341
Copyright@Ministry Of Health
4.1.2. Biến chứng mạch máu nhỏ
Sang thơng xảy ra ở những mạch máu có đờng kính nhỏ có
tinh lan tỏa
va đặc hiệu của tiểu đờng. ảnh hởng chủ yếu lên 3 cơ quan:
bệnh lý
võng mạc, bệnh lý cầu thận va bệnh lý thần kinh.
Cơ chế bệnh sinh của sang thơng mạch máu nhỏ cha rõ. Có
sự tham
gia của rối loạn huyết động học nh tăng hoạt tính của tiểu cầu,
tăng
tổng hợp thromboxan A2 la chất co mạch va kết dính tiểu cầu tạo
điều
kiện cho sự thanh lập vi huyết khối. Ngoai ra sự tăng tích tụ
sorbitol va
fructose ở các mô, sự giảm nồng độ myonositol cũng lam cho sang
sang
thơng mạch máu trầm trọng hơn. Cuối cùng tình trạng cao huyết
áp
cũng lam nặng thêm bệnh lý vi mạch ở võng mạc va thận.
Sang thơng đợc mô tả của mạch máu nhỏ la sự day lên của
mang đáy
mao mạch va lớp dới nội mạc của các tiểu động mạch. Nặng hơn
nữa la
sự biến mất của các tế bao chu bì bao quanh va nâng đỡ mạch máu.
Tổn
thơng nay hay gặp trong bệnh lý võng mạc va thận. Các sang
thơng
mô học đầu tiên xảy ra sớm, nhng các biểu hiện lâm sang chỉ
xuất hiện

diễn
tiến của bệnh lý võng mạc.
b. Bệnh lý thận
Đây thờng la một trong những nguyên nhân gây tử vong của bệnh
tiểu
đờng. Có 4 loại sang thơng đợc mô tả trên kính hiển vi:
Tình trạng xơ hoá vi cầu thận.
Tình trạng xơ cứng động mạch tới va động mạch đi khỏi vi cầu
thận.
342
Copyright@Ministry Of Health
Glycogen, mỡ va mucopolysaccharides ứ đọng quanh ống thận.
ở vi cầu thận, ngời ta có thể thấy 2 loại sang thơng:
+ Những đám tròn chất hyalin, phản ứng PAS dơng tính xuất hiện
gần
bờ ngoai vi cầu thận.
+ Mang cơ bản của các mao quản day lên, phần trung mô cũng
tăng
sinh.
Tuy nhiên không có sự liên quan mật thiết giữa sang thơng vi thể
va
triệu chứng lâm sang. Có thể khi lam sinh thiết thận đã có sang
thơng nhng
trên lâm sang chức năng thận hoan toan bình thờng. Mặt khác,
nếu trên lâm
sang có biến chứng thận, ngời ta có thể nghĩ la đã có thay đổi vi
thể.
Hội chứng Kimmelstiel Wilson bao gồm phù, cao huyết áp, tiểu
đạm va
suy thận trên bệnh nhân bị tiểu đờng. Tiểu đạm > 3g/24 giờ la

Achille,
mất cảm giác rung vỏ xơng.
Viêm đơn dây thần kinh cũng có thể xảy ra nhng hiếm: triệu
chứng cổ
tay rớt, ban chân rớt hoặc liệt dây thần kinh III, IV, VI, bệnh có thể
tự
hết. Bệnh nhân còn có thể bị đau theo rễ thần kinh.
Biến chứng thần kinh dinh dỡng (hay thực vật) còn gọi biến
chứng thần
kinh tự chủ ảnh hởng lên các cơ quan nh:
343
Copyright@Ministry Of Health
+ Tim mạch: tăng nhịp tim ở trạng thái nghỉ ngơi: 90 100
lần/phút,
giảm huyết áp t thế (huyết áp tâm thu ở t thế đứng giảm > 30
mmHg).
+ Tiêu hóa: mất hoặc giảm trơng lực của thực quản, dạ day, ruột,
túi
mật. Bệnh nhân nuốt khó, đầy bụng sau khi ăn; tiêu chảy thờng
xảy
ra về đêm, từng đợt không kèm theo đau bụng, xen kẽ với táo bón.
+ Hệ niệu sinh dục: biến chứng thần kinh bang quang lam giảm co
bóp
va liệt bang quang, bất lực ở nam giới.
+ Bất thờng tiết mồ hôi: giảm tiết mồ hôi ở nửa phần thân dới
va tăng
tiết phần thân trên, tay va mặt, nhất la khi ngủ tối va sau khi ăn các
chất gia vị.
+ Rối loạn vận mạch: phù ngoại biên ở mu ban chân.
+ Teo cơ, giảm trơng lực cơ .

insulin nh
glucagon, cortisol, catecholamin, hormon tăng trởng
Thiếu insulin: tăng glucose huyết.
344
Copyright@Ministry Of Health
Glucose không vao đợc tế bao cơ va tế bao mỡ.
Sự sản xuất glucose nội sinh tăng lên, gan tăng sự thủy phân
glycogen
va tăng sự tân sinh đờng để phóng thích glucose vao máu. Ngoai
ra, gan
tăng sự phóng thích glucose cũng còn do tăng glucagon, tăng
cortisol
trong máu va gia tăng các chất cần cho sự tân sinh đờng đến gan
(nh
acid amin, lactat, glycerol).
Tăng glucose huyết đa đến rối loạn nớc va điện giải. Tăng
glucose
huyết > tăng áp lực thẩm thấu ngoại bao > nớc từ nội bao ra
khoảng
ngoại bao > lúc đầu tăng thể tích huyết tơng > tăng lợng
máu đến vi
cầu thận > tăng lợng glucose lọc qua vi cầu thận > đa niệu
thẩm thấu.
Tình trạng đa niệu thẩm thấu nay tuy giới hạn phần nao sự tăng
glucose
huyết nhng gây kiệt nớc, mất K +, mất Na +.
Tăng thể cetone huyết:
+ Thiếu insulin, các men ở gan hớng về sự thanh lập thể ceton.
Mỡ bị
thủy phân thanh acid béo nhiều hơn. Tăng glucagon sẽ kích thích