KHẢO SÁT GIÁ TRỊ SINH THIẾT DƯỚI HƯỚNG DẪN SIÊU
ÂM QUA NGẢ TRỰC TRÀNG TRONG TẦM SÓAT UNG THƯ
TIỀN LIỆT TUYẾN KHÔNG NHÂN TÓM TẮT
Mục tiêu đánh giá vai trò của sinh thiết tiền liệt tuyến (TLT) dưới hướng
dẫn của siêu âm qua ngả trực tràng đối với ung thư tiền liệt tuyến loại không
phát hiện nhân trên lâm sàng và siêu âm ngả trực tràng.
Phương pháp nghiên cứu: Mô tả cắt ngang trên 36 bệnh nhân có chỉ
định sinh thiết tiền liệt tuyến do PSA gợi ý nhưng không thấy nhân tại bệnh
viện Đại học Y dược trong thời gian 5 tháng (05/2005-10/2005). Chúng tôi
tiến hành sinh thiết theo phác đồ 10 ->18 mẫu và kiểm chứng bằng kết quả
giải phẫu bệnh .
Kết quả: 25% carcinôm tuyến TLT không thấy nhân được phát hiện
bằng sinh thiết dưới hướng dẫn siêu âm qua ngả trực tràng, với độ tuổi tập
trung 70->89 tuổi và nồng độ PSA 10->50ng/ml.
Kiến nghị: đẩy mạnh vai trò tầm soát ung thư TLT đối với những
bệnh nhân có PSA cao nhưng không thấy nhân qua thăm khám (lâm sàng và
siêu âm).
ABSTRACT
Objectives. To evaluate the value of biopsy with TRUS guidance in
detecting non-palpable prostate cancer.
Methods. By describing cross-study. Performing on 36 patients
having biopsy indication due to suspected PSA level without any nodes
noted on both clinical exam and transrectal ultrasound, in Ho Chi Minh
Medical University Hospital, from 05/2005-10/2005. We performed the 10-
18 samples biopsy protocol and confirmed by pathological results.
Results. 25% adenocarcinoma of prostate in the age of 70-89 and
PSA level 10-50ng/ml.
Recommendations. Stepping up using TRUS guiding biopsy in

vẫn còn nhiều điểm chưa thống nhất. Tại bệnh viện Đại học Y Dược thành phố
Hồ Chí Minh, nhóm nghiên cứu chúng tôi bắt đầu triển khai kĩ thuật này từ
tháng 5/2005, trong đó có tách biệt một nhóm nghiên cứu nhỏ liên quan đến vai
trò tầm soát ung thư tiền liệt tuyến của sinh thiết dưới hướng dẫn siêu âm trên
những bệnh nhân có yếu tố PSA cao nhưng không khám thấy nhân trên lâm
sàng lẫn qua siêu âm ngả trực tràng.
Mục tiêu
- Khảo sát tỉ lệ ung thư tiền liệt tuyến phát hiện được nhờ sinh thiết
dưới hướng dẫn siêu âm qua ngả trực tràng trên nhóm bệnh nhân có PSA
cao nhưng không thấy nhân trên khám lâm sàng và siêu âm ngả trực tràng.
- Xác định cách lấy mẫu sinh thiết chuẩn trong tầm soát ung thư tiền liệt
tuyến lọai không thấy nhân.
- Đánh giá sơ bộ đặc điểm dịch tể học và tương quan về PSA của
nhóm bệnh nhân này.
Phương pháp nghiên cứu
Mô tả, cắt ngang.
Thời gian nghiên cứu: tháng 5/2005 đến tháng 10/2005 (5 tháng).
Cách thức tiến hành
Các bước chuẩn bị trước sinh thiết
- Chẩn đoán: thực hiện siêu âm chẩn đoán tiền liệt tuyến qua ngã trực
tràng và xét nghiệm PSA (giá trị trong một tuần trước khi thực hiện sinh thiết).
- Tư vấn và giải thích về thủ thuật sinh thiết và các biến chứng
- Các xét nghiệm về chức năng đông máu được thực hiện trước khi
sinh thiết (công thức máu toàn phần, TQ và TCK.)
- Cho kháng sinh dự phòng trước một ngày (thường dùng Cipro +
amox + metronidazol)
- Khuyên bệnh nhân nên ăn nhẹ vào 1 ngày trước thủ thuật sinh thiết
và nên đi đại tiện vào sáng sớm trước thủ thuật
Các bước căn bản trong quá trình sinh thiết:
- Bệnh nhân có thể nhập viện một ngày trước khi thực hiện sinh thiết

