Môn Tâm bệnh học trẻ em Phát triển ngôn ngữ ở trẻ em
MỤC LỤC
NỘI DUNG TRANG
MỞ ĐẦU 2
I. NHỮNG TÌM HIỂU CHUNG VỀ TÂM BỆNH HỌC VÀ SỰ PHÁT TRIỂN
NGÔN NGỮ Ở TRẺ EM 3
1.1. Tâm bệnh là gì? 3
1.2. Định nghĩa tâm bệnh học 3
1.3. Ngôn ngữ là gì? 3
1.4. Cột mốc quan trọng về phát triển ngôn ngữ 3
1.5. Tìm hiểu sơ lược về trẻ chậm nói 4
II. MỘT CASE LÂM SÀNG 6
2.1. Thông tin về Thân chủ 6
2.2. Triệu chứng 6
2.3. Tiền sử gia đình 6
2.4. Nhận định vấn đề 7
2.5. Mục tiêu trị liệu 7
2.6. Chẩn đoán 7
2.7. Cách tiến hành 8
III. MỘT SỐ HỖ TRỢ GIÚP PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ
Ở TRẺ EM 8
KẾT LUẬN 11
TÀI LIỆU THAM KHẢO 12
PHỤ LỤC 13
-1-
Môn Tâm bệnh học trẻ em Phát triển ngôn ngữ ở trẻ em
MỞ ĐẦU
Sự phát triển về thể lực và trí não trong những năm đầu đời của con cái luôn là
mối bận tâm của các bậc cha mẹ. Cuộc sống dù khó khăn đến đâu cha mẹ vẫn luôn
phải dành những gì tốt đẹp nhất cho những đứa con than yêu của mình. Cha mẹ thật
hạnh phúc khi nghe con mình bi bô tiếng “ba”, “mẹ”. Tuy nhiên, gia đình hiện đại ngày

0 – 3 tháng Trẻ phát âm theo bản năng những thanh âm vô nghĩa
6 tháng
Trẻ bắt đầu bập bẹ các âm môi như papa, mama… bắt chước
lại các âm đơn giản mà trẻ đã nghe được từ những người khác
sống xung quanh trẻ. Có khả năng diễn tả một số tình cảm, cảm
-3-
Môn Tâm bệnh học trẻ em Phát triển ngôn ngữ ở trẻ em
xúc qua nét mặt.
12 tháng
Trẻ nói được những từ đơn như: bố, mẹ, bà… diễn tả một số
nhu cầu của trẻ qua các từ đơn: măm, măm, bô, bánh… trẻ giao
tiếp xung quanh qua cử chỉ, chỉ được các đồ vật mà trẻ muốn.
18 tháng
Có vốn từ khoảng 10 – 20 từ nhưng có khả năng hiểu gấp 10
lần khả năng nói (vai trò của môi trường xung quanh). Nói
được những từ có liên quan đến hoạt động và nhu cầu cơ thể,
nói được những từ đôi: bố bế, mẹ bế, đi về… nhắc lại các câu
đơn giản: hoan hô bé, mẹ đâu rồi… Nhận biết sơ đồ cơ thể.
2 tuổi
Có số vốn từ trung bình khoảng 200 từ mà 2/3 là danh từ, nói
những câu ngắn: bố đi làm, mẹ đi chợ, rửa tay chân… Có ý
thức tự chủ, tự biết tên mình nhưng chưa phân biệt được cái gì
là của mình, cái gì là của người khác.
3 tuổi
Nói được những câu ngắn, có chủ từ, động từ. Vốn từ phát triển
nhanh chóng (nếu có môi trường giao tiếp thích hợp). Nói được
khoảng 200 từ, hiểu được 1000 từ, có thể hát các bài hát ngắn,
đọc được các câu thơ… Kể lại các câu chuyện ngắn dù chưa
hiểu được nội dung câu chuyện đó.
1.5. Tìm hiểu sơ lược về trẻ chậm nói

tháng. Lúc bé 16 tháng, bé trai sử dụng trung bình khoảng 30 từ, trong khi bé gái có
khuynh hướng dùng đến 50 từ.
 Mức độ chậm nói ở trẻ:
• Nhẹ: ít nói, nói từng từ, thích chơi đồ chơi.
• Nặng: Không nói được, không thích chơi đồ chơi.
 Những gợi ý nhận diện trẻ chậm nói:
1 tuổi: không hề bập bẹ hoặc bắt chước nói theo những câu nói của người khác.
18 tháng: trẻ không hề nói dù chỉ là một từ hoàn chỉnh.
2 tuổi: trẻ chỉ nói một vài từ và giao tiếp hầu hết chỉ thông qua những tiếng càu nhàu
và chỉ trỏ hoặc trẻ bỗng mất hẳn kỹ năng ngôn ngữ của mình.
2 tuổi rưỡi: chỉ nói được những âm đơn lẻ, nói không rõ ràng cả từ hoặc vốn từ ít hơn
50 từ.
3 tuổi: người lạ không hiểu được lời trẻ nói hoặc khi nói chỉ sử dụng một cụm gồm 2
từ đơn giản.
II. MỘT CASE LÂM SÀNG
2.1. Thông tin về Thân chủ
-5-
Môn Tâm bệnh học trẻ em Phát triển ngôn ngữ ở trẻ em
• Họ tên: Lý Võ Hoàng Quân (ở nhà gọi bé là Tom)
• Giới tính: Nam
• Sinh ngày 12/03/2009 (26 tháng tuổi)
• Ngày bắt đầu khám: 17/03/2011
• Ngày tái khám: 17/05/2011
• Là con thứ 1 trong gia đình
• Nơi đến trị liệu: Khoa Tâm lý Bệnh viện Nhi đồng 2
• Người đưa đến trị liệu: Bố mẹ
• Lý do đến khám: Trẻ Chậm nói
2.2. Triệu chứng
• Thân chủ nhút nhát tỏ vẻ không muốn nói, ít giao tiếp.
• Thân chủ chần chừ khi nói, phải dỗ mãi mới chịu nói được một vài từ.

