BÁO CÁO ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH KÝ KẾT
HIỆP ĐỊNH TƯƠNG TRỢ TƯ PHÁP TRONG LĨNH VỰC DÂN SỰ
GIỮA VIỆT NAM VÀ CÁC NƯỚC VÀ SỰ CẦN THIẾT GIA NHẬP
HỘI NGHỊ LA HAY VỀ TƯ PHÁP QUỐC TẾ
1. Phần thứ nhất: Đánh giá tổng quát thực trạng tình hình ký kết các hiệp
định tương trợ tư pháp trong lĩnh vực dân sự từ trước tới nay và tác
động về mặt kinh tế xã hội và vai trò của điều ước quốc tế về tương trợ
tư pháp trong lĩnh vực dân sự
1.1. Tình hình ký kết các hiệp định tương trợ tư pháp trong lĩnh vực dân sự từ
trước tới nay

Trước khi Luật Tương trợ tư pháp 2007 được ban hành
 ! "#$%&'()'&*+#,-.
/0&*$&1&21()'
&*'&33*#456$*36789/74%.
3)5:3.5#&3;<;=>/6$'?
;@A$*#.+ !#,-./
B&*AC.*!3C.*
D6E! "#,-.F 
&33



Các Hiệp định tương trợ tư pháp và pháp lý trong lĩnh vực dân sự và hình sự ký trong giai
đoạn 1980 – 1992G;<;=>:/6$'?#DFHI:*5 J!J#DFC.
-..#K(LM.,-.&*DFC.-./3
3*5.5.N6$'(.CF.**4@.OF
6P?#QR:*5!J J!#.5;7S.TU&*;7S.H$IV&.V..?#;6
W.:*5X JJY?#6V.V:*5J J0?#W6V.V:*5 XJ JB?Các
Hiệp định tương trợ tư pháp và pháp lý trong lĩnh vực dân sự và hình sự ký trong giai đoạn
1993 – 2007: ;7S.W.D.:*5!!JXJX?#;<;-<D*:*5 BJ"J?#DF

_65F
j
I
j
YV-fJk.
l
5!YJ0J! 0?&*;
$;]     !   :-
i
_65F
j
  I
j
YV-fJk .
l
5
!JBJ! 0?&.S#]m&*d_6.`4.&b&*m
!
7&163_68&1162
+m].,*5
;L&3&C.*.-_654.W7;h! 0#&.
bD6E! "$*7C3K(26'
A]&1E>&*7A4.65F*$6E
_68m,-.#+m$&MRA\P5&*#
&3_68.&*&L$/O#
L&3h8+7mn'4,
-.68$*C+&32]3
T.6D6EN6$'#.! V! #L
&3W7;I.&*,QA)()8.P5+&*
$%&'o

i
&F
i

.
l
.
j
5
j
F
j
.
j
F
i

i

i
.
j
$o
p
&
i
()
i
&
j

&
j

l
..
j
)
()I
j
.#,
l
;6
q

i

j
#,
l
;o
j
6
q
&.
l
WI
i
;I.
F
j

p
.,F
i
-.&.
l
r:.
p
.
l
.
j
&
l
.
i
.
l
-I
i
&*68
! #.5.6PC7(6&*4@dA*
&S!?#F
i

i

i
.
j
$o

.
l
-I
i
&.
l
68
! #.5.6PCPA*,S!?F
i
.5#WI
i

.
j
.6)
q
C
i
.
j
F
l
6F
i
#6
q
6
i
)
l

j
Tg
j

&*783H;-3)5W.D.#H$IV&.V.#*
X
e&1()'&*+&3;.V6V.#Q.Vt
j
V9.#u
j
=I
i
!  
!  #,-./
i
.
j
$o
p
&
i

()
i
&.
l
.
i
&3rVFV)65F
j

QF
j
&.
l
,
j
.,F
i

-..
i
=.
l
W
j
&.
l
,
l
QF
j
&.
l
,
j
.=.
l
W
j
.

