THIẾT KẾ VÀ THI CÔNG BỘ THÍ NGHIỆM ĐIỆN TỬ CÔNG SUẤT. CHƯƠNG IV TRANG : 34
II. THI CÔNG MẠCH.
1. Sơ đồ mạch lắp linh kiện .

3. Mạch in :
Hình IV.5
Sơ đồ lắp đặt linh kiện.
THIẾT KẾ VÀ THI CÔNG BỘ THÍ NGHIỆM ĐIỆN TỬ CÔNG SUẤT. CHƯƠNG IV TRANG : 35 Hình IV.6
Sơ đồ mạch in.

THIẾT KẾ VÀ THI CÔNG BỘ THÍ NGHIỆM ĐIỆN TỬ CÔNG SUẤT. CHƯƠNG IV TRANG : 36

-
E

+E

u
S2

u
S1

u
tai

i
tai

I
kichS1

i
c

u
c

0

0

kich

Thời gi
an khoá của S
2

Thời gian khoá của S
1

THIẾT KẾ VÀ THI CÔNG BỘ THÍ NGHIỆM ĐIỆN TỬ CÔNG SUẤT. CHƯƠNG IV TRANG : 37 THIẾT KẾ VÀ THI CÔNG BỘ THÍ NGHIỆM ĐIỆN TỬ CÔNG SUẤT. CHƯƠNG VI
Hình VI.1
Mô hình thí nghiệm

Công tắc nguồn



Nguồn AC

Mô hình gồm:
- Thiết bò đo : một đồng hồ đo vôn, một đồng hồ đo dòng.
- Nguồn : nguồn DC (300V) có đèn báo nguồn, nguồn AC dùng để sử dụng cho thiết
bò đo bên ngoài như dao động ký.
- Các linh kiện dùng cho mạch của bài thí nghiệm : SCR1, SCR2 : dùng để đóng
ngắt trong mạch thí nghiệm, L1, C1: dùng để thí nghiệm trong bài1 (mạch băm xung một
chiều tắt cưỡng tức bằng điện áp ), L2, C2 : dùng để thí nghiệm trong bài2 (mạch băm
xung một chiều tắt cưỡng tức bằng điện dòng), D1, D2, D3, R1, R2, R3, R : dùng để sử
dụng trong cả hai mạch.
BÀI 1: MẠCH BĂM XUNG TẮT CƯỢNG BỨC BẰNG ĐIỆN ÁP.
A. GIỚI THIỆU :
Đây là mạch biến đổi điện áp một chiều DC
1
sang điện áp một chiều DC
2
.
DC
1
DC
2

DC
1
= 300V
DC
: điện áp một chiều không thay đổi và được nắn từ điện áp xoay chiều
không đổi.
DC
2
là điện áp có giá trò trung bình thay đổi, tuỳ thuộc vào việc điều chỉnh núm
chỉnh (VR) để thay đổi độ rộng xung kích cho SCR. Ứng với mỗi sự thay đổi này sẽ làm
cho mạch thí nghiệm tạo ra một giá trò điện áp trung bình tương ứng, tải sẽ nhận giá trò
điện áp trung bình DC này để thay đổi đặt tính tải (thay đổi độ sáng đối với tải trở thuần
như bóng đèn, thay đổi tốc độ n đối với tải là động cơ). Chính sự thay đổi này khi đo bằng

Bộ Băm xung

THIẾT KẾ VÀ THI CÔNG BỘ THÍ NGHIỆM ĐIỆN TỬ CÔNG SUẤT. CHƯƠNG VI
Hình VI.3
Hình VI.4

Mạch sử dụng hai SCR1 (ký hiệu S1) và SCR2 (ký hiệu S2), chúng đóng (dẫn) khi
có xung dương được cấp ở XK1 (xung kích 1). Trong mạch có tụ điện C, D, L dùng để
chuyển mạch.
Khi nguồn một chiều E đã được cấp, trạng thái ban đầu : S1 và S2 đều bò khoá (tức
chưa có xung kích ở cực cổng) thì không có bất kỳ một dòng điện nào chạy qua tải. Để
mạch hoạt động một cách hợp lý thì đầu tiên cho tụ C nạp bàng cách cho xung điều khiển
vào cực cổng của S2, lúc này mạch điện hình VI.2 tương đương như hìnhVI.3: tụ điện C sẽ
được nạp theo đường E_ Rt _ C _ S2 _ E và dòng i
c