2.5. Mục tiêu trị liệu
• Tìm hiểu thêm về trí tuệ, tình cảm, hành vi của Thân chủ
• Thông báo cho ba mẹ hiểu các nguyên nhân gây của việc chậm nói và tạo
điều kiện thuận lợi cho trẻ để trẻ có môi trường phát triển ngôn ngữ.
• Tư vấn cho ba mẹ Thân chủ thêm về việc chăm sóc và Giáo dục trẻ.
• Đưa ra một số bài tập về phát triển ngôn ngữ của trẻ để bố mẹ về nhà thực
hành thêm cho Thân chủ.
• Thuận lợi: gia đình Thân chủ ở thành phố và Thân chủ được học trong
trường Mầm non.
2.6. Chẩn đoán
Bé chậm nói:
• 24 tháng mới bắt đầu nói.
• Hiểu ngôn ngữ nhưng không muốn nói.
• Thân chủ ít không thích giao tiếp với người khác
• Chơi một mình.
-7-
Môn Tâm bệnh học trẻ em Phát triển ngôn ngữ ở trẻ em
2.7. Cách tiến hành
• Cho bé vẽ tranh để hiểu thêm về trí tuệ của trẻ.
• Quan sát hành vi của trẻ khi chơi cũng như khi học tập.
• Trị liệu gia đình: tư vấn cho cha mẹ để họ biết dành nhiều thời gian chăm
sóc và trò chuyện với trẻ.
• Chuẩn bị môi trường cho trẻ: hạn chế tối đa các yếu tố gây nhiễu chú ý
(tiếng ồn, còi xe, đông người qua lại…).
• Tránh cho trẻ xem những băng đĩa sống động, mạnh mẽ.
• Khuyến khích bằng phần thưởng khi trẻ làm được: kể chuyện, ca hát đọc
thơ… Khuyến khích khi trẻ nỗ lực phát âm dù là chưa rõ.
• Tư vấn cha mẹ trao đổi với Cô giáo về tình hình của cháu. Tạo môi
trường thân thiện xung quanh trẻ. Cô giáo tổ chức cho trẻ chơi, vẽ, hát,
đọc thơ, kể chuyện…trong lớp.

nghe, chỉ vào các bức hình và hỏi trẻ (ví dụ:
Quả bóng trong hình này nằm ở trên hay dưới
cáo bàn).
 Nghe các âm thanh khác nhau:
• Cho trẻ nghe các tiếng khác nhau như: Tiếng chim hót, ve kêu; tiếng xe
hơi chạy, máy bay; tiếng lá xào xạc trong gió, tiếng nước chảy.
• Bước đầu tập cho trẻ đi lấy những món đồ chơi, những đồ dùng hàng
ngày, sau đó thông qua hình ảnh, nâng cao vốn từ cho trẻ để trẻ có thể
nhận ra và chỉ từ 25 – 100 món đồ.
• Giải thích cho trẻ hiểu cách các con vật tạo ra âm thanh: Ví dụ: Ve sầu
kêu bằng đôi cánh, chó há miệng sủa gâu gâu…
• Cho trẻ nghe những điều trẻ không thấy rồi hỏi để trẻ đoán âm thanh vừa
nghe và miêu tả.
• Tạo nhiều cơ hội cho trẻ và khuyến khích trẻ nói trong khi thực hiện các
hoạt động với trẻ như khi tắm cho trẻ, cho trẻ ăn, mặc quần áo cho trẻ,
chơi với trẻ…
• Giúp trẻ phát triển khả năng hình dung và tưởng tượng thông qua các câu
hỏi gợi ý : Cái gì, ở đâu, thế nào, để làm gì, khi nào …
• Nếu trẻ trả lời đúng phải khen ngợi, động viên - Nếu trẻ trả lời sai thì bỏ
qua và nhắc lại câu hỏi. Đừng hỏi nhiều và tản mạn, cần tập trung vào
-9-
Môn Tâm bệnh học trẻ em Phát triển ngôn ngữ ở trẻ em
một chủ đề ( Ví dụ: các loại bánh - các loại đồ dùng trong nhà bếp/phòng
ăn/phòng ngủ).
• Sau khi trẻ đã phát ra nhiều âm thanh trong lúc vui đùa, người lớn chọn
lọc những âm thanh nào tương tự, gần giống với những từ phổ biến hàng
ngày để nhắc lại cho trẻ ghi vào bộ nhớ.
Ví dụ : trẻ nói :Mờ, mờ - Người lớn: Má , trẻ: Bờ bờ - Người lớn: Ba,
Trẻ: Chờ, chờ - Người lớn: Chơi, trẻ: Cờ cờ - Người lớn: Con.
Hoạt động này giúp trẻ biết cách phát ra ngôn ngữ bình thường. Tập cho

3. Bác sĩ Phạm Ngọc Thanh, Hỏi đáp các vấn đề Tâm lý trẻ em, Nxb thanh niên,
2010.
4. Tài liệu từ Internet.
-11-
Môn Tâm bệnh học trẻ em Phát triển ngôn ngữ ở trẻ em
PHỤ LỤC
Dạy trẻ học nói qua đồ vật Cho trẻ nghe các âm thanh khác
Cùng chơi với trẻ Mẹ là
Cô giáo tuyệt vời của bé
-12-