- Tiếp tục dùng tiếp kháng sinh như trên ba ngày
- Giải thích các tai biến có thể xảy ra: như tiểu máu, đi phân máu, xuất
tinh có máu, khối máu tụ tiền liệt tuyến và đau - khó chịu.
- Trong trường hợp tai biến trầm trọng như chảy máu kéo dài hoặc
nhiễm trùng hoặc bí tiểu, khuyên bệnh nhân nhập viện để kịp thời xử lý (tỉ lệ
này 1:1000, theo các nghiên cứu nước ngoài).
Kết quả giải phẫu bệnh sẽ được quản lý trực tiếp tại khoa phòng hoặc
bệnh nhân lấy trực tiếp từ khoa giải phẫu bệnh.
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Sau 5 tháng thực hiện (tháng 5/2005 – 10/2005) tại Bệnh viện Đại học
Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, chúng tôi ghi nhận 36 ca không khám
thấy nhân trên lâm sàng và siêu âm nhưng có PSA cao, có chỉ định sinh thiết
tiền liệt tuyến dưới hướng dẫn siêu âm qua ngả trực tràng.
Tỉ lệ phân bố theo tuổi
Tu
ổi
50
- 59
60 -
69
70 -
79
80
-
89
90
- 99
Tổn
g
Số


9 26 1 36
% 0

25 72,22

2,78 100
Tỉ lệ phân bố theo kết quả giải phẫu bệnh
Loại

Bình
thường
Tăng
sản l
ành
tính TLT
Carcinôm
tuyến TLT
Tổng

Số
ca
3 24 9 36
% 8,33

66,67 25 100
Tất cả các trường hợp khảo sát đều được đo thể tích tiền liệt tuyến
trên siêu âm, và tính tỉ trọng PSA. Ghi nhận tỉ trọng cao (0,11 đến 1,56)
trong nhóm nghiên cứu, đây cũng là chỉ định để sinh thiết tiền liệt tuyến
dưới hướng dẫn siêu âm qua ngả trực tràng đối với tiền liệt tuyến không

44.4
4
11,1
1
100
Tỉ lệ phân bố PSA trong nhóm Carcinôm tuyến TLT
PSA
(ng/ml)
<
4
4 -
10
10-
50
>
50
Tổng

Số
ca
0

1 8 0

9
% 0

11,11 88.89

0

- Tỉ lệ carcinôm tuyến trong nhóm không có nhân được phát hiện trên lâm
sàng và siêu âm là 25%.
- Các bước thực hiện sinh thiết được mô tả tuần tự trong phần phương
pháp nghiên cứu.
- Tỉ lệ phân bố theo tuổi trong nhóm carcinôm tuyến TLT tập trung
trong khoảng tuổi 70-90 và nồng độ PSA 10-50ng/ml.
Nghiên cứu thực hiện trong thời gian ngắn và số mẫu không nhiều nên
kết quả còn chưa mang tính khái quát nhưng vẫn cho thấy được vai trò rất
quan trọng của sinh thiết tiền liệt tuyến dưới hướng dẫn của siêu âm ngả trực
tràng trong tầm soát ung thư tiền liệt tuyến đối với nhóm không thấy nhân
trên thăm khám (lâm sàng lẫn siêu âm ngả trực tràng).