CÁC LOÀI CANDIDA SPP. GÂY VIÊM ÂM ĐẠO TÁI PHÁT
VÀ ĐỘ NHẠY VỚI THUỐC KHÁNG NẤM

TÓM TẮT
Mục tiêu: Định danh Candida spp và độ nhạy của một số thuốc kháng nấm
với các loài Candida spp này ở những bệnh nhân viêm âm đạo tái phát do vi nấm
tại Bệnh viện Phụ sản Từ Dũ TP. HCM.
Phương pháp: các mẫu huyết trắng dược thu thập từ bệnh nhân bị viêm âm
đạo tái phát được cấy trên môi trường Sabouraud agar.
Kết quả: 17 trường hợp (14,9%) là C. albicans, 4 (3,5%) C. guilliermondii,
21 (18,4%) C. krusei, 7 (6,1%) C. parapsilosis, 5 (4,4%) C. pseudotropicalis, 8
(7%) C. tropicalis, 1 (0,9%) C. stellatoides, 50 (43,9%) Candida spp. khác và 1
(0,9%) vi nấm hạt men không phải Candida spp.
Kết luận:Trong các thuốc kháng nấm, thuốc nhạy với các loài Candida
spp. là nystatin, fluconazol và clotrimazol.
ABSTRACT
Objective: To identify taxonomic name of Candida spp and susceptility of
antifungal against Candida spp in patients who had recurrent vulvovaginal
candidiasis in Tu Du hospital.
Methods: The vaginal smear were taken from 114 patients recurrent
vaginal candidiasis were cultivated in Sabouraud agar.
Results: The 114 yeasts were C. albicans, 4 (3.5%) C. guilliermondii, 21
(18.4%) C. krusei, 7 (6.1%) C. parapsilosis, 5 (4.4%) C. pseudotropicalis, 8 (7%)
C. tropicalis, 1 (0.9%) C. stellatoides, 50 (43.9%) Candida spp khác và 1 (0.9%)
yeast non Candida spp.
Conclusions: The antifungal susceptibility of yeast causing recurrent
vulvovaginal candidiasis are nystatin, clotrimazol and fluconazol.
ĐẶT VẤN ĐỀ
Viêm âm đạo do Candida spp. là bệnh thường gặp. Việc điều trị có thể chỉ
cần 1 liều duy nhất, tuy nhiên không phải lúc nào cũng thành công, người ta ghi
nhận có các trường hợp kháng thuốc điều trị nấm

Lấy bệnh phẩm bằng que gòn vô trùng từ thành bên ở phần trên âm đạo sau
đó soi tươi, cấy bệnh phẩm trên môi trường Sabouraud và thực hiện kháng sinh đồ
tại Bộ môn Ký Sinh trùng Đại học Y Dược Tp Hồ Chí Minh.
Tiêu chuẩn để định danh Candida spp.
Cấy bệnh phẩm vào môi trường Sabouraud + chloramphenicol ủ ở nhiệt độ
phòng. Sau 3 ngày khúm mọc, lấy Candida spp. từ khúm cấy vào môi trường PCB
– tween 80 theo kỹ thuật Dalmau, sau 4 ngày vi nấm sẽ mọc.
Quan sát vi thể: có 3 trường hợp
1. Chỉ có vi nấm hạt men (VNHM): không phải Candida spp.
2. VMHM + sợi tơ nấm giả+ bào tử bao dầy: C. albicans
3. VNHM và sợi tơ nấm giả: các loài Candida spp. khác. Để định danh
Candida spp., cấy vi nấm vào môi trường Sabouraud lỏng, làm thử nghiệm lên
men đường và đồng hoá đường, với kết quả theo tiêu chuẩn
(16)
:

Lên men đường Đ
ồng hóa đ
Vi nấm Sabouraud

lỏng
G M S L G

M
C. albicans - AG

AG

A - +



- +

+
C.ttropicalis

+ AG

AG

AG

- +

+
C.
pseudotropicalis

- AG

- AG

AG

+

-
C. krusei +++ AG

- - - +

Tổng 114

100
Khi soi tươi bệnh phẩm từ phết âm đạo của các bệnh nhân viêm âm đạo tái
phát do vi nấm, tỉ lệ thấy sợi tơ nấm giả rất cao.
Đặc điểm lâm sàng
Bảng 2: Các triệu chứng lâm sàng của 114 trường hợp viêm âm đạo tái
phát do vi nấm tại bệnh viện Phụ sản Từ Dũ từ 8/2004-2/2005
Triệu
chứng lâm sàng
Số
ca
T
ỉ lệ
%
Ng
ứa âm
đạo
114

100
Rát âm
đạo
110

96,5
Tiểu đau 108

94,7
Đ

4 3,5
C.
krusei
21 18,4

C.
parapsilosis

7 6,1
C.
pseudotropicalis

5 4,4
C. stellatoides 1 0,9
C.
tropicalis
8 7,0
Candida
spp.
khác
50 43,9

VNHM

1 0,9
Tổng

114

100

100%

0
12
70,6%
5
29,4%

5
23,5%

Thuốc đặt Thu
ốc uống
Nystatin Clotrimazol
Itraconazol
Candida
spp.

