Suy dinh dưỡng ở trẻ em:
vấn đề của kinh tế
Nguyễn Văn Tuấn
Năm 2007 đi qua để lại nhiều dấu ấn đẹp về phát triển kinh tế, nhưng vẫn
còn những “mặt chìm” ít khi nào gây sự chú ý hay quan tâm của các quan chức và
công chúng nói chung. Một trong những mặt chìm đó là vấn đề suy dinh dưỡng ở
trẻ em, đặc biệt là trẻ em ở vùng nông thôn hay vùng xa thành phố. Trong hội
nghị tổng kết đánh giá các hoạt động dinh dưỡng năm 2007 do Bộ Y tế và Viện
Dinh dưỡng quốc gia tổ chức vào đầu năm nay, có báo cáo cho thấy “tỷ lệ trẻ em
dưới 5 tuổi trên cả nước suy dinh dưỡng đã giảm từ 23,4% (năm 2006) xuống còn
21,2%.” Nói cách khác, cứ 5 trẻ em ở nước ta thì có 1 em suy dinh dưỡng, và đó
là một vấn đề y tế công cộng rất lớn.

Ảnh: Phan Xuân Trung
Thật ra, con số 1/5 có lẽ còn thấp so với thực tế. Theo báo cáo của
UNICEF (Quĩ nhi đồng của Liên hiệp quốc), trên thế giới ngày nay có khoảng 146
triệu trẻ em dưới 5 tuổi được xem là thiếu cân (underweight, một chỉ tiêu chính
của định nghĩa “suy dinh dưỡng”), phần lớn tập trung ở châu Á, châu Phi và châu
Mĩ Latin. Trong số này có khoảng 2 triệu em từ Việt Nam. Theo thống kê, số trẻ
em dưới 5 tuổi ở nước ta hiện nay khoảng 5,65 triệu (chiếm 6.71% dân số toàn
quốc), cho nên con số 2 triệu em thiếu cân cũng có nghĩa là cứ 3 em thì có 1 em
thiếu cân.
Thật vậy, trong một nghiên cứu về tình trạng suy dinh dưỡng trong cộng
đồng ở Đồng Nai, các nhà nghiên cứu ước tính trong số trẻ em dưới 5 tuổi, có đến
31% ở trong tình trạng suy dinh dưỡng [1]. Do đó, có thể nói rằng, dù tỉ lệ suy
dinh dưỡng ở trẻ em có xu hướng giảm, nhưng vẫn còn khoảng 1 phần 3 trẻ em
mà cơ thể ở trong tình trạng kém phát triển. Con số này đặt nước ta vào số 36
nước trên thế giới có tỉ lệ trẻ em suy dinh dưỡng cao nhất thế giới.
Ngoài các nguyên nhân sinh học và lâm sàng, đứng trên quan điểm của y tế
cộng đồng, nguyên nhân chính của suy dinh dưỡng như tên gọi rất chính xác
là thiếu ăn. Thiếu ăn là do nghèo và hoàn cảnh kinh tế gia đình khó khăn. Trong

chú tâm đến tăng trưởng kinh tế, các nhà nghiên cứu kinh tế và xã hội bắt đầu
quan tâm đến tăng trưởng kinh tế với mục tiêu đảm bảo nhu cầu của người dân.
Dinh dưỡng là một trong những nhu cầu cơ bản nhất của con người. Cố nhiên,
chúng ta không còn lạ gì với quan niệm này, vì câu “đủ ăn đủ mặc” vẫn là câu nói
nằm lòng, là ước mơ của biết bao thế hệ người Việt.
Nghiên cứu kinh tế và y tế cho thấy một cách nhất quán rằng phương án
hữu hiệu nhất để xóa tình trạng suy dinh dưỡng trong cộng đồng là nâng cao thu
nhập cho người dân [8]. Phần lớn các trẻ em suy dinh dưỡng ở các vùng nông
thôn, nơi mà thu nhập trung bình của nông dân còn quá thấp (có khi chỉ 20.000
đồng/ngày hay thấp hơn). Với những gánh nặng về chi phí học hành và những chi
phí nhân danh “xã hội hóa” hiện nay, việc xóa bỏ tình trạng dinh dưỡng có lẽ vẫn
còn khó khăn.
Tuy nhiên, với tốc độ phát triển kinh tế ở nước ta như hiện nay, rất khó
chấp nhận được tình trạng mà một bộ phận dân số với cả 2 triệu trẻ em sống trong
cảnh thiếu ăn. Chúng ta vẫn nói trẻ em là tiền đồ của quốc gia; do đó, cần phải có
những hành động đi đôi với lời nói. Nhà nước cần phải có chính sách đặc biệt
quan tâm giúp đỡ các em này, có thể dưới hình thức tài trợ ăn uống ngay tại nhà
trường, để sao cho trong tương lai gần nước ta không nằm trong danh sách các
nước có tỉ lệ suy dinh dưỡng cao nhất thế giới.
Chú thích:
[1] Xem bài “Tỉ lệ suy dinh dưỡng và yếu tố liên quan ở trẻ em dưới 5 tuổi tại xã
Bàu Cạn, Long Thành, Đồng Nai, năm 2004”, tạp chí Y học TPHCM, Tập 9, năm
2005.
[2] Xem bài “Undernutrition as an underlying cause of malaria morbidity and
mortality in children less than 5 years”, đăng trên tập san y học nhiệt đới
American Journal of Tropical Medicine and Hygiene., 71(2 suppl), 2004, pp. 55-
63.
[3] Xem “Undernutrition as an underlying cause of child deaths associated with
diarrhea, pneumonia, malaria, and measles” đăng trên tạp san dinh dưỡng học
American Journal of Clinical Nutrition, Vol. 80, No. 1, 193-198, July 2004.