W
j
&.
l
,
l
QF
j
&.
l
,
j
.=.
l
W
j
.
i
,F
i

-.
=.
j
I
i
.
j
CI
i

I
i
(66
l

i
&
j
.
j
_65
i
6
q
.F
j
.
j
#D6)
i

i
.
j
&.
l
.
j
&C.
q

g6
j
o
l

i
#6
q
6
i
#65F
j
_65
i
.
i
D6)
i
Q5
j
F
j
#.
)
i
&.
l

i
F

j
L&3=16 D6E;@A#C.
z7(6.6G
:?8+25b#z#*$6$F_6.&1()'w
:!?6Eb$*>#bw
:X? 6E#62>>&*5F6d6&1()
'w
:Y? .O*$6#IM._6.w
:0?IE&**C]#_654.*3*&*
_654.`*3*
<7(6>*5$*77(62_6.`#Nd'
7A#N_6]&*Nd$*M._6.
4.3mF%.#>_654.$6E
8@()'3c5F6d6'4.I()&*
)wzb(7(6*5/N1$_65+2]
*,-./&333)5#
F_6*d)5#h.,-./F_651
CO6Fd_65*5&*(']
K(Lh.8.''|*&*+&4.D6E
! "I_657(6IE&**C]#
_654.S.&*_654.`*3*
!.
;NAE25#0m$+)5#,-./2h'+7
n).&4.7zrT}r-#6&')6
0
~VW<&*]FC(*d6Cn47O
>K..(•*#7&*47..M1962#
&).6_6]&1
$%&'()'&*+#KC$*..M19628&3
*&FrT}r-

#b.
d)5#•W7/E&*65AF(3X z45
_6.NP_6514.,-.&*3*A
B
]_65wN# ‚$*z(*#_6.NP_651
4.,-.16ƒ.3*w]! ‚S$+$*8z
6
q
5.
j
(_6.NP_6514.3*65F
q
#456$*
3W.D.#TU#e#*f688z4.,-.
16ƒ.3*z(*)()*
8z;h[s.8:]FB0‚?.6N$**
)()^#*8G*-7#W*„.V,c*6#,%D#
)5-
8N#M35F6d6'16z45
b$*3.&3,-.
G.Q…#†9V)5V$.#;..(.#;DW=>#*f68#6f68:=*
D.?T8$z45M.,-.&*3/
ƒ$I16#^&*C7F
O8F(3X C7z7#456$*TU#W.D.#e
-6#&'6ƒ&1()':&33/
c&33.
?Md)5#KC$*ND6E
/(d(d&*1n>5F6d6K.T(S_6
163.N&3,-.F5F6d6
'45SE#CR16

2008 837 59 7.0 393 47.0 21 2.5 8 1.0 5 0.6
2009 2567 115 4.5 740 28.8 93 3.6 19 0.7 7 0.3
2010 648 4 0.6 80 12.3 18 2.8 4 0.6 3 0.5
Năm
Tổng
số
Trả lại
hồ sơ
Quốc tịch nước không có hiệp định
Số
lượng
Tỷ
lệ
%
Hoa
Kỳ
Tỷ
lệ %
TQ
(Đài
Loan)
Tỷ
lệ %
Úc
Tỷ
lệ
%
Canada
Tỷ
lệ

#5F6d6_6.4.3*•*I
9U9sw
V f65'45‡*#]#\R
b.'#\C316.+#164@
:•N.25b#s'_6._6.6
>I]&S_6._6.+(+.#•
78$+h'45#IM'9‡
*3ˆ?
!!=8&3b.N163_68&1
=8&33.&3,-.#&
'&1()''g65FRN
N$+e$4@]_65&@()'&*.6*5
.5CnW7$6E8@()'! Y16_6565F
R*,-.{&3*3*&'
FmI`4_651#C‰&*LN$
<N#&*&*_6.4.,-.'6ƒ
_68g5F6d64.h.3*#A]IN
163_68$*&$*dnC]&3$*_651$4.
I(),-.&@&(h.3*5F6d665F#
&'45_68g5F6d64.,-..54.
3*8&3bIN163_68#K]16