Số
ca
nhạy

kháng

nhạy

kháng

nhạy


57,2%

1
14,3%
C.
pseudotropicalis

5
5
100%

0
3
60%
2
40%
1
20%
Thuốc đặt Thu
ốc uống
Nystatin Clotrimazol
Itraconazol
Candida
spp.

Số
ca
nhạy

kháng


0
38
76%
12
24%
8
16%

c
2
= 6,139 P=0,013
Thuốc đặt Thu
ốc uống
Nystatin Clotrimazol
Itraconazol
Candida
spp.

Số
ca
nhạy

kháng

nhạy

kháng

nhạy

làm cho bệnh nhân nhiễm nấm tái phát.
Về đặc điểm huyết trắng của các bệnh nhân viêm âm đạo tái phát do vi
nấm, đa số các trường hợp là đục, đặc, dính (86%) (bảng 2). Trong nghiên cứu này
có 1 trường hợp huyết trắng có mùi hôi, nhiều gợi ý viêm âm đạo do kèm các
nguyên nhân khác, nhưng nghiên cứu này chúng tôi chưa có điều kiện để đi sâu
phân tích và khảo sát. Theo nghiên cứu của Salvat trong số những bệnh nhân viêm
âm đạo tái phát có 25% trường hợp nhiễm trùng phối hợp như Chlamydia
trachomatic, Gardnerella vaginalis, Trichomonas vaginalis
(9)

Kết quả định danh Candida spp. và C. albicans
Kết qủa cấy bệnh phẩm để định danh Candida spp. của 114 trường hợp
viêm âm đạo tái phát do vi nấm có 14,9% (17/114) trường hợp do C. albicans,
3,5% (4/114) do C. guilliermondii, 18,4% (21/114) do C. krusei, 6,1% (7/114) do
C. parapsilosis, 4,4% (5/114) do C. pseudotropicalis, 0,9% (1/114) do C.
stellatoides, 7% (8/114) do C. tropicalis, 43,9% (50/114) do các Candida spp.
khác và 0,9% (1/114) do VNHM không phải Candida spp. Như vậy viêm âm đạo
tái phát do vi nấm, Candida albicans chiếm tỉ lệ thấp (14,9%) so với Candida non
albicans. Điều này phù hợp với các nghiên cứu của Sandra S. Richte, Lynch,
Sobel và cs
(6, 8, 10, 13)
.
Trái lại, theo các nghiên cứu của Lancha MP, Gultekin B. Sandra S. Richter
và cs, trong các bệnh nhân viêm âm đạo do vi nấm thì nguyên nhân do C. albicans
chiếm tỉ lệ cao từ 51,1%-70,8%
(4, 5, 10)
.
Như vậy các nghiên cứu cho thấy trong bệnh viêm âm đạo do vi nấm thì C.
albicans là loài vi nấm thường gặp, còn trong bệnh viêm âm đạo tái phát do vi
nấm thì C. albicans là loài ít gặp hơn, có thể do C. albicans nhạy với thuốc kháng

(10)
.
Nghiên cứu của Messer SA và cs, trong 315 loài Candida spp nhạy với Fluconazol thì
54% là C. krusei, 65% C. glabrata, 87% là C. albicans, 94% là các Candida spp
khác
(7)
.
Qua các nghiên cứu cho thấy các loài Candida spp nhạy với thuốc kháng nấm
khác nhau. Như vậy, cần cấy bệnh phẩm và làm kháng sinh đồ của những bệnh nhân
viêm âm đạo tái phát do vi nấm.
KẾT LUẬN
1. Về quan sát trực tiếp phết âm đạo: tỉ lệ tìm thấy sợi tơ nấm giả cao.
2. Triệu chứng lâm sàng thường gặp là ngứa, rát, tiểu đau, huyết trắng có đặc
điểm đục, đặc, dính.
3. Các loài Candida spp. gây viêm âm đạo tái phát do vi nấm là C.
albicans, C. krusei, C. tropicalis, C. parapsilopsis.
4. Với các thuốc kháng nấm: nystatin, clotrimazol và fluconazol nhạy với
Candida spp. với các mức độ khác nhau.