TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA BÁO CHÍ
-----*******-----
TIỂU LUẬN
Đề tài: Thể loại phóng sự truyền hình những vấn đề lý luận và thực tiễn.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
LỜI NÓI ĐẦU
Kể từ khi ra đời và phát triển cho tới ngày hôm nay. Truyền hình đã luôn
khẳng định vị trí và vai trò quan trọng trong lịch sử báo chí thế giới. Trong những
năm qua, báo chí truyền hình nước ta đã có những tiến bộ vượt bậc, đáp ứng ngày
tốt hơn nhu cầu thông tin, giải trí của công chúng trong và ngoài nước… Tuy
nhiên, sự phát triển của lý luận báo chí truyền hình vẫn đang ở giai đoạn đầu tiên.
Chính vì vậy trong khuôn khổ của bài tiểu luận này không thể đề cập một cách đầy
đủ đến toàn bộ những khía cạnh có liên quan đến việc sản xuất các chương trình
báo chí truyền hình. Với thời lượng có hạn nội dung bài tiểu luận chỉ đi sâu đề cập
tới một vấn đề cốt lõi là phóng sự trên truyền hình.
Đựơc sự hướng dẫn tận tình của Thầy cô giáo trong khoa. Người đã gắn bó
lâu năm và có rất nhiều kinh nghiệm quý báu đã giúp tôi hoàn thành bài tiểu luận
trong thời gian sớm nhất. Tuy nhiên trong quá trình thực vẫn còn rất nhiều điểm
khiếm quyết, rất mong sự đóng góp ý kiến của đông đảo bạn đọc.
2
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
LÝ LUẬN CHUNG VỀ TRUYỀN HÌNH
CHƯƠNG I
ĐẶC TRƯNG VÀ THỂ LOẠI BÁO CHÍ TRUYỀN HÌNH
I. ĐẶC TRƯNG BÁO CHÍ TRUYỀN HÌNH
Ra đời đầu thế kỉ XX, vô tuyến truyền hình gắn bó một cách chặt chẽ với
khoa học kỹ thuật và cùng với khoa học mở ra một thời kì mới trong lịch sử phát
triển của hệ thống các phương tiện thông tin đại chúng. Nó làm cho các loạI hình
báo chí không chỉ tăng về số lượng mà cả về chất lượng. Trên thực tế, sự ra đời của

thanh. Đây là ký hiệu thông tin trực tiếp và có địa chỉ. Nó mang tính trực quan sinh
động, đơn nhất, không thể nhầm lẫn. ở đây rất ít có sự khác biệt giữa kí hiệu thông
tin và bản thân sự việc mà thông tin phản ánh ( Từ khi có các thông tin xuất phát từ
ý đồ chủ quan). Tìm hiểu kĩ các yếu tố cấu thành ngôn ngữ truyền hình và làm nên
loại kí hiệu thông tin này sẽ thấy rằng các yếu tố này có mối tương quan biện
chứng giữa kháh quan và chủ quan. Hình ảnh là yếu tố khách quan, hàm chứa trong
đó là sự sống động của cuộc sống thực , không bị dàn dựng, không bị khuấy động,
nó mang một ý nghĩa hết sức to lớn trong hệ thống ngôn ngữ của loại hình báo chí
này. Có thể gọi nó là chính ngôn ( yếu tố chính). Bởi vì bản thân nó là đúng và sâu
sắc, chỉ có nó mới có khả năng thực hiện việc phản ánh thực tế một cách sinh động
và nghệ thuật. Chính hình ảnh là yếu tố đầu tiên và là yếu tố yếu tố đem chất lượng
cao cho thông tin truyền hình. Tuy vậy người ta vẫn cho rằng , khi mà chức năng
thông tin của truyền hình chưa trở thành quan trọng nhất thì khi đó yếu tố nhìn
trong truyền hình là bước đầu tiên. Điều đó có nghĩa là chất lượng thông tin của
hình ảnh trong báo chí truyền hình cho du là ở mức đọ rất cao, có ý nghĩa quyết
định thì vẫn không phải là tất cả, không phải là hoàn toàn đầy đủ. Bên cạnh yếu tố
hình ảnh là sự bổ xung của âm thanh mà chủ yếu là lời trong thông tin truyền hình.
