Vấn đề 5: Đồng chí hãy phân tích vai trò, vị trí của giai
cấp công nhân, giai cấp nông dân, tầng lớp trí thức và vai
trò của khối liên minh Công – Nông – Trí. Liên hệ quá trình
thực hiện liên minh công-nông-trí ở VN.
Bài làm
CNXH khoa học là sự phản ánh bằng lý luận phong trào đấu
tranh của giai cấp công nhân và phát huy vai trò lãnh đạo của
Đảng tiên phong của giai cấp công nhân. Việc đề ra chiến lược,
sách lược cách mạng; việc thiết lập, phát huy vai trò hiệu lực
Nhà nước; việc xây dựng, củng cố khối liên minh công nhân,
nông dân và trí thức; việc xây dựng và phát huy mối quan hệ
các dân tộc trên phạm vi quốc gia và quốc tế … là những vấn
đề được CNXH KH nghiên cứu thì lý luận về liên minh giữa giai
cấp công nhân, nông dân và tầng lớp trí thức là một trong
những nội dung cơ bản nhất của CNCS khoa học. Nhận thức
đúng và thực hiện tốt liên minh này, đặc biệt là trong thời kỳ quá
độ lên CNXH, sẽ góp phần to lớn vào việc ổn định KT-XH, từng
bước xây dựng đất nước ta đi lên CNXH.
Đối với một Nhà nước XHCN, một nhà nước của dân, do
dân và vì dân, tất cả quyền lực của Nhà nước đều thuộc về
nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng tiên phong là Đảng Cộng
sản, đại diện cho quyền lợi của giai cấp công nhân, giai cấp
nông dân và tầng lớp trí thức. Nó có vai trò, vị trí quan trọng đối
với khối liên minh trong cuộc cách mạng XHCN.
Chủ nghĩa Mác-Lênin khẳng định: Giai cấp công nhân nếu
tiến hành đấu tranh cách mạng một cách đơn độc chống lại giai
cấp tư sản thì sẽ bị thất bại. Nhưng nếu giai cấp công nhân liên
minh được với đại đa số nhân dân lao động mà chủ yếu là gc
nông dân và giữ vững vai trò lãnh đạo cách mạng thì cách
mạng nhất định thắng lợi. Sở dĩ như vậy là vì: giai cấp công
nhân, giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức có những vị trí và

trong những nước nông nghiệp. Nông dân gắn bó với cội nguồn
dân tộc, có ý thức dân tộc sâu sắc, có truyền thống yêu nước,
có khả năng cách mạng to lớn. Tuy nhiên, do đặc điểm những
hạn chế của giai cấp mình mà giai cấp nông dân không thể tự
giải phóng mình và giải phóng XH một cách triệt để.
Tầng lớp trí thức: là một tầng lớp XH đặc biệt, gồm những
người lao động trí óc phức tạp và sáng tạo, là những người có
1
trình độ học vấn cao, am hiểu sâu rộng lĩnh vực lao động trí tuệ
của mình.
Phương thức lao động của trí thức là lao động trí tuệ cá
nhân. Sản phẩm lao động của họ là những tri thức khoa học
sáng tạo, những giá trị về tinh thần. Những sản phẩm trí tuệ ấy
thường có tác dụng đặt cơ sở lý thuật, định hướng cho nhận
thức và hoạt động thực tiễn trên nhiều lĩnh vực của sự phát
triển XH. Các sản phẩm trí tuệ của trí thức có giá trị sáng tạo
khoa học đều có tác động trực tiếp đến năng suất lao động,
chất lượng SX, tốc độ tăng trưởng và phát triển của XH trên cả
đời sống vật chất lẫn tinh thần. Nhưng do phương thức lao
động đặc thù của trí thức là lao động trí tuệ cá nhân, cho nên trí
thức không thể đại biểu cho một PTSX tiên tiến mà trong đó
LLSX mang tính XH hóa cao, mặc dù ngày nay khoa học và
công nghệ ngày càng trở thành LLSX trực tiếp của XH và vai trò
của trí thức ngày càng quan trọng.
Trí thức xuất thân trong tất cả các giai tầng trong XH. Họ
hoạt động trong tất cả các ngành SX, các lĩnh vực đời sống XH.
Lợi ích của trí thức gắn bó với những cơ sở, những giai cấp mà
họ phục vụ. Họ không có hệ tư tưởng độc lập, chủ yếu vì không
có PTSX riêng và địa vị KT-XH độc lập, từ thời chiếm hữu nô lệ
cho đến nay vai trò và tư tưởng của họ đều phụ thuộc vào giai