N#6I68N$*C2$I()&*_6.*
3,-.#)5.M]mIv&1K&*9/7
V 8U&1K&*b.]b()&*_6.*
3(4@&S&Š#_6.16I+w
V <85F6d6454.,-.sM3.
b1685F6d6h.3*
5F6d6s3,-.F&'^Ib&*'.54#
h4._6.NP_6514.3N#INA5F6


mại thì công ty chính ở nước ngoài, các vụ lao động thì chủ doanh nghiệp là người
nước ngoài đã trở về nước mà không thanh toán các khoản tiền cho người lao động.
Việc ủy thác tư pháp để ghi lời khai của những người đang ở những nước mà Việt Nam
chưa ký hiệp định tương trợ tư pháp thì hầu như không có kết quả. Ví dụ bị đơn là công
dân Mỹ, đang định cư tại Mỹ, có địa chỉ rõ ràng, văn bản ủy thác ghi lời khai của bị đơn
Tòa án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh ghi là “Tòa án có thẩm quyền của Hoa Kỳ” gửi
đến Bộ Tư pháp kèm theo bản dịch bằng tiếng Anh (do đương sự nộp chi phí dịch
thuật) để Bộ Tư pháp gửi Bộ Ngoại giao (Cục Lãnh sự) thực hiện ủy thác đến Hoa Kỳ
thì rõ ràng rất khó có kết quả. Tòa án có thẩm quyền ở đây là Tòa án nào, phía Mỹ thực
hiện việc ủy thác của Tòa án nhân dân thành phố Hồ Chí minh thì họ có lợi gì trong khi
không có phí ủy thác. Gặp những vụ án như thế này thì việc thời hạn để xét xử không
đảm bảo, việc kéo dài và bế tắc khi không có kết quả ủy thác sẽ làm thiệt thòi quyền lợi
của người đang ở trong nước; nếu họ lấy vợ, chồng khác thì cuộc sống hôn nhân trái
pháp luật các quyền lợi về vợ chồng không được đảm bảo; đối với các vụ án dân sự thì
kéo dài việc tranh chấp về tài sản, người lẽ ra có quyền thì chưa được hưởng về tài sản
một cách kịp thời, gây khó khăn cho cuộc sống và đôi khi còn dẫn đến vụ án hình sự
khác. Đối với án xử xong, nếu có đương sự trong nước kháng cáo thì hồ sơ không thể
chuyển ngay để Tòa phúc thẩm giải quyết mà phải chờ kết quả ủy thác bản án đối với
người đang ở nước ngoài, kéo dài thời gian thêm thời gian giải quyết vụ án. Hiện nay,
nhiều vụ án đang bị kéo dài, không thể tạm đình chỉ vì đây không phải là lý do tạm đình
chỉ, không thể giải quyết vì chưa có kết quả ủy thác, được xem là án quá hạn so với
thời hạn luật tố tụng dân sự quy định.
Thiết nghĩ để việc ủy thác tư pháp có hiệu quả trong việc giải quyết các vụ án, không
mang tính hình thức, gây tốn kém cho người dân vì ủy thác lần thứ nhất, hết thời hạn,
không có kết quả lại tiếp tục ủy thác lần thứ hai thì Việt Nam cần thúc đẩy công tác đàm
phán, ký kết Hiệp định song phương, song song đó Việt Nam cần tham gia vào một số
công ước đa phương; củng cố các cơ sở pháp lý đóng vai trò quan trọng, tiên quyết đối
với hoạt động tương trợ tư pháp, quy trình ủy thác tư pháp, quan hệ phối hợp giữa Tòa
án Việt Nam và Tòa án các nước….