Nếu như ở một số loại hình nghệ thuật khác, lời giữ vai trò phụ, thì thông tin truyền
4
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
hình lời giữ vai trò không nhỏ. Bởi lẽ, từ lâu người ta nhận thấy rõ trong quá trình
giao tiếp, lời đóng vai trò hết sức quan trọng, hơn cả nghệ thuật tạo hình và cử chỉ.
2. Giao tiếp truyền hình
Khả năng giao động điện tử mang tín hiệu truyền hình được các máy thu
hình nhận khi lọt vào bất cứ điểm nào của không gian vùng phát sóng của đài phát.
Nó không giới hạn về không gian, sự kiểm soát hành chính. Mặt khác truyền hình
có khả năng thông báo dưới dạng nghe nhìn về sự kiện và hành động trong thời
điểm mà nó đang diễn ra chất lượng duy nhất, mà chỉ riêng truyền hình mới đạt
được. Chất lượng này chỉ xuất hiện trong quá trình phát trực tiếp, mà nó còn được
gọi là tính tự nhiên của vô tuyến truyền hình. Đặc tính này có liên quan hết sức chặt

lượng công chúng của cả hai loại hình nghệ thuật này, dù trên có số triệu, nhưng
cũng vẫn rải rác bị kéo dài nhiều ngày. Trong khi đó ở truyền hình tình hình diễn ra
theo chiều hướng khác. Bằng những hình ảnh có màu sắc kết hợp âm thanh tạo nên
các cung bậc , âm điệu đa dạng, truyền hình có khả năng tạo nên cảm giác đầy đủ
và chân thực cho người xem. Đây cũng là điều kiện tốt cho người xem tiếp nhận
thông tin; nhưng về hình thức tồn tại truyền hình cũng như sân khấu và điện ảnh có
liên quan đến thời gian và không gian. Tuy nhiên chỉ xét riêng về nội dung thông
tin đã có sự cách biệt rõ ràng. Mặt khác điều kiện cảm thụ các thông tin truyền hình
đối với người tiếp nhận là nó tự do đi vào từng nhà, từng con người tiếp xúc với vô
tuyến truyền hình mà không phải ra khỏi nhà, không phải xa mai ấm gia đình.Từ
thực tế này nảy sinh sinh sự không trùng lặp giữa đIện ảnh và truyền hình về đIều
kiện cảm thụ và chức năng xã hội.
Về chức năng xã hội, tính đại chúng của truyền hình ổn định do kĩ thuật
truyền tải thông tin. Từ việc tham gia vào hệ thống các phương tiện thông tin đại
chúng đến việc có một số lượng khổng lồ, vô tuyến truyền hình thực sự tham gia
vào quá trình quản lý xã hội – mà điều này thì điện ảnh dù muônd cũng khó mà
thực hiện. Mặt khác, cũng cần nhận thấy rằng, việc tham gia vào quá trình quản lí
6
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
xã hội của truyền hình, trước hết là các thông tin chính trị xã hội. Theo một logíc
nhất định, yêu cầu nâng cao giao tiếp trên truyền hình là nâng cao chất lượng thông
tin phù hợp với đối tượng tiếp nhận thông tin, trong đó có cả môi trường tiếp nhận
các thông tin này.
4. Thời điểm thông tin truyền hình
“ Sự hấp dẫn của truyền hình là ở chỗ nó cho phép người ta nhìn thấy cuộc
sống thực, không bị khuấy động. Không phải là câu chuyện của nhà báo hay của
người chứng kiến kể về sự kiện mà là chính bản thân sự kiện hiện nay, trong giây
phút này đang diễn ra trước mắt chúng ta”_Bachirôp Icaeep – Truyền hình thế kỉ
20.
