Tìm hiểu về Phật giáo Hoà Hảo Lớp K32 Việt Nam Học
Đề tài
TÌM HIỂU VỀ PHẬT GIÁO HÒA
HẢO
Ở VIỆT NAM
1
Tìm hiểu về Phật giáo Hoà Hảo Lớp K32 Việt Nam Học
Mục Lục
I. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ ĐẠO HÒA HẢO 3
1. Nguồn gốc tên gọi 3
2. Người sáng lập 3
3. Hoàn cảnh ra đời đạo Hòa Hảo 4
II. QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN 5
1.Thời kỳ Nhật xâm chiếm 5
2. 1947-1963 lực lượng võ trang 6
3. Thời kì 1963-1975 7
4. Thời kì sau 1975 7
II. GIÁO LÝ HÒA HẢO 9
III. NGHI LỄ VÀ TỔ CHỨC 11
1. NGHI LỄ 11
Các ngày lễ tết 11
IV GIÁO LUẬT 14
IV ĐẶC-TÍNH PHẬT-GIÁO HÒA-HẢO 14
V. NHẬN THỨC CỦA PHẬT GIÁO HÒA HẢO 16
1. Về cải tạo tôn giáo 16
2. Về cải tạo tâm lý 16
3. Về cải tạo xã hội 17
VI ẢNH HƯỞNG CỦA PHẬT GIÁO HOÀ HẢO ĐỐI VỚI VIỆT NAM 19
VII CẢM NHẬN CỦA BẢN THÂN VỀ ĐẠO PHẬT GIÁO HOÀ HẢO 20
VIII. KẾT LUẬN 21


Tìm hiểu về Phật giáo Hoà Hảo Lớp K32 Việt Nam Học
đây ông đã tu theo phái Bửu sơn Kỳ Hương do Phật thầy Đoàn Minh Huyên
(1807-1856) làm giáo chủ.
Huỳnh Phú Sổ tự nhận mình là bậc "sinh như tri", biết được quá khứ nhìn
thấu tương lai, được thọ mệnh cùng với Phật A-di-đà và Phật Thích-ca mâu-
ni, xuống hạ giới có nhiệm vụ truyền bá cho dân chúng tư tưởng Bửu Sơn Kỳ
Hương để "Chấn hưng Phật giáo, cứu độ chúng sinh khỏi sông mê, biển khổ
và đưa tới chốn Tây phương cực lạc". Ông chữa bệnh cho người dân bằng các
bài thuốc đã học và chính những lúc đi chữa bệnh đó ông đã kết hợp rao giảng
về Tứ ân hiếu nghĩa của Phật thầy Tây An Đoàn Minh Huyên qua những bài
sấm kệ do ông soạn thảo. Vì vậy chỉ trong vòng 2 năm từ 1937 đến 1939 số
người tin theo ông đã khá đông và ông trở nên nổi tiếng khắp vùng. Ngày 18
tháng 5 năm Kỷ Mão (tức 4/7/1939) được ông chọn làm ngày khai đạo, khi
ông chưa tròn 20 tuổi. Nơi tổ chức lễ khai đạo chính là gia đình ông. Ông đã
lấy tên ngôi làng Hòa Hảo nơi mình sinh ra để đặt tên cho tôn giáo mới của
mình: đạo Hòa Hảo hay Phật giáo Hòa Hảo. Ông đã được các tín đồ suy tôn
làm giáo chủ Hòa Hảo.
Huỳnh Phú Sổ được xưng tụng là Phật thầy mượn thân xác mình để cứu độ
chúng sinh. Ông làm nhiều bài ca dao, thơ ca, nói thiên cơ, sau được tập hợp
lại thành bài giảng "Giác mê tâm kệ" có phần gần gũi tư tưởng thần bí, tín
ngưỡng dân gian nên trong hoàn cảnh đời sống nhân dân Nam Bộ đầu những
năm 40 thế kỷ 20 dễ đi vào lòng người, được quần chúng tin theo. Người tính
dồ Phật Giáo Hòa Hảo có một câu răng lòng mình la: "Một đời, một đạo đến
ngày chung thân".
