MỤC LỤC
---
LỜI NÓI ĐẦU
Chương I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÔNG TÁC GIÁO DỤC
LÝ TƯỞNG CÁCH MẠNG TRONG THANH NIÊN
I. Một số khái niệm cơ bản
1) Lý tưởng
2)Lý tưởng cách mạng
II. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh
và của Đảng cộng sản Việt Nam về thanh niên và công tác
giáo dục lý tưởng cách mạng trong thanh niên
1) Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin
2) Tư tưởng Hồ Chí Minh
3) Quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam
III. Lý tưởng cách mạng trong thời kỳ CNH - HĐH
Chương II: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIÁO DỤC
LÝ TƯỞNG CÁCH MẠNG CHO THANH NIÊN
Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI.
I. Thực trạng tình hình thanh niên Việt Nam
trong những năm đổi mới
II. Đặc điểm, tình hình thành phố Hà Nội và thanh niên
thành phố Hà Nội
1) Tình hình,đặc điểm thành phố Hà Nội
2) Tình hình, đặc điểm thanh niên thành phố Hà Nội
III. Thực trạng công tác giáo dục lý tưởng cách mạng
cho thanh niên thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay
1) Cấp uỷ Đảng, Chính quyền địa phương với công tác
giáo dục truyền thống và lý tưởng cách mạng cho thanh niên
2) Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh với công tác
giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên
Chương III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ

hiện nay.Song lý tưởng cách mạng không tự nhiên đến với lớp trẻ. Việc thanh niên
tiếp thu, lĩnh hội được lý tưởng cách mạng là một quá trình tự giác, dưới sự lãnh đạo
của Đảng thông qua công tác giáo dục chính trị - tư tưởng, hoạt động thực tiễn phong
phú, những tấm gương phấn đấu, hy sinh của các nhà cách mạng tiền bối, của Chủ tịch
Hồ Chí Minh vĩ đại và biết bao cán bộ đảng viên trung kiên của Đảng.
Trong sự nghiệp đổi mới ngày nay, Đảng ta luôn luôn xác định Thanh niên là lực
lượng trụ cột. Bàn về động lực của sự nghiệp CNH-HĐH, Hội nghị lần thứ 4 BCH
TW khoá VII đã khẳng định: "Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước
bước vào thế kỷ XXI có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không phần lớn
tuỳ thuộc vào lực lượng thanh niên”. Là lớp người sinh ra và trưởng thành sau chiến
tranh, được sống trong những điều kiện vật chất và tinh thần đầy đủ hơn, tuy rất nhạy
cảm vói cái mới, được đào tạo bài bản, nhưng vốn sống và sự từng trải chưa nhiều,
trước những tiêu cực và cám dỗ của nền kinh tế thị trường, trước những biến động về
chính trị quốc tế, đặc biệt do ảnh hưởng tiêu cực của sự thái hoá, biến chất của một bộ
phận cán bộ, đảng viên, một số thanh niên có sự dao động, khủng hoảng niềm tin, lý
tưởng cách mạng. Thực trạng đó đòi hỏi càng phải đề cao công tác giáo dục đạo đức
và lý tưởng cách mạng trong thanh thiếu niên.
Vì thời gian có hạn và với vốn kiến thức còn ít ỏi, vì vậy bài viết này tôi xin được
trình bày nội dung công tác giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên trong phạm vi
thành phố Hà Nội. Do đây là một mảng đề tài tương đối lớn và hết sức phong phú nên
bài viết sẽ có rất nhiều thiếu sót, rất mong các thầy, cô giáo tạo điều kiện hướng dẫn,
chỉ bảo, giúp đỡ để bài viết được hoàn thiện hơn.
2
CHƯƠNG I : CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÔNG TÁC GIÁO DỤC LÝ
CÁCH MẠNG TRONG THANH NIÊN
I. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN
1) LÝ TƯỞNG
Lý tưởng là cái mà vì nó mà người ta sống và dưới ánh sáng của nó ta thấy được hết ý
nghĩa của cuộc đời. Nhà tâm lý học XôViết I-Va-Nốp đã có một định nghĩa như vậy
về lý tưởng. ở một con người bình thường ai cũng có lý tưởng. Nếu không có lý tưởng

công cuộc đổi mới, Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá quê hương, đất nước, lý tưởng
cách mạng của Thanh niên Việt Nam là chiến thắng đói nghèo lạc hậu, vươn lên ngang
tầm thời đại vì sự phồn vinh của đất nước, những công bằng hạnh phúc cho nhân dân
và vì chính tương lai tươi sáng của Tuổi trẻ. Đó chính là sự cụ thể hoá mục tiêu lý
tưởng của Đảng, của dân tộc trong lực lượng tiên phong : Thanh niên Việt Nam.