đương sự, với bối cảnh thiếu vắng các điều ước quốc tế thống nhất về thẩm quyền xét
xử giữa các quốc gia đối với các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài, sự lựa chọn
thông minh để tránh những rắc rối của đa phán quyết chính là triển khai nhanh chóng
việc công nhận và thi hành phán quyết được tuyên bởi tòa án một nước tại các nước có
liên quan mật thiết đối với vụ việc tranh chấp.
(Trích bài phân tích của ThS. Nguyễn Bá Bình, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp)
'A.I25_6.N
P_6514.,-.sz5F6d6.3*
d6^E_6]3N
&3,-.N#83.N
&3,-.#16_68.NII(),-.
8#$.7&*`EG.Q…#†9V)5V$.#;.V.V.#;7S.
DFC.=>ˆT8$5F6)
l
6
i
.
j
&F
l
()
i
:456
$*5F6d64.S.,-.?s3_68.*5$*2$3=KC#
g_654.78_68.:‹7‰+?#5F6d6
4.73{I'6M.3N&*‹
=7.NF'#45
4.,-.s.Q…#†9V)5V$.#;.V.V.16&*+
xsI]&1y#Ss‹=7C]$+(.N
M..3.5#‹=7/C*5v

6V.#T.g#D.#[.V$.5V9.#eV$V#•VIVFV9.#.Q…#
†9V)5V$.#;DW=>#r#;.V.V.
d8#F787(6h4.$%
&'()'&*+/$'.`G8+25b#6E
>>#•N.25b&**
3.1. Số liệu thống kê về việc ký kết hoặc tham gia điều ước quốc tế song phương/
đa phương về tương trợ tư pháp trong lĩnh vực dân sự
Tên nước
Ký
HĐ
TTTP
về
DSTM
với
Việt
Nam
Là
thành
viên
Hội
nghị
Lahay
về
TPQT
Tống đạt giấy tờ Thu thập chứng
cứ
Miễn hợp pháp
hóa
Số HĐ
song

9 9 9 9 9
-.
9 9 9 9 9
e
9 9 9 9 9
TU
9 9 9 9 9
6f68
9 9 9 9 9
-EW]
9 B3
:
!
?
9 9
Y
Tên nước
Ký
HĐ
TTTP
về
DSTM
với
Việt
Nam
Là
thành
viên
Hội
nghị

gia
Công
ước
Lahay
*f68
=*

9 9 9 9
=*D.
9
‹=7
=*

9 !3
:
X
?
9 W6.V
  &*
,f  Ž
E
9 W6.V
  &*
,f  Ž
E
9
Q.V(RV9.
=*

9

_68ŽE:!0J J?#+&4.NC.z]8+#6E>>#I
E&**C]_654.S.&*_654.`*3*Hg•gCg4.W7
e$6E&*‹=7GGJJ$.•Jg.5
Y
3)5#†9V)5V$.&*e/&18+25b:! ?#g_65
4.$6E†9V)5V$.#7833)5$*67.4.e.5/m*_68.7$E:rVFV#
WFV.#W6VV.e.V9I#;.V6V.#;.VV6#;7S.6e#D*#DC#[.8#HFV&*,
-.?#&am7.4.†9V)5V$.#N%.$*M.†9V)5V$.&*e
/&18+25b&aN6$'(@8&33N#3N8
=8&3_68.I163_68&18+25b&3•99V)5V$.#65FRNN$+
(@  &*  5F6  d6    65A  _6.  b  +  .  Hg  •gCg  4.  O  I  8  †9V)5V$.G
GJJ•••.&.6J•••J.(J.(‘Je.gJ•g..$&$g(6g“Tg&g‘—g;6egr6.$.
0
Tên nước
Ký
HĐ
TTTP
về
DSTM
với
Việt
Nam
Là
thành
viên
Hội
nghị
Lahay
về
TPQT

Lahay
_68#

D.?
;DW=>
3
  &3
;<;
=>

.5

6
$'
9 X03
:
N  N
TV
.V
&*  [.V
$.5V9.
9 9 9
r
=*

9 9 9 9
;.V.V.
9 I 9 I 9 I 9
3.2. Một số nhận định sơ bộ, kinh nghiệm và bài học cho Việt Nam
65C]8F&1&K..163_68