KHO TÀNG LỤC BÁT DÂN GIAN

Điệu hò ru con sống mãi với tuổi thơ Nhìn từ một góc độ nào đó, điệu hò ru con là chất liệu tinh thần ban đầu của
tuổi thơ. Vừa ươm mầm nhân ái, vừa 'chủng ngừa' các bệnh tật lúc sơ sinh. Lời ru
của Bà, Mẹ và Chị đã gieo vào tâm hồn tuổi thơ những hạt giống lành về nhân ái,
đạo lý làm người, về tình yêu quê hương xứ sở

Như mọi miền đất nước trên thế giới, dân tộc nào cũng có loại hình văn học
dân gian bao gồm nhiều thể loại (huyền thoại, huyền tích, tục ngữ, câu đố, truyện
cười, tuồng hài, ca dao, hò vè ) mà trong đó điệu hát hay còn gọi là hò ru con (ru
em) là hình thức diễn xướng ở làng quê nào trên dải đất Việt Nam cũng có. Hò ru
con có nét giống nhau là thường dùng thể thơ lục bát (6-8) với làn điệu nhẹ nhàng,
lời ca thường đệm thêm nhiều tiếng không có nghĩa xác định. Chỗ khác nhau là về
trường độ, cao độ, về sắc thái âm điệu, tiếng đệm Hò ru con có một giá trị nhất
định trong kho tàng văn chương bình dân của đất nước Việt Nam mà lực lượng thể
hiện là người phụ nữ Việt Nam qua nhiều năm tháng.

Hai tay cầm bốn tao nôi
Tao thẳng, tao dùi, tao nhớ, tao thương

Chỉ với hình ảnh bốn tao nôi nhưng đã chứa đựng biết bao điều đã nói về cuộc
sống, về sự hình thành nhân cách của tuổi thơ, của một đời người mà mẹ, mà chị
đã gửi gắm trọn vẹn tấm lòng qua câu hò, điệu hát:

Cất lên một tiếng la đà
Cho chim nhớ tổ, cho ta nhớ mình

Hò ru con là hình thức diễn xướng quen thuộc của quê hương mình được


Chàng ơi phụ thiếp làm chi
Thiếp là cơm nguội để khi đói lòng

Tháng Giêng, tháng Hai anh còn mê tam cúc, yêu lượng
Tháng Ba, tháng Tư anh còn mê mã tượng pháo xe
Em can anh, anh chẳng hề nghe
Đầu em đội bó củi nè thảm chưa

Nỗi đau thầm nén vào lời ru và tao nôi vẫn đưa đều trong trưa, trong khuya
lặng lẽ:

Anh buồn có chốn thở than
Em buồn như ngọn nhang tàn thắp khuya.
Đó là về một nỗi đau của chị, của mẹ trong cuộc tình sầu. Nhưng không chỉ có
thế, tình mẹ, tình chị còn dành cho con, cho em nữa chứ. Cái nghĩa thiêng liêng
mẫu tử; niềm khát vọng về một ngày mai con trưởng thành luôn đầy ắp trong lời
ru thiết tha:

Mẹ thương con ruột thắt gan bầm
Ví như bông sen díp lại khốn cầm dễ buông
Con ơi đừng khóc mẹ sầu
Cây khô vì hạn mẹ rầu vì con

Mẹ hát, chị ru và có một ngày lớn khôn con sẽ hiểu:

Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa

Lên non mới biết non cao
Nuôi con mới biết công lao mẫu từ

Nhìn từ một góc độ nào đó, điệu hò ru con là chất liệu tinh thần ban đầu của
tuổi thơ. Vừa ươm mầm nhân ái, vừa chủng ngừa các bệnh tật lúc sơ sinh. Mẹ, chị
đã gieo vào tâm hồn tuổi thơ những hạt giống lành về nhân ái, đạo lý làm người,
về tình yêu quê hương xứ sở. Hình ảnh vầng trăng, ngọn cỏ, cánh diều, bóng dáng
luỹ tre làng, dòng sông thơ ấu tất cả những sự vật cụ thể ấy đã trở thành ý niệm
sống thiết thân từ ấu thời cho đến lúc trưởng thành. Trí tuệ, tâm hồn tuổi thơ cứ
thẩm thấu, thấm nhuần những giá trị tình cảm đậm đà, những món ăn tinh thần
thuần khiết thiêng liêng cao cả ấy.

Mong sao dù bất cứ không gian, thời gian, hoàn cảnh nào, người phụ nữ Việt
Nam nói chung, phụ nữ Huế nói riêng cũng khôn khéo dạy con bằng những giai
điệu hát ru của quê hương dân dã. Và bằng vốn liếng truyền thống văn hoá của
mình, mẹ và chị sẽ cho tuổi thơ được tắm mình trong ngọn nguồn ca dao đằm
thắm, cho mai ngày lớn khôn sẽ trở thành những người gương mẫu, đạo đức, đóng
góp cho đời nhiều công ích với nhân cách Việt Nam.