3. Hoàn cảnh ra đời đạo Hòa Hảo
Những năm 40 của thế kỉ 20 lịch sử dân tộc việt nam và thế giới có nhiều
biến động, chiến tranh thế giới lần 2 lan rộng nhân dân ta phải chịu cảnh “một
cổ hai tròng”, Nhật Pháp thay nhau khủng bố các phong trào yêu nước đời
sống nhân dân lâm vào cảnh lầm than khổ ải, tâm trạng bế tắc nhu cầu về
4

Năm 1946, Huỳnh Phú Sổ cùng với những người lãnh đạo Hòa Hảo
thành lập tổ chức việt Nam Dân chủ Xã hội Đảng gọi tắt là "Đảng Dân xã"
vào Tháng Chính năm 1946 bao gồm lực lượng nòng cốt trong Hòa Hảo và tổ
chức Việt Nam Quốc gia Độc lập Đảng. Đảng Dân xã có điều lệ và chương
trình hành động, cơ cấu tổ chức riêng, có vai trò như một tổ chứcchính trị. Từ
đó Hòa Hảo vừa có đạo vừa có đảng mang hình thức gần với một tổ chức
chính trị. Khối Hòa Hảo còn tổ chức lại lực lượng vũ trang vào Tháng Sáu
năm 1946 mang tên "Nghĩa quân Cách mạng Vệ quốc liên đội nguyễn Trung
Trực"
1
2. 1947-1963 lực lượng võ trang
Năm 1947, Huỳnh Phú Sổ mất
tích trong khi trên đường đi hòa giải
giữa Việt Minh và Hòa Hảo; theo các
tài liệu Tây phương và Việt Nam
Cộng hòa thì ông bị Việt Minh thủ
tiêu. Sau đó nội bộ Hòa Hảo tách ra
làm mấy nhóm; có nhóm ngả theo
Việt Minh, nhóm thì chống lại, gây ra
những vụ thanh toán và tranh giành ảnh hưởng có khi đẫm máu. Mỗi nhóm
cát cứ ở những vùng như Long Xuyên, Châu Đốc, Cần Thơ.
Chính phủ Đệ nhất cộng hòa sau khi thành lập năm 1955 thì mở những
cuộc hành quân như "Chiến dịch Đinh Tiên Hoàng" rồi "Chiến dịch Nguyễn
Huệ" để bình định các giáo phái hầu thống nhất quân lực. Các lãnh tụ Hòa
Hảo như tướng Trần Văn Soái (biệt danh Năm Lửa) rút về cố thủ Đồng Tháp;
tướng Lê Quang Vịnh (Ba Cụt) thì đem quân về chống giữ ở Châu Đốc, long
1
Savani, A. M. Trang 89.
6
Tìm hiểu về Phật giáo Hoà Hảo Lớp K32 Việt Nam Học

3
Tình hình Pg Hòa Hảo Sôi Động, Báo Viet Báo tường thuật
7
Tìm hiểu về Phật giáo Hoà Hảo Lớp K32 Việt Nam Học
Cho đến đầu năm 1999, đạo Hòa Hảo không có tổ chức giáo hội, tín đồ tu
tại gia. Hàng năm đến ngày khai đạo (18 tháng 5 Âm lịch) các tín đồ tổ chức
hành hương về Tổ đình (nơi sinh sống của gia tộc ông Huỳnh Phú Sổ).
Ngày 26-5-1999, Đại hội đại biểu đạo Hòa Hảo lần thứ I được tổ chức tại
An Giang, thông qua chương trình đạo sự, quy chế tổ chức, hoạt động của
Ban đại diện, đồng thời đã bầu ra Ban Đại diện nhiệm kỳ I và ngày 11-6-
1999, Ban Tôn giáo của Chính phủ đã chấp thuận quy chế đạo Hòa Hảo, tổ
chức hoạt động và nhân sự của Ban đại diện và cho đến nay, hoạt động của
đạo Hòa Hảo đã trở nên bình thường.