3
II. QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
VÀ CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM VỀ THANH NIÊN VÀ CÔNG TÁC
GIÁO DỤC LÝ TƯỞNG CÁCH MẠNG TRONG THANH NIÊN.
1) QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN
Theo Mác, giai cấp vô sản chỉ được hình thành với tư cách là một giai cấp khi ý thức
được địa vị và tương lai của mình. Những công nhân tiên tiến nhất hoàn toàn hiểu rõ
rằng, tương lai của giai cấp công nhân và do đó tương lai của nhân loại, hoàn toàn phụ
thuộc vào việc giáo dục thế hệ công nhân đang lớn lên. Cuối thế kỷ XIX, trong bối
cảnh của xã hội tư bản, Mác cho rằng, cần phải giải thoát cho thanh niên khỏi sự tác
động có tính chất phá hoại của hệ thống hiện đại. Chính Mác đã gọi thanh niên là cội
nguồn của sự sống của dân tộc và giai cấp công nhân là bộ xương của mỗi cơ thể dân
tộc. Khi nói về vai trò giáo dục thanh niên, Mác đã nhấn mạnh:”Công tác giáo dục sẽ
làm cho những người trẻ tuổi có khả năng nắm vững nhanh chóng toàn bộ hệ thống
sản xuất trong thực tiễn”. Tư tưởng của Mác là phải tổ chức giáo dục các tầng lớp
thanh niên để họ nắm vững kỹ năng, kỹ xảo, quy trình quản lý sản xuất, sẽ hỗ trợ cho
việc phát triển toàn diện những năng lực của tất cả thành viên của xã hội được xây
dựng trên nguyên lý cộng sản chủ nghĩa. Việc giáo dục đó phải làm thường xuyên, liên
tục, giáo dục ở trường, lớp và giáo dục trong thực tế lao động. Ănggen đã nêu rõ rằng:
Thanh niên không thể đứng ngoài chính trị, chính hiện thực cuộc sống đã, đang và sẽ
cuốn hút tuổi trẻ vào đời sống chính trị. Ngay khi 19-20 tuổi, trong các thư gửi cho
bạn bè, Ănggen đã chế nhạo cái nguyện vọng của những chàng trai, cô gái muốn sống
bình lặng, muốn “giam mình trong vương quốc của điền viên” với thái độ “mũ ni che
tai” bàng quan trước thời cuộc. Với lòng hứng khởi, với niềm tin vô hạn vào tiềm năng
của thế hệ trẻ ở Đức, ông nhấn mạnh rằng, thanh niên không bao giờ thoả mãn với lý

nhất phong trào học sinh, sinh viên thành một trào lưu chung theo tinh thần của chủ
nghĩa Mác cách mạng. Lênin cho rằng, thành công của phong trào thanh niên chính là
ở chỗ biết gắn liền nhận thức lý luận của chủ nghiã Mác, tri thức khoa học với sự tham
gia trực tiếp của họ vào cuộc đấu tranh chính trị của giai cấp vô sản. Đồng thời Người
cũng đã phê phán gay gắt những đảng viên bảo thủ, không đánh giá đúng vai trò của
lực lượng trẻ trong cách mạng, coi thường thanh niên và chế diễu sự ngây thơ, thiếu
kinh nghiệm của họ. Lênin nhấn mạnh, cần có thái độ khoan dung, độ lượng với lớp
trẻ và cần thiết phải phòng ngừa khuynh hướng “dè dặt” của các cán bộ đảng viên cho
rằng, lớp trẻ tuy đầy nhiệt tình và sáng kiến, nhưng lại chưa qua trường học cuộc đấu
tranh giai cấp. Người cho rằng đó chỉ là cái cớ để khước từ việc sử dụng thanh niên.