của giai cấp, đó là người làm cuộc cách mạng XH đánh đổ
CNTB, xóa bỏ hình thái XH dựa trên nền tảng chế độ tư hữu và
xây dựng XH mới lấy chế độ công hữu về TLSX làm nền tảng,
không có người bóc lột người.
CNTB ra đời đã đánh dấu một bước tiến vĩ đại về phát triển
LLSX. Sự ra đời của nền đại CN một mặt tạo ra cơ sở vật chất,
mặt khác sản sinh ra giai cấp công nhân. Tuy nhiên, với sự phát
triển không ngừng của LLSX trong CNTB sẽ làm cho nó mang
tính chất XH hóa ngày càng cao, mâu thuẫn với mối QHSX
TBCN dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân về TLSX, tạo ra mâu
thuẫn cơ bản trong XH tư bản: mâu thuẫn giữa QHSX lỗi thời -
đại diện là gc tư sản với LLSX mới - đại diện là giai cấp công
nhân.
Theo quy luật QHSX phù hợp với tính chất và trình độ phát
triển của LLSX, sớm muộn gì giai cấp công nhân - người đại
diện cho LLSX mới sẽ lãnh đạo nhân dân lao động đấu tranh lật
2
đổ gc tư sản - người đại diện cho QHSX lỗi thời, thiết lập QHSX
mới, mở đường cho LLSX tiếp tục phát triển.
Là giai cấp đại biểu cho LLSX tiên tiến, do vậy giai cấp công
nhân là giai cấp duy nhất có khả năng sáng tạo ra PTSX mới
tiến bộ hơn. Đồng thời là một giai cấp đối lập trực tiếp với lới ích
của gc tư sản, giai cấp công nhân là giai cấp đại biểu cho lợi ích
của toàn bộ các giai cấp và người lao động trong XH, do đó học
trở thành lãnh tụ tự nhiên của quần chúng lao động trong cuộc
đấu tranh chống gc tư sản và xây dựng XH mới.
Thực vậy, từ địa vị KT, XH của mình đã tạo cho giai cấp
công nhân trở thành một giai cấp tiên tiến nhất, có khả năng
vạch ra đường lối đúng đắn phát triển XH tốt hơn, kiên quyết
loại bỏ gc tư sản bóc lột, còn giai cấp nông dân và tầng lớp trí

liên minh trên phạm vi quốc tế, hình thành nên CNĐQ, để chống
lại cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân và các dân tộc bị áp
bức. Vì thế, muốn hoàn thành sứ mệnh của mình, giai cấp công
nhân các nước trên toàn thế giới phải cùng đoàn kết lại, cùng
phối hợp đấu tranh trên phạm vi toàn cầu, chính vì vậy giai cấp
công nhân là giai cấp có bản chất quốc tế nhất.
Tóm lại, cả gccn, gcnd lẫn tầng lớp trí thức đều là những lực
lượng lao động SX, lực lược CT-XH với những đặc điểm và vai
trò xác định. Cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân cũng như
cách mạng XHCN không thể thành công ở những nước nông
nghiệp nếu ba lực lượng đó tách rời nhau, không được tổ chức
lại, dưới sự lãnh đạo đúng đắn của gccn thông qua ĐCS.
Lý luận CN Mác-Lênin đã khẳng định: giai cấp công nhân
muốn tiến hành đấu tranh cách mạng một cách đơn độc chống
gc tư bản thì sẽ thất bại; nhưng nếu giai cấp công nhân lôi kéo,
liên minh được với đại đa số quần chúng lao động, chủ yếu là
giai cấp nông dân và giữ vững được vai trò lãnh đạo cách
mạng thì cách mạng sẽ hoàn toàn thắng lợi.
CN Mác-Lênin bàn về tính tất yếu của liên minh công –
nông và các tầng lớp lao động khác, chẳng những chỉ trong giai
đoạn cách mạng giành chính quyền mà còn đặc biệt lưu ý trong
giai đoạn xây dựng CNXH – “trong thời đại chuyên chính vô
sản”. Xét về nguyên tắc tập hợp lực lượng cách mạng của
chuyên chính vô sản thì liên minh này đã tập hợp được LLSX
và lực lượng cách mạng đông đảo nhất, trong đó gccn là giai
3
cấp tiên phong lãnh đạo thông qua chính đảng của mình là
ĐCS. Xét về lợi ích cơ bản thì CM XHCN vì lợi ích của toàn thể
nhân dân lao động. Đó là tính tất yếu của liên minh về mặt
chính trị - XH. Trong quá trình xây dựng CNXH, tức là khi cách