Ngày nay tín đồ bắt tay vào công tác từ thiện như bếp ăn tình thương, làm
cầu đóng giếng, cấp học bổng, cứu trợ bệnh nhân nghèo, xây nhà tình
thương…vì thế nghi lễ tôn giáo rất đơn giản và việc ma chay cưới hỏi cũng
đơn giản. Họ dồn lực lượng thực hiện việc công ích thực tiển hơn.
III SỐ TÍN-ĐỒ PHẬT-GIÁO HÒA-HẢO
Tổng-số tín đồ P.G.H.H.
được ước lượng vào
khoảng trên 5 triệu người
trong toàn quốc, đại diện là
tỉ-số 38% trên tổng dân-số
16,133,434 người của
Đồng Bằng Sông Cửu
Long.
Có những tỉnh như An Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ, Vĩnh Long, Bạc Liêu
tín-đồ Phật-Giáo Hòa-Hảo lên đến 90% dân-số; ở các tỉnh khác, tỷ-số này
thay đổi từ 10 đến 60%.
8

- Thiện pháp: là các pháp lành, con người cần tu tập để trở thành người
tốt, sửa thân tâm cho trong sạch.
Tinh thần chính là khuyên tín đồ ăn ngay ở hiền.
2. Phần Tu Nhân: Tu Nhân là tu “tứ ân hiếu nghĩa”, bao gồm: ân tổ tiên
cha mẹ, ân đất nước, ân đồng bào nhân loại, ân tam bảo (Phật, Pháp, Tăng).
- Ân tổ tiên cha mẹ: phải hiếu nghĩa, nghe lời răn dạy, không làm điều
xấu, chăm sóc cha mẹ lúc già yếu ốm đau.
- Ân đất nước: yêu quê hương, góp phần làm cho quê hương giàu mạnh,
bảo vệ đất nước khi có ngoại xâm, không được phản bội làm tay sai cho ngoại
bang.
- Ân đồng bào nhân loại: Đồng-bào ta và ta cùng chung một chủng-
tộc, cùng một nòi-giống rồng tiên, cùng có những trang lịch-sử vẻ-vang oanh-
liệt, cùng tương trợ lẫn nhau trong cơn nguy- biến, cùng chung phận-sự đào-
tạo một tương-lai rực rỡ trong bước tiền đồ của giang-sơn đất nước. Đồng-bào
ta và ta có một liên-quan mật-thiết không thể rời nhau, chẳng thể chia nhau và
chẳng khi nào có ta mà không có đồng-bào, hay có đồng-bào mà không có ta.
Thế nên ta phải ráng giúp đỡ họ hầu đền đáp cái ơn mà ta đã thọ trong muôn
một.
- Ân tam bảo: tôn kính tam bảo ghi nhớ công ơn khai mở trí huệ cứu
vớt chúng sinh ra khỏi vùng luân hồi khổ ải.
Đạo Hòa Hảo khuyên tín đồ vừa học Phật vừa tu nhân để tạo nên công
đức. Có công đức để trở thành bậc hiền nhân. Song, họ đặc biệt yêu cầu tín
đạo phải tu nhân, cho rằng việc tu hành phải dựa trên đạo đức, trước hết đạo
làm người: Thiên kinh vạn điển, hiếu nghĩa vi tiên (Không có tu nhân thì
không thể học Phật, hoặc học Phật mà chẳng tu nhân thì cũng vô nghĩa);
Dụng tu Tiên đạo, tiên tu Nhân đạo; Nhân đạo bất tu, Tiên tu viễn ký
10
Tìm hiểu về Phật giáo Hoà Hảo Lớp K32 Việt Nam Học
(Muốn tu thành Tiên Phật trước hết phải tu đạo làm người, đạo người mà
không tu thì Tiên Phật còn xa vời).