Lênin luôn nhắc nhở những người cộng sản: cần phải đòi hỏi ở thanh niên nhiều hơn
nữa, cần phải phê phán một cách có nguyên tắc những khuyết đIểm của họ, cần phải
giáo dục cho tinh thần trách nhiệm cao và nghĩa vụ của họ đối với cách mạng, ngay từ
thuở thiếu thời. Cuộc đấu tranh để giành giật thanh niên không chỉ diễn ra giữa giai
cấp vô sản với giai cấp tư sản, giữa các Đảng cộng sản và các thế lực phản động, mà
còn diễn ra giữa những người cộng sản chân chính và bọn cơ hội chủ nghĩa trong
phong trào công nhân.
Cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội đã diễn ra xung quanhvấn đề thanh niên trên
hai mặt có quan hệ mật thiết với nhau: giáo dục ai và giáo dục như thế nào? Những
phần tử cơ hội quy nhiệm vụ trên vào việc đào tạo những người có văn hoá, song đứng
ngoài chính trị vì thế theo họ không nên thu hút”quá sớm” thanh niên voà hoạt động
chính trị. Lênin đã vạch trần lập trường cải lương đó của bọn cơ hội và cho rằng, đó
chỉ là thói đạo đức giả và chính sách ngu dân không hơn, không kém. Người khẳng
định rõ lập trường của những người cộng sản chân chính là cần phải giáo dục cộng sản
cho thế hệ trẻ và kết hợp việc giáo dục ấy với cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp
công nhân. Chính vì thế, trong bài diễn văn tại ĐH III của Đoàn thanh niên cộng sản
Nga. Lênin đã chỉ rõ: Thanh niên phải học chủ nghĩa cộng sản trong một trường học
riêng của mình, trong một tổ chức độc lập- đó là Đoàn thanh niên cộng sản. Lênin
viết : “ Chỉ khi nào Đoàn thanh niên cộng sản gắn liền từng bước học tập, huấn luyện
và giáo dục của mình với cuộc đấu tranh chung của tất cả những ngưòi lao động chống

hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên. Thanh niên muốn làm
người chủ tương lai cho xứng đáng thì ngay hiện tại phải rèn luyện tinh thần và lực
lượng của mình, phải ra làm việc để chuẩn bị cái tương lai đó”.
Hồ Chí Minh nhận rõ vai trò quyết định của thanh niên trong tiến trình lịch sử, nhận rõ
khả năng cách mạng của thanh niên, hết lòng tin yêu thanh niên. Người luôn đặt thanh
niên trong tư cách là một chủ thể đang phát triển, đang được tiếp tục hoàn thiện. Điều
đó có nghĩa rằng, thanh niên nói chung và trong mỗi cá thể nói riêng đều có cả mặt
mạnh và mặt yếu, đều đang tiềm ẩn những khả năng to lớn cũng như những mặt hạn
chế. Thí dụ, mặt mạnh của thanh niên là:” Hăng hái, xung phong”, mặt yếu là”Hay
chuộng hình thức, ít xem xét kết quả” hoặc ”đầu voi đuôi chuột”. Hơn thế, Hồ Chí
Minh thường nhắc nhở cán bộ, đảng viên phảI”chăm lo dìu dắt thanh niên vì thanh
niên chưa từng trải và thiếu kinh nghiệm”.
Thực tiễn cho ta thấy quan điểm biện chứng trong việc nhìn nhận, đánh giá thanh niên
của Hồ Chí Minh làm cho thanh niên tự tin hơn, đồng thời lại thấy rõ yêu cầu phải
phấn đấu rèn luyện.
Hai là, Hồ Chí Minh đã nêu tư tưởng về chiến lược”trồng người”, về đào tạo, bồi
dưỡng thanh niên thành lớp người có đức, có tài, “vừa hồng, vừa chuyên”, kế tục sự
nghiệp cách mạng một cách trung thành và xuất sắc.
Tư tưởng trên được cô đọng lại, đúc kết và nâng cao từ thực tiễn sinh động của hơn
nửa thế kỷ lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Người nói :”Bồi dưỡng thế hệ cách mạng
cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết”. Có thể nói đây là tư tưởng bao
6
trùm nhất của Hồ Chí Minh về công tác thanh niên; bồi dưỡng và phát huy lực lượng
thanh niên là bản chất của công tác vận động thanh niên theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
Năm 1958, nói chuyện tại lớp học chính trị của các giáo viên cấp II và cấp III toàn
miền Bắc, Hồ Chí Minh đã căn dặn:” Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích
trăm năm thì phải trồng người”. Thật ra không phải đến lúc đó Hồ Chí Minh mới nghĩ
đến chiến lược”trồng người”, mà ngay từ khi bắt đầu cuộc đời hoạt động cách mạng
của mình, Hồ Chí Minh đã ý thức một cách rõ ràng về chiến lược”trồng người”, luôn
xem đó là một trong những nguyên tắc cơ bản của cách mạng.

