Chiều sâu địa đạo
Lê Điệp

I. Địa đạo
Khi mặt đất cháy đến từng ngọn cỏ
Khi làng ta không còn một bóng người
Cánh đồng bao năm ông bà đổ mồ hôi
Hoang dại như trở về nguyên thủy
Khi làng xóm bốn bề xe xích Mỹ
Chẳng dễ nhìn ra lối vườn xưa
Con gà lạc gáy lầm đêm pháo sáng
Bầy heo nuôi quên mất cả hơi người
Khi những tên làng quây tròn giữa rào gai
Lối xóm nhìn nhau bằng mắt-người-xứ-lạ
Từng phút, từng giây nối dài tiếng nổ
Không còn nghe cả chính nhịp tim mình
Khi cánh B.52 xóa gọn những bóng làng
Xáo trộn tương lai, dĩ vãng
Lũ giặc Hoa Kỳ muốn chế tạo những làng, những xóm
Những con người bằng sức đạn bom
Thì em ơi,
Nơi ấy bình yên:
Địa đạo.
Ta khoét vào đất này
Đất mở cho ta một chiều sâu thế đứng
Một chiều sâu thiêng liêng
Những địa đạo chìm trong đất yêu thương
Như nếp suy tư trên trán người đánh giặc
Như mạch rễ tìm vào nguồn sống
Như máu hồng nuôi hồi lại quê hương
Địa đạo nuôi ta bằng tình yêu của đất

Mặt đất rũ dần những dấu bom đau
Và tan rữa những nấm mồ xâm lược
Giữa chiều lạnh trắng bông tranh
Giữa trưa hoen vàng cỏ Mỹ
Trên những ô đất xưa dành cho "tử địa"
Ta gặp như lần đầu tiên:
Mạ non!
Hạt lúa giống đêm nào vượt ấp
Hôm nay đã thắp sáng màu xanh
Thổi bùng lên lửa sống quê mình
Ta lặng ngắm màu mạ non bắt gặp
Ngỡ ngàng như buổi mới thương nhau
Ai những năm ăn ngủ hầm sâu
Mới hiểu lòng ta với từng nhánh lúa
Và trời xanh chưa bao giờ xanh thế
Và tiếng chim có lúc ngỡ mình quên
Bỗng chảy về ta trăm con suối êm đềm
Qua những tháng năm héo mòn sau rào kẽm
Đôi mắt trông chờ má đã gặp con
Đôi mắt bao năm chưa một giấc ngủ tròn
Và trong sáng những tiếng cười em nhỏ
Ta bắt gặp mát lành như ngọn gió
Cả bóng trâu trên đồng xưa, bãi cũ
Cũng bồi hồi trong mỗi bước chân ta
Mỗi mái tranh gần
Mỗi mái tranh xa
Thấp thoáng một nụ cười mới mẻ
Em ơi em,
Chưa bao giờ hiểu thế
Mạ non

Làng - giải - phóng
Dù còn những chân trời chập chờn pháo sáng
Trong đêm em ôn bài
Nhưng tuổi thơ em tỏa sáng lên rồi
Từ tranh sách hôm nay em học
Dù còn những họng pháo sáng trong đêm nổ chụp
Nhưng không xóa nổi đời vui
Đầu trắng khăn tang má đã chịu rồi
Để có được hôm nay em hát
Những đồn bót cô đơn
Pháo sáng
Không soi nổi con đường chúng đến
Lụi tàn như ảo tưởng
Pháo sáng
Vụt mở như mắt sau ác mộng
Rú dài từng loại đại liên
Đêm lại quanh chúng nó bủa giăng
Và còn đây những mìn gạt, trái gài
Làng giải phóng nối nhau như địa đạo
Như buổi nào ta khoét xuống đất này
Đất mở cho ta một chiều sâu thế đứng
Thế đứng hôm nay
Thế đứng màu xanh
Đi cùng anh, em đã đi cùng anh
Những tháng, những năm luồn sâu địa đạo
Những địa - đạo - thời - gian
Những địa đạo nối dài lên mặt đất
Vẫn vẹn nguyên niềm tin ấy đầu tiên
Còn mãi giữa lòng ta thiêng liêng
Một chiều sâu địa đạo.