• Ngày 18 tháng 5: Lễ khai đạo
• Ngày Rằm tháng 7: Lễ trung nguyên
• Ngày 12 tháng 8: Vía Phật thày Tây An
• Ngày Rằm tháng 10: Lễ hạ nguyên
• Ngày Rằm tháng 11: Lễ Phật A-di-đà
• Ngày 25 tháng 11: Lễ sinh nhật giáo chủ Huỳnh Phú Sổ
• Ngày 8 tháng Chạp: Lễ Phật thành đạo
Trong chủ trương canh tân nói trên, sự thờ phượng trong nhà các tín đồ Phật
Giáo Hòa Hảo thật là giản dị.
2. HỆ THỐNG TỔ CHỨC
Trong các Xã, Ấp có những độc giảng đường trang bị máy phóng thanh, để
mỗi ngày trong những giờ nhất
định, có những giảng viên đến
đọc kinh giảng hay thuyết pháp
cho người chung quanh cùng
nghe.
Ðộc Giảng Ðường Phật Giáo
Hòa Hảo là những ngôi chùa thâu hẹp chỉ để truyền đạo, chớ không phải để
cư trú, nên nhỏ hơn chùa, bởi bản chất Phật Giáo Hòa Hảo là cư sĩ tại gia.
Hiện nay ( trước 1975) chỗ nào có nhiều tín đồ PGHH đều có Ðộc Giảng
Ðường, với nét kiến trúc đặc biệt của Phật Giáo Hòa Hảo. Theo kiểm kê năm
12
Tìm hiểu về Phật giáo Hoà Hảo Lớp K32 Việt Nam Học
1965, Phật Giáo Hòa Hảo có 390 Ðộc Giảng Ðường. (Sau 1975, trên 300 độc
giảng đường đã bị nhà cầm quyền Việt Nam đập bỏ) .
Đạo Hoà Hảo tuy về mặt giáo lý, chủ
yếu dựa vào đạo Phật, nhưng về mặt
tổ chức lại chịu ảnh hưởng của
phương Tây:
Thí dụ Hòa Hảo thành lập đảng chính

đến chùa hay hội quán hành lễ,
và nghe kinh giảng hay nghe
thuyết pháp
Ngoài ra đạo Hòa Hảo còn
có một số quy định về tôn giáo và quan hệ gia đình, xã hội. Ví dụ người nhập
môn phải tuyên thệ trước Tam Bảo, nam tín đồ phải để vấn tóc (búi) để giữ
hiếu nghĩa với ông bà tổ tiên, tín đồ phải thực hiện ăn chay từ thấp đến cao (4
đến 10 ngày trong 1 tháng hoặc trường chay như đạo Cao Đài, ngày tín đồ
phải 2 lần cầu nguyện và khấn lạy trước bàn thờ (sáng, tối). Lời khấn nguyện
khi cúng lễ của tín đồ Hòa Hảo là câu Nam mô nhất nguyện, Thiên hoàng,
Địa hoàng, Nhân hoàng, Liên hoa hải hội, thượng Phật từ bi, Phật vương độ
chúng, thế giới bình an.
IV ĐẶC-TÍNH PHẬT-GIÁO HÒA-HẢO
Hiện nay Phật-Giáo Hòa-Hảo là một trong số 4 tôn giáo quan trọng nhứt ở
Việt Nam. Với khối quần chúng trên 5 triệu người P.G.H.H. không những có
tánh chất của một khối quần chúng tâm lý sắt son tin tường nơi giáo lý cao
siêu của Đức Huỳnh giáo chủ, mà còn thêm có tổ chức thành hàng ngũ, hệ
thống chặt chẽ để chịu đựng mọi thử thách cam go mà tự tồn và phát-triển.