Với luận điểm này có thể hiểu được bởi tính xác thực đó là giá trị đàu tiên và

thảo luận là đưa ra các thông tin về quan điểm tư tưởng ý kiến về một số vấn đề
nhưng lại đặt trọng tâm vào việc cọ xát các quan điểm, ý kiến đó.
d. LoạI kịch bản (Dramatization)
Là loại sản xuất khó nhất và có giá thành cao nhất. Là loại sản phẩm có sản
phẩm có qui trình đòi hỏi một cách chuyên nghiệp. Những vấn đề mà loại chương
trình này đề cập tới rất đa dạng và phong phú, được đông đảo công chúng ưa thích
hơn cả.
đ. Loại sản xuất trực tiếp:
Đây là loại đại chúng nhất nó có thể rất đơn giản nhưng hiệu quả của nó đối
với người xem là rất cao. Loại sản xuất trực tiếp luôn đòi hỏi sự chuẩn bị nghiêm
ngặt ở các phương tiện, từ việc lựa chọn sự kiện cho đến việc thực hiện nó. Sự
chính xác trong các tác phẩm trực tiếp cũng là yêu cầu cần thiết. Bởi một hoạt động
có nhiều người tham gia thì cũng cần có sự phối hợp nhịp nhàng đồng bộ.
Tuy nhiên cũng cần phải nhìn nhận rằng việc sản xuất một chương trình
truyền hình là sự kết hợp của cả năm loại sản xuất cơ bản đó. Người ta luôn luôn
biết phát huy ưu điểm của mỗi thể loại và kết hợp chúng nhằm mục đích làm tăng
8
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
giá trị của thông tin, đạt được mục tiêu đã đề ra. Ở trong một số tài liệu khác, người
ta chỉ đơn giản chia các loại truyền hình ra làm 2 loại chính
• Loại sản xuất ở trong studio: bao gồm các tác phẩm phỏng vấn, đàm luận,
phát biểu…
• Loại sản xuất ngoài trời (reporting).Loại này bao gồm các thể loại: tin tức,
phóng sự, phim tài liệu…lẽ dĩ nhiên, cách phân chia nào cũng có ưu điểm và nhược
điểm.
2. Thể loại báo chí truyền hình ở Việt Nam
Căn cứ vào tình hình thực tế, trên cơ sở những đặc trưng đã đưa ra, có thể
loại của báo chí tuyên truyền thành các nhóm sau:
a. Nhóm hội thoại
Đây là nhóm tác phẩm mà hình thức thông tin của nó chủ yếu là lời nói, nghệ

thông tin lớn ở hình ảnh. Nó sử dụng các thủ pháp tạo hình để sáng tạo nên các
hình thức truyền tải thông tin. Vì vậy, nhóm này còn có tên gọi là nhóm “ Điện
ảnh”. Với việc sử dụng hình ảnh ghi đựoc ở hiện trường tạo nên sự đặc sắc trong
thông tin, các tác phẩm thuộc nhóm này thu hút sự chú ý của người xem với số
lượng lớn, và cũng đòi hỏi năng lực tư duy hình ảnh cao đối với nhà báo truyền
hình. Có thể đưa ra vài đặc điểm của nhóm này như sau:
+ Đây là nhưng tác phẩm mà tính phóng sự được thể hiện ở mức rõ rệt nhất.
Đặc tíh này là quá trình phản ánh sự kiện theo logíc diễn biến khách quan, làm cho
người xem thấy được sự kiện diễn ra theo đúng trình tự của nó. Đặc tính này thể
hiện rõ nhất là ở trong các chương trình trực tiếp, tuy nhiên việc phát trực tiếp lại
diễn ra không thường xuyên trong các chương trình truyền hình. Vì vậy, các tác
phẩm phát đi trong các chương trình truyền hình gọi là các tác phẩm có hậu kì vẫn
phải giữ nguyên vẹn bản chất sự kiện, nhưng phải cô đọng thời gian, các chi tiết
được lựa chon thông qua lăng kính chủ quan của nhà báo theo một quan điểm nhất
định.
