Tạp chí KHKT Nông nghiệp, Tập 2 số 1/2004

Nghiên cứu sử dụng thân cây chuối lá làm thức ăn
cho bê sữa lai sinh trởng trong vụ đông
Use of banana trunks as feed for crossbred dairy heifers in the winter season
Bùi Quang Tuấn
1
và Nguyễn Văn Hải
2
Summary
A feeding trial was carried out to determine the effect of partial replacement of green
grass in a crossbred dairy heifer diet with the banana trunk on feed intake, growth rate, and
feed costs. It was found that the banana trunk was very poor in nutrients and easily
damaged due to a high moisture level. However, replacement of 12.5 and 25% of green
grass (on a dry matter basis) in the diet with the banana trunk did not show any negative
effect on feed intake of the heifer. The average daily gain was lower for the experimental
groups (504.5 and 500g, respectively) than the control group (540g) and the feed cost was
slightly higher in the experimental groups (11.69 and 11.68 vs 11.07 VND/kg liveweight
gain). Nevertheless, use of banana trunks for cattle feeding is possible and needed in the
winter season when green grass is in shortage. It is suggested that banana trunks should be
fed to cattle with supplement rich in nutrients.
Keywords : banana trunk, heifers, feed, gain, winter

1. Đặt vấn đề
1

2. Nội dung và phơng pháp
nghiên cứu
2.1. Nội dung nghiên cứu
- Phân tích thành phần dinh dỡng của
thân cây chuối lá;
- Nghiên cứu thay thế một phần cỏ tơi
khẩu phần (cỏ voi) bằng thân cây chuối lá.
2.2. Phơng pháp nghiên cứu
Thành phần dinh dỡng của thân cây
chuối đợc phân tích tại Phòng phân tích
thức ăn - Viện Chăn nuôi Quốc gia, theo
phơng pháp của AOAC (1995).
Thí nghiệm trên gia súc đợc bố trí theo
phơng pháp phân lô so sánh, tại Trung
tâm Nghiên cứu bò & đồng cỏ Ba Vì từ
tháng 11/2002 đến tháng 1/2003. 12 bê sữa
7 - 8 tháng tuổi đợc chọn và chia làm 3 lô
(mỗi lô 4 con). Thí nghiệm nghiên cứu ảnh
hởng của việc thay thế 12,5 và 25% cỏ
voi khẩu phần bằng thân cây chuối lá sau
khi thu buồng (tính theo vật chất khô -
VCK) đến một số chỉ tiêu nh tăng trọng,
tiêu tốn, chi phí thức ăn cho tăng trọng của
đàn bê sữa.

52
Nhu cầu dinh dỡng của bê đợc đáp
ứng dựa theo đề nghị của Kearl (1982).
Gia súc đợc cân khi bắt đầu và kết thúc
thí nghiệm, cân vào 3 buổi sáng liên tục,

Bảng 2. Thành phần dinh dỡng của thân cây chuối lá
Chỉ tiêu Mẫu thí nghiệm
Kết quả phân tích của
Viện chăn nuôi
Vật chất khô (%) 6,60 5,70
Protein thô (%) 0,65 0,60
Lipit thô (%) 0,15 0,20
Xơ thô (%) 1,62 2,00
Dẫn xuất không chứa N (%) 2,20 2,30
Khoáng tổng số (%) 1,97 0,60
Ca (%) 0,06 0,05
P (%) 0,03 0,01
ME (Kcal/kg) 131 117

Thân cây chuối có tỷ lệ nớc rất cao
(93,4 - 94,3%) nên rất dễ bị hỏng. Việc vận
chuyển và bảo quản thân cây chuối phải bảo
đảm tránh dập nát để không làm ảnh hởng
đến chất lợng thức ăn của cây chuối.
Ngoài ra, hàm lợng nớc cao sẽ ảnh
hởng đến lợng chất khô thu nhận của gia
súc, gây ra sức choán đối với dạ dày. Điều
này cần phải cân nhắc kỹ đối với gia súc
cao sản, gia súc có năng suất cao, cần thu
nhận và tiêu hoá một lợng lớn thức ăn
hàng ngày.
Hàm lợng các chất dinh dỡng khác
nh protein thô, lipit thô, DXKN, Ca, P ...
cũng rất thấp. Khi trong khẩu phần ăn của
gia súc có sử dụng thân cây chuối lá nên kết


ở cả 3 lô thí nghiệm, vật chất khô, năng
lợng và protein thô thu nhận đều cao, đáp
ứng đợc nhu cầu sinh trởng và phát triển
của đàn bê.
Tăng trọng của đàn bê đạt từ 500 - 540
g/con/ngày, tăng trọng có xu hớng thấp
hơn ở lô 1 và lô 2 so với lô đối chứng
(P>0,05). Tỷ lệ xơ thô trong cây chuối
tơng đối cao (30 - 35%) nên ít nhiều có
ảnh hởng đến hiệu quả sử dụng thức ăn
của khẩu phần.
Tiêu tốn VCK, năng lợng và protein
cho tăng trọng ở lô 1 và lô 2 cũng cao hơn
so với ở lô đối chứng.
3.3. Chi phí thức ăn cho tăng trọng
Chi phí thức ăn cho tăng trọng đợc
tính dựa vào tăng trọng hàng ngày của bê
và tiền thức ăn hàng ngày. Trong thí
nghiệm này các loại thức ăn đợc mua với
giá thị trờng, tại thời điểm tiến hành thí
nghiệm (cỏ voi: 200 đ/kg, cây chuối: 70
đ/kg, rơm xử lý urê: 300 đ/kg và thức ăn
tinh tự phối trộn: 2800 đ/kg). Kết quả tính
chi phí thức ăn cho tăng trọng đợc trình
bày trong bảng 4.
Chi phí thức ăn cho tăng trọng của đàn
bê thí nghiệm biến động trong khoảng từ
11.074 - 11.694 đ/kg tăng trọng. Kết quả
này ở lô 1 và lô 2 cao hơn không nhiều so

và 5010 g/con/ngày, đáp ứng đợc nhu
cầu dinh dỡng cho bê sinh trởng tốt.
Tăng trọng của đàn bê ở hai lô sử dụng
thân cây chuối đạt tơng đối cao (504 và
500 g/con/ngày), không thấp hơn nhiều so
với đàn bê ở lô đối chứng.
Tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng ở 2 lô
thí nghiệm cao hơn so với lô đối chứng
(10,12 và 10,02 vs 9,75 kg/kg tăng trọng),
tuy nhiên tiền chi phí thức ăn/kg tăng
trọng ở 2 lô thí nghiệm cao hơn không
đáng kể so với ở lô đối chứng (11.694 và
11.678 vs 11.074 đồng/kg tăng trọng).
4.2. Đề nghị
Nên nghiên cứu nguồn phụ phẩm này
một cách có hệ thống: tiềm năng, giá trị
dinh dỡng, cách thức sử dụng nuôi gia súc,
chế biến bảo quản để dự trữ.

Tài liệu tham khảo

Bùi Văn Chính, Lê Viết Ly, Nguyễn Hữu Tào,
Nguyễn Văn Hải và Trần Bích Ngọc, (1999).
"Chế biến, dự trữ và sử dụng lá mía làm thức
ăn cho gia súc nhai lại". Kết quả nghiên cứu
Khoa học Kỹ thuật chăn nuôi 1998 - 1999.

Phạm Kim Cơng, Vũ Chí Cơng, Vũ Văn Nội,
Đinh Văn Tuyền, Nguyễn Thành Trung
(2001). "Nghiên cứu sử dụng rơm lúa trong