ĐẶC TÍNH THỨ NHẤT : nằm trong truyền-thống Bửu Sơn Kỳ Hương đến
Phật Giáo Hòa Hảo là một nền đạo Phật gần gũi với ĐẠO LÝ DÂN TỘC
(NHÂN HIẾU TRUNG NGHĨA)
14
Tìm hiểu về Phật giáo Hoà Hảo Lớp K32 Việt Nam Học
Trên phươngdiện Nhân sinh và Xã hội, người ta cũng nhận định rằng bản
chất thuần phác của ngưởi nông dân cho họ có căn-bản thuận-lợi để tu-học
theo đạo Phật và thấm nhuần đạo lý làm người sống trong quan hệ với gia
đình, xã hội, đất nước để rèn luyện trở thành những hạt giống tốt gieo trồng
cho một tương lai toàn thiện, toàn mỹ sau này. Tuy gốc Đạo bám rễ trên tầng
lớp nông dân nhưng từ đó các lớp tín hữu sau nhờ tiếp thu nền học vấn tiên
tiến đã và đang vươn lên đến đỉnh trí tuệ để đóng góp cho đời bàn tay, khối óc

Tóm lại, giáo-pháp Vô-Vi Phật-Giáo Hòa-Hảo nhằm canh-tân phương-pháp
hành-đạo để trở về với Giáo-lý chơn-truyền của-Đức Phật, là tu hành TÂM,
chẳng phải ở hình-thức nghi-lễ bề ngoài
V. NHẬN THỨC CỦA PHẬT GIÁO HÒA HẢO
Phật giáo Hòa Hảo ra đời với sứ mạng là cứu vớt nhân loại. Phác
vẽ cho mọi người thấy cái cảnh khổ não của xã hội Việt và xã hội nhân
loại, rồi giác ngộ họ tìm đường giải thoát; nhằm khuyên răn người đời
phải làm tròn bổn phận làm người cứu lấy bản thân mình, gia đình mình
có một đời sống bác ái tự do. Từ đó, Phật giáo Hòa Hảo chủ trương cải
tạo tôn giáo, cải tạo tâm lý và cải tạo xã hội gây một niềm tin lớn vào
lòng người.
1. Về cải tạo tôn giáo
Giác ngộ cho mọi người hiểu cái yếu lý của tu hành: Giữ sao cho
tâm linh luôn luôn được yên tĩnh, đừng để cho lòng dục sai khiến, nhất
là khi một mình đối diện với một mình. Phật là sáng suốt, hiền hậu, từ
bi.
2. Về cải tạo tâm lý
Tâm lý người dân lúc bấy giờ như bị băng hoại, người người bon
chen danh lợi, sống độc thiện kỳ nhân, ích kỷ, giả dối. Vì thế, Hòa Hảo
đã tu niệm hướng cho họ tới một đức tin trong sạch. Nhưng tin không
phải là mù quáng mà là đức tin dẫn dắt bởi lòng lành và soi sáng bằng trí
16
Tìm hiểu về Phật giáo Hoà Hảo Lớp K32 Việt Nam Học
tụê. Và Đức Huỳnh giáo chủ đã từng khuyên răn các tín đồ: “Phải điêu
luyện khối tinh thần cho mạnh mẽ, tự lập con đường rõ ràng duy nhất
của mối đạo mình theo đuổi; để lấy đó làm cương mục bài trừ những
thành kiến, cố chấp thói quen, sự chần chừ, lòng ham muốn, tánh kiêu
ngạo, dua nịnh, tư tâm, sự mê đắm trong bể dục tình và sự phiền não
làm cho loạn cõi lòng”.
3. Về cải tạo xã hội

số 4 tôn giáo quan
trọng nhứt ở Việt Nam.
Với khối quần chúng
trên 5 triệu người, Phật
Giáo Hòa-Hảo không
những có tánh chất của
một khối quần chúng
tâm lý sắt son tin tưởng
nơi giáo lý cao siêu của
Đức Huỳnh Giáo-Chủ,
mà còn thêm có tổ chức thành hàng ngũ, hệ thống chặt chẽ, để chịu đựng mọi
thử thách cam go mà tự tồn và phát triển
Trên bình-diện quốc-gia, Giáo-hội Phật-Giáo Hòa-Hảo là một hội-viên sáng-
lập cùa Hội-Đồng Tôn-Giáo Việt-Nam, một cơ-quan đoàn-kết các tôn-giáo
chánh-yếu như Thiên-Chúa-Giáo, Phật-Giáo, Phật-Giáo Hòa-Hảo, Cao-Đài-
Giáo Đồng thời đoàn thể P.G.H.H cũng tham gia các sanh hoạt quốc gia,
đúng theo truyền-thống của một tôn-giáo dân-tộc. Ngoài ra, giáo-lý P.G.H.H.
cũng đã được tiếp-nhận với nhiều cảm-tình bởi nhiều giới trí-thức Đông-
Phương cũng như Tây-Phương.