10
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
+ Đây là những tác phẩm mà trong đó việc phóng viên xuất hiện trong hình
như là thủ pháp, nhằm nâng cao tính trực tiếp của sự kiện, đồng thời tạo ra phong
cách sáng tạo tác phẩm báo chí.
c. Nhóm các tác phẩm TV Games – show
Đây là các tác phẩm mà trong đó sử dụng đan xen giữa nhóm các thể loại hội
thoại và nhóm thể loại tạo hình. Vì vậy nó mang những nét đặc điểm của hai nhóm
các thể loại trên. Có thể đưa ra thêm một số đặc điểm như sau: Tính trực tiếp, yếu
tố đua tranh, sự tham gia của khán giả truyền hình, tính bất ngờ.
11
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
CHƯƠNG II
SẢN XUẤT CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH
I. CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH

phẩm – công chúng. Chương trình tạo thành một chu kì khép kín như chuỗi mắt
xích trong chuỗi mắt xích giao tiếp. Chương trình truyền hình là sản phẩm truyền
hình, là kết quả của hoạt động truyền hình, trong đó có cả quá trình sáng tạo ra nó
bao hàm nhiều công đoạn khác nhau, quá trình tạo dựng kế hoạch và hoạch định tác
phẩm, chuyên mục, mục được gọi là chương trình. Cho dù thuật ngữ chương trình
có thể hiểu theo nghĩa là chương trình của đài, chương trình thang, chương trình
tuần và chương trình ngày và thậm chí một tác phẩm cụ thể cũng được gọi là một
chương trình.
Nếu xem chương trình là cơ cấu nội dung những hình ảnh trên truyền hình
thì khả năng xây dựng hàng loạt cấu trúc về mức độ tương ứng, về nhưng yếu tố
ảnh hưởng trực tiếp tới cơ cấu nội dung và khuynh hướng tuyên truyền, trước hết
bao hàm vấn đề tư tưởng. Có thể coi yếu tố tư tưởng là vấn đIểm xuất phát để xác
định cách thức và khuynh hướng của chương trình. Làm sao để chương trình hay và
có tác dụng thiết thực, có hiêu lực. Sự tác đông có hiệu lực được biểu hiện trong
toàn bộ yều tố cơ cấu của chương trình, từ thông tin sự kiện, lựa chọn sự kiện, bố
cục sự kiện… thông qua sự phân tích đánh giá về mặt tư tưởng đến tất cả các thể
loại, từ thông báo tin tức, đến đánh giá, tổng hợp phân tích khái quát… Mục tiêu tư
tưởng của chương trình, dù thế nào đi chăng nữacũng chứa đựng việc hình thành
thế giới quan của xã hội, tập hợp và thống nhất các thành viên của xã hội, tính tư
tưởng trong các chương trình truyền hình phải được thức hiện một cách trực tiếp
trong ý thức và trong sự cụ thể của mục tiêu và nhiệm vụ chính trị của xã hội trong
từng giai đoạn cụ thể.
Mối liên hệ qua lại giữa màn ảnh nhỏ và công chúng là cơ sở để xây dựng
các chương trình truyền hình. Mối liên hệ này cùng với hoàn cảnh thực tế của
người xem truyền hình, hình thành nên mối quan hệ phức tạp của việc phân bố
13
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
chương trình truyền hình. Phương pháp phân bố chương trình truyền hìnhlà từ mục
tiêu cho sự tác động của chương trình truyền hình vào công chúng một cách mạnh
mẽ nhất, cách phân bố chương trình truyền hình phải trù tính đến đông đảo công

tố:
- Khả năng xây dựng kế hoạch từ việc tổng hợp tình hình.
- Khả năng của lực lượng trong sáng tạo và sản xuất.
Như vậy để sản xuất chương trình truyền hình cần kết hợp hàng loạt các yếu
tố, mà trên thực tế có thể nhìn nhận là không cần thiết: vấn đề thể loại, vấn đề kinh
tế và đặc biệt là vấn đề tổ chức sản xuất. Là loại hình báo chí kết hợp nhuần nhuyễn
việc phản ánh thực tế bằng các biện pháp nghệ thuật, truyền hình đòi hỏi phải có
một quá trình kinh nghiệm và có khả năng thực hiệnnhững nghiên cứu độc lập.