XHCN. Mặt khác, chính khối liên minh này là lực lượng cách
mạng hùng mạnh, đảm bảo cho giai cấp vô sản giành và giữ
được chính quyền.
Qua bài học (thất bại cũng như thắng lợi) của các cuộc cách
mạng như: cách mạng Pháp năm 1848-1850, Công xã Pari năm
1871, cũng như từ thắng lợi vĩ đại của cách mạng tháng 10 Nga
năm 1917, đã chứng minh rằng các nước thất bại là do giai cấp
công nhân và Đảng tiên phong của nó không liên minh được với
giai cấp nông dân và các tầng lớp nhân dân lao động khác,
không giữ được vai trò lãnh đạo thì không những không đủ sức
mạnh và trí tuệ để xây dựng CNXH mà còn mất cả chính quyền
cũng như những thành quả cách mạng đã giành được. Tuy
nhiên, trước hết liên minh này xuất phát từ yêu cầu kinh tế, kỹ
thuật của nền kinh tế ở những nước nông nghiệp có định hướng
phát triển nền kinh tế XHCN với cơ cấu công-nông nghiệp hợp
lý và hiện đại. Chính sự gắn bó khách quan giữa công nghiệp
và nông nghiệp vừa là điều kiện vừa là môi trường chủ yếu để
giai cấp công nhân tác động qua lại, hỗ trợ cho nhau một cách
trực tiếp, chủ yếu là trong quá trình phát triển sản xuất, phát
triển kinh tế.
Vận dụng đúng đắn và sáng tạo những luận điểm cơ bản
của CN Mác-Lênin về tính tất yếu của liên minh công – nông và
các tầng lớp lao động khác vào hoàn cảnh cụ thể của VN, Chủ
tịch HCM và ĐCS VN đã cụ thể hóa thành quan điểm và tổ chức
“liên minh giữa công nhâtn với nông dân và trí thức”. Chính
cương Đảng Lao động VN tại Đại hội lần thứ hai (tháng 2-1951)
chỉ rõ: “Chính quyền của nước VN Dân chủ Cộng hòa là chính
quyền dân chủ của nhân dân …. lấy liên minh công nhân, nông
dân và lao động trí thức làm nền tảng và do gccn lãnh đạo”.
(Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001,

của VN. Và quan điểm, đường lối và chủ trương của Chủ tịch
HCM và ĐCS VN về liên minh công – nông – trí thức là nhất
quán từ khi Đảng ta mới thành lập, lãnh đạo cách mạng VN đến
nay và luôn luôn được thực hiện, kiểm nghiệm qua thực tiễn và
phát triển phù hợp với những điều kiện lịch sử cụ thể của đất
nước và của thời đại.
Liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng
lớp trí thức chẳng những là yêu cầu khách quan về chính trị,
làm nền tảng vững chắc cho nhà nước trong sự nghiệp bảo vệ
và xây dựng CNXH, mà còn là yêu cầu khách quan của sự
nghiệp phát triển KT, VH, XH của đất nước. Liên minh thể hiện
tính quy luật chung của cách mạng XHCN ở những nước có
nông dân chiếm đại bộ phận dân cư và thường có nền KT chậm
phát triển.
Cốt lõi của liên minh về KT là mối quan hệ chặt chẽ giữa CN
và nông nghiệp. Từ lâu, Chủ tịch HCM đã khẳng định: “CN và
nông nghiệp phải giúp đỡ lẫn nhau và cùng nhau phát triển, như
hai chân đi khỏe và đi đều thì tiến bước sẽ nhanh và nhanh
chóng đi đến mục đích”.
Đại hội VII của Đảng ta cũng khẳng định: “CNH đất nước
theo hướng hiện đại gắn liền với phát triển một nền nông
nghiệp toàn diện … nhằm từng bước xây dựng cơ sở vật chất
kỷ thuật của CNXH, không ngừng nâng cao năng suất lao động
XH và cải thiện đời sống nhân dân”.
Nông nghiệp không thể có năng suất cao, hàng hóa nông
sản nhiều và chất lượng tốt nếu không có sự tác động trực tiếp
của CN.
Cách mạng không thể phát triển vững chắc và ngày càng
hiện đại. Không thể tiến hành CNH đất nước, nếu không có nền
nông nghiệp phát triển toàn diện, có sản lượng hàng hóa cao…

sách, giải pháp và trực tiếp tham gia vào những hoạt động đổi
mới. Thứ bảy, đổi mới việc tổ chức, lãnh đạo, cơ chế quản lý
đối với đội ngũ trí thức. Nhà nước phải kiện toàn hệ thống các
tổ chức, cơ quan khoa kỷ thuật để đi vào hoạt động đồng bộ
trong sự phối hợp giữa các ngành khoa học và trong mỗi lĩnh
vực … đạt hiệu quả cao hơn cho XH. Từng bước hoàn thiện cơ
chế quản lý khoa học …
Thành tựu đạt được của cách mạng nói chung và thành tựu
KT-XH mới thu được hơn 15 năm đổi mới ở nước ta đã khẳng
định sự đúng đắn của liên minh công – nông – trí và vai trò của
giai cấp công nhân VN mà nòng cốt là Đảng Cộng sản VN tiên
phong đã từng bước đưa cách mạng VN tiến lên con đường
xây dựng CNXH, góp phần tích cực vào việc bảo vệ phong trào
cách mạng XHCN trên thế giới, bảo vệ CN Mác-Lênin. Chúng
ta luôn tin tưởng rằng với liên minh công – nông – trí và đặc biệt
là đảng lãnh đạo tiên của giai cấp công nhân VN ở thời đại ngày
nay sẽ luôn tiếp nối truyền thống tốt đẹp của ông cha, vững tay
lái chèo con thuyền cách mạng VN cập bến “Dân giàu, nước
mạnh, XH công bằng, dân chủ, văn minh”, tiến lên CNXH và
mục tiêu cuối cùng là CNCS./.
6