18
Tìm hiểu về Phật giáo Hoà Hảo Lớp K32 Việt Nam Học
Bởi vì, với một giáo-thuyết hòa-đồng tinh-hoa Tam-giáo, Phật-Giáo Hòa-Hảo
đã phát-dương giáo-pháp chơn-truyền của Đức Thích-Ca Mâu-Ni làm căn-bản
giáo-lý, lại thêm các tư-tường Nho-giáo, Lão-giáo, đã ăn sâu vào tập-tục dân-
tộc Việt-Nam, để kết thành một hệ-thống tư-tưởng Đạo-học có đặc-thái dân-
tộc Việt-Nam.
Với giáo-thuyết phong-phú ấy, Phật-Giáo Hòa-Hảo là một tổ-chức đang
hướng dẫn một phần nhơn-loại dưới ánh sáng của Đức Phật, để đưa con người
trong thế kỷ hiện-tại đến những giá-trị tinh-thần mới, hầu cùng với các Phật-
tử Thế-giới và các Giáo-hội Phật-giáo khắp các quốc-gia, biểu-dương Đạo-

dân gian truyền thống của dân
tộc việt nam đó là thờ cúng ông
bà, tổ tiên một giá trị tinh hoa
truyền thống trong nét văn hoá
của dân tộc việt nam được lưu
giử trong giáo lí của đạo hoà hảo
lấy việc con cái phải có hiếu với
ông bà cha mẹ xếp hàng thứ nhất
trong “tứ ân”. Phật giáo hoà hảo ra đời trong trong hoàn cảnh đất nước
bị giặc xâm lăng, dưới một hình thức tôn giáo đạo hoà hảo giáo dục ý
thức tinh thần dân tộc, ý thức chống ngoại xâm sâu sắc (ơn đất nước) có
đóng góp nhiều cho cách mạng việt nam. “sanh ra, ta phải nhờ tổ tiên
cha mẹ, sống ta phải nhờ đất nước quê hương. Hưởng những tấc đát ăn
những ngọn rau…ta có bổn phận bảo vệ đất nước khi bị kẻ xâm lăng
giày đạp. ráng nâng đở xứ sở quê hương lúc nghiêng nghèo và làm cho
được trở nên cường thịnh. Ráng cứu cấp nước nhà khi bị kẻ thống
trị.đạo hoà hảo không có nghi lễ rườm rà, bài trừ mê tín dị đoan, ngưòi
20
Tìm hiểu về Phật giáo Hoà Hảo Lớp K32 Việt Nam Học
theo đạo có thể tu tại gia tham gia lao động sản xuất mà cũng không cần
xuống tóc đó là một sự cách tân mới mẽ hơn so với đạo phật.trong hoàn
cảnh đất nước còn nghèo đạo hoà hảo chủ trương tiết kiệm, không xây
chùa, đúc tưọng, thay băng giúp ích vào những công việc thực tiển như
xây cầu, đắp đường, giúp đở người nghèo mà hiếm có một tôn giáo nào
làm được.
VIII. KẾT LUẬN
Hiện có khoảng 1,3 triệu tín đồ Hòa Hảo tập trung chủ yếu ở miền
Tây Nam Bộ (đặc biệt là tứ giác Long Xuyên).
Tôn giáo này đánh giá cao triết lý "Phật tại tâm", khuyến khích nghi
lễ thờ cúng đơn giản (chỉ có hoa và nước sạch) và loại bỏ mê tín dị