đang diễn ra trên đất nước ta ngày nay đòi hỏi rất cao ở thanh niên về nhiều mặt, trong
đó nổi lên là khả năng hoạt động thực tiễn của từng con người. Từ đó chúng ta mới
càng thấy rõ tầm nhìn cao rộng của Hồ Chí Minh về giáo dục, vận động thanh niên.
Chăm lo đào tạo, bồi dưỡng, giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên, phát huy
vai trò của thanh niên trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc là trách nhiệm của Đảng, Nhà
nước và toàn xã hội. Đây cũng là một nội dung quan trọng trong tư tưởng Hồ Chí
Minh về vận động thanh niên.
7
3) QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
Phát huy tư tưởng Hồ Chí Minh, trong khi hoạt động bí mật cũng như khi lãnh đạo
chính quyền, bảo vệ và xây dựng Tổ quốc, Trung ương Đảng, Bộ Chính trị và Ban bí
thư Đảng ta đã nhiều lần có nghị quyết, chỉ thị về công tác thanh niên. Trong thời kỳ
đổi mới, Hội nghị Trung ương lần thứ 4 (khoá VII) đã có Nghị quyết về thanh niên,
khẳng định:”Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nươc bước vào thế kỷ
XXI có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam có
vững bước trên con đường XHCN hay không phần lớn tuỳ thuộc vào lực lượng thanh
niên, vào việc bồi dưỡng rèn luyện thế hệ thanh niên; công tác thanh niên là vấn đề
sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách
mạng”.
Tại ĐạI hội lần thứ VIII quyết định đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đạI hoá đất nước
theo định hướng XHCN, báo cáo chính trị nhấn mạnh:”Coi trọng hơn nữa việc giáo
dục, rèn luyện thế hệ trẻ về chính trị, tư tưởng, văn hoá, nghề nghiệp, đạo đức, lối
sống”,”Coi trọng bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng
Hồ Chí Minh cho thế hệ trẻ” và khẳng định:” Chăm lo giáo dục, rèn luyện thế hệ trẻ
là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, các tổ chức trong hệ thống chính trị, của gia đình,
nhà trường và của toàn xã hội.
Nhìn trong lịch sử cũng như hiện tạI, chúng ta thấy rõ Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng,
Nhà nước ta luôn luôn:
+ Coi trọng việc bồi dưỡng, đào tạo thế hệ trẻ là một vấn đề trọng tâm của cách mạng,
là trung tâm của chiến lược xây dựng con người, quan hệ tới tương lai của dân tộc,

mục tiêu chung của đất nước đó là dân giầu, nước mạnh, xã hội công bằng văn minh.
Bên cạnh những thuận lợi rất cơ bản đó là công cuộc đổi mới của đất nước do Đảng
khởi xướng và lãnh đạo đã tạo đIều kiện cho thanh niên phấn đấu trưởng thành về
nhiều mặt. Nhưng cơ chế mới cũng đặt ra cho thanh niên những vấn đề : đó là sự biến
động ngày càng sâu sắc về thành phần, cơ cấu, đối tượng. Đặc biệt đã xuất hiện những
khác biệt nhất là về quan niệm, về đạo đức, lối sống của thanh niên với các bộ phận
khác trong xã hội và ngay trong nội bộ thanh niên. Chính vì vậy, nâng cao hiệu quả
việc giáo dục, xây dựng lý tưởng cách mạng cho thanh niên trong thời kỳ Công nghiệp
hoá, Hiện đại hoá đất nước là một công việc vô cùng quan trọng.
Lý tưởng cách mạng của thanh niên,là một khái niệm có nội hàm khá rộng, bao gồm
lý tưởng chính trị, lý tưởng đạo đức, lý tưởng lao động nghề nghiệp và lý tưởng thẩm
mỹ. Do nhận thức chưa đầy đủ về vấn đề này mà trên thực tế việ định hướng và tổ
chức quá trình giáo dục lý tưởng cho thanh niên không tránh khỏi phiến diện, thường
chỉ thiên về nội dung chính trị-xã hội, chưa coi trọng các nội dung khác, ít chú ý đến
cái tôi, cái riêng không thể thiếu của người thanh niên làm cho nội dung lý tưởng vừa
thiếu, lại vừa đơn điệu xơ cứng, phần nào làm hạn chế kết quả giáo dục.
