Tìm hiểu Bài Ca Ngất Ngưởng-Nguyễn Công Trứ I.Tìm hiểu chung

1.Tác giả.

- NCT ( 1778 – 1858 ), xuất thân trong một gia đình Nho học, người làng Uy Viễn,
huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh.
- 1819 thi đỗ giải nguyên và được bổ nhiệm làm quan.
- Là người có tài năng và nhiệt huyết trên nhiều lĩnh vực: văn hoá, xã hội, kinh tế,
quân sự.
- Con đường làm quan không bằng phẳng.
- Ông sáng tác hầu hết bằng chữ Nôm. Thể loại ưa thích là Hát nói.

NCT là một người có chí lớn, chí “kinh bang tế thế” ( trị nước giúp đời), tung
hoành ngang dọc. Chí làm trai theo ông thì “Đã mang tiếng…núi sông”, hay
“ không công danh thà nát với cỏ cây”, nhưng con người sống với lí tưởng cao đẹp
ấy luôn đối mặt với “thế thái nhân tình gớm chết thay, lạt nồng trong chiếc túi vơi
đầy”, vì vậy đôi khi ông thấy: “chen chúc lợi danh đà chán ngắt, cúc tùng phong
nguyệt mới vui sao”, ông còn là người cả đời vì dân vì nước.

2.Bài thơ

- Thời điểm sáng tác: Sau năm 1848, là năm ông cáo quan về hưu.

- Thể loại: Hát nói - Là một trong những thể điệu của ca trù. ( Ca trù do người con
gái hát thì gọi là hát ả đào). Một bài hát nói gồm hai phần: phần mưỡu và hát nói.
Phần hát nói đúng thể cách gồm 11 câu, chia làm 3 khổ: khổ đầu 3 câu, khổ cuối 3
câu, khổ giữa có thể khuyết hoặc dôi)



Trong thời gian làm quan, NCT đã thể hiện thái độ “ngất ngưởng” của mình rất
nhiều trong các tp của ông, như: ông cho rằng kẻ làm trai là phải mang lấy cái nợ
và phải tung hoành ngang dọc để trả cho trọn cái nợ ấy

“ Vòng trời đất dọc ngang ngang dọc
Nợ tang bồng vay trả trả vay
Chí làm trai Nam Bắc Đông Tây
Cho phỉ sức vẫy vủng trong bốn bể” ( Chí anh hùng )

Tuy nhiên, đối với NCT, công danh không chỉ là vinh mà còn là nợ, là trách nhiệm,
vì vậy ông coi đó là sự dấn thân tự nguyện đem tự do, tài phù hợp với tâm trạng
của con người đãhoa nhốt vào vòng trói buộc. trải qua bao nhiêu phiền luỵ chốn
quan trường.

- Câu 1 “Vũ trụ …phận sự”: Mọi việc trong trời đất chẳng có việc nào không phải
là phận sự của ta.

=> Thái độ tự tin, ý thức sâu sắc về vai trò, trách nhiệm và tài năng của bản thân.

- Câu 2 “ông Hi văn tài…vào ***g”

=> Ông coi việc nhập thế làm quan như một trói buộc, giam hãm vào ***g.=> phù
hợp với nhân cách của ông

Ông coi việc làm quan là mất tự do vậy mà vẫn ra làm quan : Vì ông coi việc làm
quan là một điều kiện, một phương tiện để thể hiện hoài bão vì dân vì nước và tài
năng của mình. điều quan trọng là trong một môi trường có nhiều trói buộc, ông
vẫn thực hiện được lí tưởng xã hội của mình và vẫn giữ được bản lĩnh, cá tính.



+ Ông có quyền ngất ngưởng vì ông về hưu trong danh dự, sau khi đã làm được
nhiều việc có ích cho dân…

+ “ Kìa núi nọ…mây trắng”: câu thơ trữ tình gợi một chút bâng khuâng, ý vị chua
chát, những làn mây trắng trên đỉnh núi rất trắng, đậm ý nghĩa tượng trưng, gợi
liên tưởng.

+ “Tay kiếm cung …từ bi”: cương vị, chức phận, cuộc sống đã thay đổi. dạng từ
bi: dángTay kiếm cung - một ông tướng có quyền sinh quyền sát vẻ tu hành, trái
hẳn với trước.

- Câu 13 – 16: Quan niệm sống:

+ Không quan tâm được mất

+ Không bận lòng khen chê

+ Vui vẻ, không vướng tục Câu 13 – 16, ông là người không quan tâm đến chuyện được mất, không bận lòng
vì sự khen chê, có những khi hành lạc: uống rượu, cô đầu, con hát, nhưng ông
không phải là người của phật, mà vẫn là con người của cuộc đời, duy có điều:
không vướng tục

Một nhân cách, một bản lĩnh cao, chấp tất cả, không để luỵ và khinh tất cả những
gì của thói thường.

Câu 17, 18: Tổng kết cuộc đời mình, NCT cho rằng hai điều quan trọng nhất đối