XOẮN LÁCH LẠC CHỖ: ĐẶC ĐIỂM LÂM
SÀNG VÀ SIÊU ÂM

TÓM TẮT
Mục tiêu: Trình bày một số đặc điểm lâm sàng và siêu âm trong chẩn
đoán xoắn lách ở trẻ em tại bệnh viện Nhi đồng I.
Phương pháp: Hồi cứu 5 trường hợp xoắn lách được siêu âm phát
hiện và phẫu thuật cắt lách tại Bệnh viện Nhi đồng I từ 2003-2007.
Kết quả: Tuổi trung bình 4,8 (từ 8 tháng-9 tuổi), 4/5 ca là bé gái, một
ca có tiền căn mổ thoát vị hoành và một ca còn ống động mạch, hội chứng
Down. Thời gian bệnh trung bình 46 ngày (từ 3 đến 90 ngày). Bốn ca nhập
viện vì đau bụng vùng hạ sườn trái. Hai ca ói và sốt. Một ca sờ thấy mass
vùng bụng dưới và phản ứng thành bụng. Đặc điểm siêu âm: Lách không có
ở vị trí bình thường và lạc chỗ, kích thước to, cấu trúc echo kém, có những
mãng echo dày, không đồng nhất, dịch ổ bụng và mất tưới máu lách theo thứ
tự là 5, 3,5,4,3 và 4.
Kết luận: Siêu âm và doppler màu có thể chẩn đoán chính xác lách
lạc chỗ và xoắn lách trước mổ.
ABSTRACT
SPLENIC TORSION IN CHILDREN: CLINICAL AND
SONOGRAPHICS FINDINGS
Nguyen Huu Chi * Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 11 – Supplement
of No 4 - 2007: 83 – 87
Objective: Present clinical and sonographics findings in diagnosis of
splenic torsion in children at Children’s Hospital N01.
Methods: Review fives cases with wandering splenic torsion that
were diagnosed preoperatively by ultrasound doppler and confirmed by
splenectomy at Children’s Hospital N
0
1 from 2003-2007.
Results: The patients ‘s age mean 4,8 (8 months-9 years). Almost

bụng.
Chẩn đoán nhập viện
Đau bụng cấp, theo dõi viêm ruột thừa
Các xét nghiệm đã làm
CTM: Hct 32%. BC 16400 (N: 80% L: 19%, E: 1%)
-Sau 4 giờ nhập viện, bé vẫn còn đau bụng từng cơn, vẽ đừ, được cho
siêu âm, nhận thấy: lách to, chiều cao100mm, xuống thấp, gần ngang rốn,
echo kém, không đồng nhất, lớp echo kém vùng dưới bao lách, vỏ bao dày,
không thấy tưới máu lách. Động mạch lách nơi xuất phát Vs 35cm/s RI 0,81,
ngay vùng rốn lách không thấy phổ mạch máu. Dịch ổ bụng (+) lượng ít tới
vừa, dạng dịch có echo mịn, nghĩ là máu, bên cạnh đó có một trúc dạng nang
vách ống tiêu hoá, vùng hồi tràng d=15mm.
Chẩn đoán siêu âm
Xoắn lách/lách lạc chỗ xuống thấp và nang ruột đôi hồi tràng
=>Bệnh nhi được mổ, ghi nhận ổ bụng nhiều dịch hồng lợt, lách to,
tím phần lớn, nằm thấp, không có các dây chằng cố định, xoắn 1 vòng ngược
chiều kim đồng hồ -> cắt lách, khâu cột mạch máu cuống lách. Thám sát
thấy đoạn cuối hồi tràng có 1 nang nhầy (chứa dịch nhày trong) d=15mm,
cắt nang.

Hình 1.Lách to, nằm ngang dưới rốn, echo không đồng nhất, có mãng
echo kém, bao lách echo dày. Có ít dịch khu trú cực dưới lách

Hình 2. Cấu trúc dạng nang, vách ống tiêu hoá vùng hồi tràng. Nang
ruột đôi hồi tràng.
Trường hợp 2
Bệnh nhi 4 tuổi, nam, nhập viện vì đau bụng.
Bệnh khởi phát đau quặn bụng từng cơn vùng hạ vị từ 3 ngày nay, không
ói không sốt, ngày nay đau nhiều vào viện BRVT được siêu âm màu phát hiện
mass echo kém vùng hố chậu phải, cấu trúc khá đồng nhất, giới hạn rõ, phân bố

