CÁCH TIẾP CẬN CỦA EISENHOWER

Khi kế nhiệm Truman, Dwight Eisenhower đã đồng ý về căn bản với khung
trách nhiệm của Chính phủ do Chính sách kinh tế mới xác lập nên, nhưng ông cố
gắng giữ một giới hạn nhất định đối với các chương trình và các khoản chi tiêu.
Ông gọi đó là Chủ nghĩa bảo thủ năng động hay là Chủ nghĩa cộng hòa cấp tiến.
Có nghĩa là, theo ông giải thích, các chương trình này mang tính bảo thủ khi nó
liên quan tới tiền bạc, mang tính tự do khi nó liên quan tới con người. Có những
chỉ trích cho rằng Eisenhower đã mạnh mẽ lên tiếng khuyến nghị xây dựng thật
nhiều trường học nhưng lại không chịu bỏ tiền ra.

Ưu tiên thứ nhất của Eisenhower là làm cân bằng ngân sách sau nhiều năm thâm
hụt. Ông muốn cắt giảm chi tiêu, cắt giảm thuế và duy trì giá trị của đồng đô-la.
Đảng Cộng hòa tỏ ra sẵn sàng liều lĩnh phó mặc nạn thất nghiệp để kiểm soát được
nạn lạm phát. Do không muốn kích thích phát triển kinh tế quá mức, cho nên họ đã
phải chứng kiến nước Mỹ ba lần đã phải trải qua suy thoái trong vòng tám năm
dưới thời Eisenhower, nhưng không đợt suy thoái nào xảy ra quá trầm trọng.

Trong những lĩnh vực khác, Chính phủ Liên bang đã trao quyền kiểm soát các
khu khai thác dầu mỏ ngoài khơi của Chính quyền Liên bang cho các bang. Chính
phủ cũng ủng hộ việc phát triển các công ty năng lượng tư nhân chứ không bắt
buộc phải theo quan điểm công cộng mà phái Dân chủ đã đề xướng. Nói chung,
thiên hướng của Chính phủ là ủng hộ giới doanh nghiệp.

So với Truman, Eisenhower chỉ có một chương trình quốc nội khiêm tốn. Mỗi
khi ông hăng hái vận động xây dựng một đạo luật mới, thì dường như điều đó lại
làm cho tính kế thừa của Chính sách kinh tế mới giảm đi đôi chút - chẳng hạn như
vấn đề giảm trợ cấp nông nghiệp hay vấn đề hạn chế phần nào hoạt động của các
nghiệp đoàn. Việc ông không thúc đẩy những thay đổi căn bản theo một hướng cụ
thể nào đã tương thích với tinh thần của những năm 50 giàu có. Ông là một trong
số rất ít những vị tổng thống Mỹ vẫn còn được lòng dân khi chấm dứt nhiệm kỳ

thơ Tiếng gào rú - một tác phẩm phê phán cay độc nền văn minh hiện đại được cơ
khí hóa. Khi cảnh sát buộc tội tác phẩm này là suy đồi và tịch thu các bản in đã
phát hành, Ginsberg đã đối chất thành công tại tòa án.

Các nhạc sỹ và các họa sỹ cũng nổi loạn. Ca sỹ Elvis Presley, bang Tennessee là
người da trắng thành công nhất trong việc phổ biến thứ âm nhạc Mỹ gốc Phi đầy
cảm xúc và rộn ràng với tên gọi nhạc Rock and Roll. Trước hết, ca sỹ này đã làm
tầng lớp trung lưu Mỹ sửng sốt với kiểu tóc đuôi vịt và cách đánh hông uốn lượn
của anh khi biểu diễn. Nhưng một vài năm sau, các buổi biểu diễn của anh đã phần
nào ít gây sốc hơn cùng với sự ra đời của những ca sỹ và ban nhạc sau đó, như ban
nhạc Rolling Stones của Anh. Tương tự, trong thập niên 50, các họa sỹ như
Jackson Pollock đã loại bỏ giá vẽ và xếp đặt các toan vẽ trên sàn, sau đó dùng sơn
dầu, cát và những chất liệu khác để tạo thành những vệt màu hoang dại mãnh liệt.
Tất cả những họa sỹ và những nhà văn, nhà thơ đó, cho dù họ dùng phương tiện
nào đi chăng nữa, thì đều đã đưa ra những mô hình mới cho một cuộc cách mạng
xã hội rộng rãi và có ảnh hưởng sâu sắc của thập niên 1960.

NHỮNG CĂN NGUYÊN CỦA PHONG TRÀO ĐÒI QUYỀN CÔNG DÂN

Những năm sau chiến tranh, người Mỹ gốc Phi đã trở thành vấn đề ngày càng
căng thẳng. Trong chiến tranh, họ đã đấu tranh chống kỳ thị chủng tộc trong việc
thực hiện nghĩa vụ quân sự, tuyển dụng lao động, và họ đã đạt được những thành
quả nhất định. Hàng triệu người Mỹ da đen đã rời bỏ các nông trại miền Nam lên
các thành phố miền Bắc nơi họ hy vọng sẽ tìm được công ăn việc làm tốt hơn.
Thay vì những gì mơ ước, họ chỉ tìm được một chỗ ở chật chội, chen chúc trong
các khu nhà ổ chuột tại các đô thị. Giờ đây các quân nhân người Mỹ da đen đã trở
về quê nhà, và nhiều người trong số họ kiên quyết không chấp nhận thân phận
công dân hạng hai của mình.

Jackie Robinson đã khuấy động vấn đề chủng tộc vào năm 1947, khi anh phá vỡ

quyền năm 1948 để phản đối Tổng thống. Truman đã cho ban hành một sắc luật
cấm kỳ thị chủng tộc trong việc tuyển dụng nhân viên cho các cơ quan Liên bang,
ra lệnh đối xử bình đẳng trong các lực lượng vũ trang và yêu cầu một ủy ban có
nhiệm vụ chấm dứt nạn chia rẽ sắc tộc trong quân đội. Cuối cùng, nạn phân biệt
chủng tộc trong quân đội cũng đã chấm dứt vào thời kỳ Chiến tranh Triều Tiên.

Trong những năm 1950, người Mỹ da đen ở miền Nam được hưởng rất ít (nếu
không nói là không được hưởng) quyền công dân và quyền chính trị. Nhìn chung,
họ không có quyền bầu cử. Những người cố gắng ghi tên vào danh sách cử tri đều
có thể bị đánh đập, mất việc làm, mất tín nhiệm hoặc bị trục xuất ra khỏi nơi cư
trú. Các cuộc hành hình không xét xử vẫn tiếp diễn. Các luật Jim Crow đã thực
hiện sự chia rẽ sắc tộc trên ôtô, tàu hoả, khách sạn, nhà hàng, bệnh viện, những cơ
sở giải trí và trong công ăn việc làm.