1
là T
1
: T
1
= T.
Thời gian ngắt mạch của S
1
là T
2
=T –T
1
và tỷ số chu kỳ là D = T
1
/T.
Gía trò trung bình của điện áp tải :
Hình VI.2
Sơ đồ băm xung tắt cưỡng bức bằng
B
A
E=300V
D1
XK1
Rt
L
R4
R3
XK2
R2
R1

DT
t


0
1Bằng cách làm biến đổi tỷ số chu kỳ D (trong khi giữ cho tần số không đổi T=const)
ta có thể điều chỉnh được giá trò trung bình của điện áp một chiều đặt trên tải.
D. TIẾN HÀNH THÍ NGHIỆM .
a. Trong trường hợp Rt là tải trở thuần (bóng đèn) .
1. Lắp mạch như hình vẽ (Hình VI.2)
2. Nối cực dương của nguồn một chiều E (300V) với điểm A, cực âm với điểm
B của mạch động lực (Hình VI.2)
3. Nối G1, K của mạch xung kích trên mô hình với cực G và cực K của S1 của
mạch (Hình VI.2), tương tự nối G2, K với cực G, K của S2.
4. Mắc đồng hồ đo dòng nối tiếp với tải, đồng hồ áp song song với tải.
5. Điều chỉnh núm (VR) về vò trí nhỏ nhất (min).
6. Kiểm tra mạch trước khi bật nguồn.
7. Bật nguồn 300V và nguồn tạo xung kích.
Điều chỉnh núm VR và chọn ra 3 vò trí khác nhau (từ min đến max), ứng với mỗi vò
trí hãy:
-Ghi nhận các giá trò dòng điện và điện áp trên đồng hồ đo.
Ứng với mỗi loại tải hãy ghi trên mỗi bảng như sau:
Các vò trí chỉnh của VR Mức chỉnh VR
1
Mức chỉnh VR
2
Mức chỉnh VR

E

-
E

0

+2E
-
2E

Bảng 1
: vẽ dạng sóng điện áp và dòng điện
trên tải.

THIẾT KẾ VÀ THI CÔNG BỘ THÍ NGHIỆM ĐIỆN TỬ CÔNG SUẤT. CHƯƠNG VI
Bảng 4
: vẽ dạng sóng dòng điện trên S1vàS2. Trên tụ:

Căn cứ vào dạng sóng đo được hãy so sánh giá trò điện đọc được trên đồng hồ với
giá trò tính bằng công thức sau:
Giá trò trung bình của điện áp tải :
u
t

u
c ,
ic
0

-
E

E

+2E

-
2E

t

0

E


i
s1 ,
i
s2

Tr
Bảng 2
: vẽ dạng sóng điện áp và dòng điện
trên tụ
Bảng 3
: vẽ dạng sóng điện áp trên S1và
S2.

THIẾT KẾ VÀ THI CÔNG BỘ THÍ NGHIỆM ĐIỆN TỬ CÔNG SUẤT. CHƯƠNG VI
T
0

T
T
D
0

Hình VI.5

D
ạng sóng băm xung


THIẾT KẾ VÀ THI CÔNG BỘ THÍ NGHIỆM ĐIỆN TỬ CÔNG SUẤT. CHƯƠNG VI
BÀI 2:MẠCH BĂM XUNG BẰNG PHƯƠNG PHÁP DÒNG ĐIỆN .
A. GIỚI THIỆU :
Đây là mạch biến đổi điện áp một chiều DC
1
sang điện áp một chiều DC
2
.

DC
1
DC
2

DC
1
= 300V
DC
: điện áp một chiều không thay đổi và được nắn từ điện áp xoay chiều
không đổi.
DC
2
là điện áp ra có giá trò trung bình thay đổi tuỳ theo ta điều chỉnh biến trở VR để
thay đổi độ rộng xung.
B. MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CẦU CỦA BÀI THÍ NGHIỆM:
Mục đích:
Giúp cho người học :


Hình VI.6

Rt
XK1
R3
R2
R1
D3
B
A
XK2
S2
S1
D2
D1
-
L
C
R
E=300v
+
Sơ đồ mạch băm tắt cưỡng bức bằng dòng điện