nghẹt ruột. Chẩn đoán siêu âm lách lạc chỗ xuống hố chậu trái, nghi dính
vào thành bụng.
=>Bệnh nhi được mổ ngày 30/12/03, ghi nhận ruột dính nhiều và
dính vào vết mổ. Lách nằm vị trí hố chậu trái, dính một phần vào thành bụng,
kích thước 5x8cm, hồng hào, trơn láng, không có dây chằng.Tiến hành cắt lách.
Trường hợp 4
Bé gái N. H. M, 8 tháng, địa chỉ Tân Bình, nhập viện vì sốt. Bé có tiền
căn tim bẩm sinh, còn ống động mạch, tăng áp phổi và đang điều trị ghẻ ở
BV Da liễu. Cách nhập viện 2 ngày, bé sốt, quấy khóc, ói và tiêu chảy không
đàm máu, nhập viện với chẩn đoán ban đầu theo dõi bệnh tay chân
miệng/TBS/ HC Down sau đó chuyển khoa tim mạch với chẩn đoán tiêu
chảy cấp, còn ống động mạch, hội chứng Down. Bé vẫn còn ói nhiều lần,
được siêu âm kiểm tra ghi nhận lách to, 72cm, xuống thấp, echo kém, vỏ bao
echo dày, có mãng echo dày sát bao, không thấy tưới máu lách. Dãn tá tràng,
kèm dấu nghẹt ruột, được chẩn đoán xoắn hoại tử lách, theo dõi tắc tá tràng
do màng ngăn có lỗ thông. Công thức máu ghi nhận bạch cầu 26100, Hct
29% CRP 140mg%, DNT bình thường. Xquang bụng không chuẩn bị: hình
ảnh bóng đôi.
Bé được mổ lúc 9h45 ngày 8/8/07, ghi nhận ổ bụng có ít dịch hồng
khu trú hạ sườn trái, lách xoắn một vòng, ngược chiều kim đồng hồ, hoại tử
đen. Kẹp cắt cuống lách.
Trường hợp 5
Bé gái 5 tuổi. T.T.M.H, địa chỉ Bình thuận, nhập viện lúc 19h40 ngày
26/07/2007, vì đau bụng. Bệnh ngày thứ 6, đau bụng âm ĩ vùng hạ sườn trái, quặn
từng cơn, liên tục, vào bệnh viện huyện->bệnh viện tỉnh được siêu âm và chẩn
đoán u lách, chẩn đoán phân biệt nhồi máu lách, sau đó được chuyển bệnh viện
Nhi đồng I. Tình trạng lúc nhập viện sinh hiệu ổn, siêu âm bụng ghi nhận lách
to 86x48mm, vị trí lách lệch trục so với bình thường, chủ mô lách echo kém,
không đồng nhất, có những mãng echo dày hình chêm nhỏ, ngoại biên và ở
trung tâm, mất tưới máu, dịch ổ bụng lượng ít, được chẩn đoán xoắn lách.

sườn trái, kèm ói và có sốt nhẹ. Xét nghiệm công thức máu cho thấy có tăng
bạch cầu đa nhân. Còn bệnh nhi thứ 3, biểu hiện đau bụng mãn, điểm khác
biệt rõ ràng ở bệnh nhi này là có tiền căn mổ thoát vị hoành trái, mang ruột
và lách xuống ổ bụng, không có cố định lách, nên lách di động và xoắn từng
lúc. Còn bệnh nhân thứ 4, quá nhỏ, biểu hiện tiêu chảy, ói và hội chứng
nhiễm trùng, do lách bị hoại tử. Thường rất khó chẩn đoán lâm sàng xoắn
lách, do đó cần những phương tiện chẩn đoán hình ảnh khác.
*Chụp xquang bụng không chuẩn bị, có thể thấy dãn các quai ruột
vùng hạ sườn trái và khối to dạng mô mềm nằm trong ổ bụng hoặc hông trái.
*Trên siêu âm, không thấy lách ở vị trí bình thường, khối hình thể
giống lách, nằm lạc chỗ vùng hông, giữa bụng hoặc vùng chậu. Lách to, cấu
trúc siêu âm không đồng nhất, có những mãng echo dày hoặc echo kém,
tương ứng với nhồi máu hoặc hoại tử lách. Khảo sát doppler, mất tưới máu
lách. Bốn trong 5 bệnh nhi đau bụng cấp của chúng tôi, cấu trúc lách lạc chỗ
echo kém, không đồng nhất, có những vùng echo kém hoặc dày, tương ứng
lách hoại tử và đặc biệt đều có dịch tự do ổ bụng, dạng dịch không đồng
nhất, khi mổ tương ứng lách xoắn vặn hoại tử và phải cắt lách. Bệnh nhân
thứ 3, đau bụng mãn, lách to, lạc chỗ, echo kém đồng dạng, vẫn còn tưới
máu, không có dịch tự do trong ổ bụng và khi mổ bảo lách vẫn còn hồng
hào, trơn láng, nhưng do dính và kinh nghiệm của Bs Ngoại khoa nên quyết
định cắt lách. Theo Simmi Chawla
(4)
, nên bảo tồn lách, nếu chưa có biểu
hiện hoại tử lách, bằng cách cố định lách về vị trí bình thường. Bởi sau cắt
lách, bệnh nhân cần chủng ngừa phế cầu… cũng như việc sử dụng kháng
sinh dự phòng lâu dài là cần thiết.
*Trên chụp điện toán cắt lớp (CT), cho thấy không có lách ở trước thận
và sau dạ dày, mass vùng bụng dưới hoặc hố chậu, cấu trúc chủ mô đồng dạng
hoặc không đồng dạng, phồng, bắt chất cản quang kém hoặc không
(5)