Vì thế, để làm tốt công tác giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên trong thời kỳ
Công nghiệp hoá, Hiện đại hoá đất nước trước tiên cần phải hiểu rõ hơn nội dung của
nó:
a) Lý tưởng chính trị của thanh niên Việt Nam hiện nay đó chính là độc lập dân tộc
và chủ nghĩa xã hội, là ý thức về niềm tự hào dân tộc quyết vươn lên chiến thắng
đói nghèo, lạc hậu để sánh vai cường quốc năm châu, làm rạng danh tổ quốc. Đó
chính là hoài bão lớn để góp sức mình vào sự nghiệp Công nghiệp hoá, Hiện đại
hoá của dân tộc. Kết quả đIều tra xã hội học liên tục trong mấy năm trở lại đây,
những kết quả hoạt động và lao động sáng tạo trong thực hiện 2 phong trào lớn
“Thanh niên lập nghiệp - Tuổi trẻ giữ nước” và sự xuất hiện ngày càng nhiều hơn,
đa dạng hơn những gương thanh niên tiên tiến, đã cho thấy rõ nội dung nêu trên
của lý tưởng chính trị của tuyệt đạI đa số thanh niên Việt Nam. Lý tưởng chính trị
là hạt nhân cốt lõi của lý tưởng Cách mạng. Giáo dục hình thành lý tưởng chính trị
cho thanh niên là nhiệm vụ cơ bản nhất.

yêu cầu cần phải có và nhu cầu của đông đảo thanh niên ngày nay. Nếu không có
cái nhìn đúng về cái đẹp, nếu không thẩm định hoặc cảm nhận chính xác về nghệ
thuật sẽ dẫn tới bị phát triển lệch lạc trong nhân cách thanh niên, và đó chính là
nguy cơ đánh mất bản sắc hoặc nhận thức sai lệch, thậm trí đối lập với tình cảm
thẩm mỹ của chính cha anh.
Có thể nói đó là 4 nội dung cơ bản nhất của lý tưởng Cách mạng mà người thanh niên
Việt Nam nói chung hiện nay cần có. Nhận thức về nội dung giáo dục lý tưởng nêu
trên cho thấy quá trình định hướng và tổ chức giáo dục nhằm hình thành lý tưởng
Cách mạng cho thanh niên nhìn chung còn nhiều hạn chế. Mặt khác, cho thấy đúng là
một qua trình phong phú, đa dạng và rất hấp dẫn cả đối với các nhà giáo dục và tầng
lớp thanh niên ngày nay. Giáo dục lý tưởng Cách mạng cho thanh niên là nhiệm vụ cơ
bản quan trọng nhất của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.
10
CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIÁO DỤC LÝ TƯỞNG
CÁCH MẠNG CHO THANH NIÊN Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI
I. THỰC TRẠNG TÌNH HÌNH THANH NIÊN VIỆT NAM TRONG NHỮNG
NĂM ĐỔI MÓI
Thực trạng tình hình thanh niên về niềm tin lý tưởng và định hướng giá trị
Tính đến ngày 1-4-1999, dân số cả nước là 76.324.753 người, trong đó, độ tuổi thanh
niên là 21.523.358 người, chiếm 28,2% dân số. So với năm 1989, đến năm 1999 dân
số ở độ tuổi thanh niên tăng lên trên 3 triệu người. Theo số liệu dự báo đến năm 2005
sẽ là 25.047.625 người, chiếm 28,9% dân số.
Thanh niên nước ta là một bộ phận quan trọng của dân tộc, là tương của lai Tổ quốc.
Trong những năm qua, nhìn chung thanh niên hăng háI tham gia vào các phong trào
cách mạng do Đảng và Đoàn đề ra. Trước những biến động phức tạp của tình hình thế
giới và khu vực, cũng như những khó khăn của đất nước ta trong quá trình phát triển,
đa số thanh niên ta đã biểu thị niềm tin tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng, ủng hộ và
tham gia tích cực, có hiệu quả công cuộc đổi mới và thực hiện Công nghiệp hoá, Hiện
đại hoá đất nước.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, thanh niên nước ta đã từng bước trưởng thành cùng toàn