Cho đến nay sẽ rất khó khăn để xác định được rằng trên thế giới có bao nhiêu
máy thu hình. Hàng ngày, hàng tỉ người tiếp nhận ở vô tuyến truyền hình các thông
tin thời sự, các chương trình giáo dục khoa học. Các chương trình văn nghệ và điện
ảnh… Công việc tiếp nhận thật là đơn giản. Nhấn một chiếc nút nhỏ và thế giới
xung quanh bắt đầu hiện ra. Nhưng để có được một tác phẩm trong đó thôi cũng
phải trải qua khá nhiều công đoạn để sản xuất. Với khả năng kỹ thuật có thể phân
chia thành một số loại chương trình vô tuyến truyền hình:
- Chương trình sản xuất bằng băng từ.
- Chương trình sản xuất bằng phim nhựa.
- Chương trình phát trực tiếp.
Việc thực hiện các chương trình này có thể được thực hiện nơi bối cảnh xảy
ra, cũng có thể được thực hiện ở phim trường, giống như thực hiện một tác phẩm
điện ảnh. Đối với loại chương trình sản xuất bằng phim nhựa giá thành rất cao nên
hầu như không sử dụng trong vô tuyến truyền hình nữa. Vì vậy, người ta chỉ sử
dụng hai loại chương trình là băng từ và trực tiếp.
15
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
II . CÁC LOẠI CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNH
1. Chương trình truyền hình trực tiếp
a. Khi nào thì tiến hành truyền hình trực tiếp?
Vô tuyến truyền hình cung cấp cho công chúng rất nhiều sự kiện ở ngay thời
đIểm mà nó xảy ra, ở bất cứ nơi nào trên hành tinh. Khả năng đó có được là nhờ sự

chương trình ngồi trong phòng điều khiển sẽ lựa chọn hình này để phát đi đó là
hình ảnh mà máy thu hình nhận được.
Về nội dung
Thực hiện các chương trình truyền hình trực tiếp là một công việc phức tạp
vì ảnh hưởng của nó đối với xã hội. Vì vậy nhà báo phải chuẩn bị hết sức kỹ càng
về kịch bản, quan sát kỹ hiện trường, dự kiến các tình huống có thể xảy ra ngoài
kịch bản. Nhà báo phải quyết định cần đến bao nhiêu người giúp việc, cách tạo ra
được hình ảnh tốt nhất và lượng ánh sáng cần thiết. Phải trù liệu trước được những
điều không chủ động được. Truyền hình trực tiếp khiến cho các nhà báo luôn năng
động, phát huy được tính chủ động và làm chủ được các tình huống có thể xảy ra.
2. Loại chương trình sản xuất qua băng từ
a. Quy trình sản xuất
Đây là loại chương trình sản xuất thường xuyên nhất, nó là công việc chính
mà các nhà báo truyền hình phải thực hiện. Việc sản xuất các tác phẩm thuộc loại
này mất khá nhiều thời gian sau khi xảy ra sự kiện mới đến được công chúng. Thực
hiện các tác phẩm loại này, cần thiết phải tuân theo một số quy trình sản xuất, có
thể chia ra làm hai dạng như sau:
Đối với các tác phẩm do phóng viên phát hiện đề tài có thể thực hiện theo
quy trình:
Phóng viên phát hiện đề tài, viết kịch bản, thông qua ban biên tập. Sau đó
chuẩn bị hiện trường để tổ chức ghi hình. Phần dựng phim, viết lời bình, chọn nhạc
17
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
và lồng tiếng, hoà nhạc là những phần việc cuối cùng để có thể duyệt qua ban biên
tập và phát sóng.
Đối với các chương trình do ban biên tập phân công thì thực hiện có khác đi
một chút:
Ban biên tập phân công, phóng viên nghiên cứu đề tài, chuẩn bị kịch bản,
báo cáo ban biên tập, chuẩn vị hiện trường, tổ chức ghi hình, dựng phim chọn nhạc,
đọc tiếng lồng nhạc, thông qua ban biên tập và phát sóng.