chế kinh tế mới. HTKT đ cung cấp t! vấn về việc xây dựng những bộ luật mới và
phát triển toàn diện hệ thống pháp luật. Nhiều luật s! Việt Nam đ đ!ợc tham dự các lớp đào
tạo ở trong và ngoài n!ớc.
Chính phủ đ cam kết xây dựng một Nhà n!ớc pháp quyền theo Hiến pháp năm 1992.
Tuy nhiên, việc xây dựng khuôn khổ pháp lý đáp ứng yêu cầu là một nhiệm vụ vô cùng to
lớn. Mặc dù hàng trăm bộ luật, nghị định, quy chế và quyết định chính sách đ đ!ợc thông
qua, nh!ng vẫn còn nhiều bất cập. Hơn nữa, việc phát triển một khuôn khổ pháp luật có hiệu
quả v!ợt ra ngoài việc ban hành các văn bản pháp quy đó. Cần phải có một sự chấp nhận và
hiểu biết rộng ri đối với vai trò của pháp luật. Cần xây dựng các tập quán để bảo đảm cho
mọi ng!ời tiếp cận đ!ợc với hệ thống pháp luật, kể cả các hệ thống có hiệu lực về tố tụng và
xét xử th!ơng mại, thi hành các phán quyết dân sự, và để các cơ quan công quyền nhìn nhận
vai trò của hệ thống t! pháp trong việc kiềm chế những hành động tuỳ tiện của họ.
Phát triển hệ thống pháp luật là một nhiệm vụ đầy thử thách cần tiếp tục đ!ợc chính
phủ chú trọng và các nhà tài trợ ủng hộ trong thời gian tới. Cần có một chiến l!ợc phát triển
pháp luật tổng thể để chỉ đạo quá trình này. Hiện tại, hỗ trợ của các nhà tài trợ trong lĩnh vực
pháp luật còn thiếu sự phối hợp và manh mún, có nhiều điều luật còn không rõ ràng, không
đầy đủ và thiếu nhất quán dẫn đến nhiều khó khăn trong việc áp dụng và thi hành luật pháp.
Cần tiếp tục hỗ trợ khâu giáo dục về luật pháp cũng nh! tăng c!ờng công tác đào tạo
luật s!, quan tòa, công tố viên, cán bộ thi hành luật dân sự và các cán bộ thi hành luật. Ngoài

cần thiết nh! đầu t! vào cơ sở hạ tầng trong nỗ lực tìm kiếm tốc độ tăng tr!ởng cao - trong
một số tr!ờng hợp thậm chí còn quan trọng hơn, bởi vì các khoản đầu t! có thể trở nên không
có hiệu quả khi không có quản lý quốc gia tốt.
Để cải thiện quản lý quốc gia ở Việt Nam, cần điều chỉnh vai trò của nhiều tổ chức
thuộc Nhà n!ớc và các thiết chế công cộng để chúng hoạt động có hiệu lực hơn trong môi
tr!ờng kinh tế mới. Củng cố và làm sâu sắc thêm tiến trình Đổi Mới đòi hỏi phải có nhiều cải
tiến về công tác quản lý hành chính công.
Việc các tổ chức Nhà n!ớc và các cơ sở dịch vụ cung cấp cho công chúng các dịch vụ
mang tính chuyên nghiệp, với những thủ tục đơn giản hơn và theo một cách thức minh bạch
hơn có tầm quan trọng to lớn, và Đảng cũng nh! Chính phủ đ khẳng định dành !u tiên cao
cho việc cải thiện nền hành chính công. Đây là một lĩnh vực then chốt đối với việc củng cố
tiến trình Đổi Mới và là một lĩnh vực mà HTKT có thể hỗ trợ, đặc biệt trong việc chia xẻ kinh
nghiệm quốc tế về cải cách hành chính và kiến thức về các cách tiếp cận hiện đại trong hành
chính công. Tuy nhiên, việc thực hiện HTKT một cách hiệu quả trong lĩnh vực này có vẻ nh!
không dễ dàng gì.
Nhiều cải cách quan trọng trong giai đoạn đầu đòi hỏi việc xóa bỏ các biện phát kiểm
soát - một lĩnh vực rất khó khăn để đ!a ra các quyết định chính trị nh!ng việc thực hiện lại
đơn giản hơn. Nhiều biện pháp cải cách trong giai đoạn đầu đ!ợc thực hiện thông qua một
thông báo (ví dụ việc xóa bỏ kiểm soát giá cả). HTKT đóng vai trò cung cấp bằng chứng về
các giải pháp thành công trong việc thay thế cho hệ thống kiểm soát kinh tế tập trung hiện tại,
thông qua việc chia sẻ kinh nghiệm quốc tế. HTKT còn cung cấp t! vấn về các biện pháp thực
hiện cụ thể.
48
Ng!ợc lại, có một số cải cách hành chính cần thiết hiện nay về nguyên tắc thì dễ nhất
trí hơn, nh!ng việc thực hiện lại rất phức tạp. Những lĩnh vực hóc búa nh! vậy bao gồm việc
thay đổi chế độ khuyến khích công chức trong bối cảnh ngân sách hạn hẹp, thay đổi ch!ơng
trình đào tạo của các cơ quan đào tạo về hành chính, và việc công chức ở lứa tuổi trung niên
phải chấp nhận các khái niệm mới về vai trò và chức năng của mình, cũng nh! phải học hỏi
các cách tiếp cận mới trong công việc. Có nhiều ph!ơng án lựa chọn từ kinh nghiệm quốc tế
để tổ chức lại rất nhiều thiết chế, và thế là có nhiều ý kiến t! vấn khác nhau đ!ợc đ!a ra. Một

Tuy nhiên, ngay cả khi các mục tiêu đ đ!ợc làm rõ, thì tính chất của quá trình CCHC
cũng có ảnh h!ởng tới thiết kế của ch!ơng trình hỗ trợ. Rất nhiều nhiệm vụ xây dựng thể chế
quan trọng đòi hỏi nhiều thời gian, nhiều thay đổi tận gốc rễ trong các hệ thống quản lý, trong
tập quán và hiểu biết (ví dụ nh! cải cách hành chính công), hoặc cần phải có những b!ớc đi