Nghiên cứu ảnh hởng của một số yếu tố tới
kết quả kiểm tra phanh ô tô trên bệ thử phanh Banzai

TS. nguyễn văn bang
Bộ môn Cơ khí ôtô
Khoa Cơ khí - Trờng ĐH GTVT
KS. nguyễn hữu trí
Cục Đăng kiểm Việt Nam

Tóm tắt: Bi báo trình by động lực học phanh ôtô trên bệ thử phanh loại lực BANZAI
(Nhật Bản) từ đó nghiên cứu ảnh hởng của bán kính bánh xe v hệ số bám đến kết quả đo lực
phanh. ý nghĩa thực tiễn của vấn đề l đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao độ ổn định v độ
tin cậy của kết quả đo lực phanh khi kiểm định an ton kỹ thuật v bảo vệ môi trờng đối với
ôtô.

Summary: The article presents dynamic of automobile breaks on break tester (BANZAI,
Japan) on the base of which the influence of wheel - radius and the coefficient of friction of roller
on breaking force is studied. The practical aspect of the study is to put forward the measures to
raise the stability and reliability of the result of measuring breaking force when motor vehicle is
inspected.

i. đặt vấn đề
Bệ thử phanh BANZAI là bệ thử phanh
loại lực, do hãng BANZAI (Nhật Bản) sản
xuất, hiện nay đợc sử dụng tại một số trung
tâm đăng kiểm xe cơ giới và các cơ sở bảo
dỡng sửa chữa ở nớc ta. Bệ thử phanh
BANZAI có nhiều loại, đợc phân loại tuỳ theo
kết cấu, đờng kính con lăn, khoảng cách
giữa hai con lăn và khă năng đo. Bệ thử hoạt

P
1
Q
1
P
2
Q
2

h
g
a



G.cos


G.sin


G
Hình 1. Sơ đồ các lực tác dụng lên ôtô
khi thử phanh trên bệ BANZAI

Trên bệ thử phanh BANZAI khi phanh
bằng hệ thống phanh chính ô tô sẽ chịu tác
dụng của những lực sau đây (xem hình 1):
G: Trọng lợng ô tô; a,b,h
g

P
: Mô men phanh do cơ cấu phanh sinh ra;

1
và
2
: Hệ số bám tơng ứng của con lăn
trớc và con lăn sau với bánh xe; R
cl
: Bán kính
con lăn; R
bx
: Bán kính làm việc của bánh xe;
l: Khoảng cách tâm con lăn;
Phơng trình hình chiếu các lực trên hệ
trục xoy của hình 2 nh sau:
0cosPsinQcosP
sinQcosXsinZ
221
122
=+
+

(1)
0sinPcosQsinP
cosQsinXcosZ
221
122
=+
+


1
P
1

bx
R
bx
x
h

R
cl
1
M
P
P
2
Q
1


Q
2
Hình 3. Vị trí ôtô trên bệ thử BANZAI
Ta có:
) R R 2(
l
Sin
bxcl

L
1
Sin
22
clbxclbx
++=

(6)
222
clbxclbx
)]l)RR(4
2
1
RR(
L
1
[1cos ++=

(7)
Giá trị các lực Z2; X2 đợc xác định bằng
sơ đồ tính toán tơng đơng trên hình 4, với
giả thiết bỏ qua ảnh hởng của lực cản lăn tại
các bánh xe.

Hình 4. Sơ đồ tính toán tơng đơng
L
)sin.hG.(a.cos
Z
g
2

BT
= 539 KG
P
TT
P
BT
(Sai số 0,7%)
Với độ chính xác chấp nhận đợc có thể
sử dụng các phơng trình lý thuyết trên đây để
nghiên cứu ảnh hởng của một số các yếu tố
tới kết quả kiểm tra phanh trên bệ thử phanh
BANZAI.
2. ảnh hởng của bán kính bánh xe
Khi thay đổi bán kính bánh xe R
bx
, góc
thay đổi, lực phanh P
P
và lực phanh riêng
cũng thay đổi theo (hình 5).
Hình 5. Đồ thị quan hệ P
p
v


với bán kính bánh xe R
bx
Đồ thị cho thấy khi bán kính bánh xe
giảm lực phanh và lực phanh riêng tăng. Tuy
nhiên khi bán kính bánh xe nhỏ hơn 240 mm

2
O
1

X
2
G.sin
G.cos
h
g
Z
1
X
t

a b
L
P
P700
650
600
550
500


mm
)Thực nghiệm kiểm tra phanh ô tô trên bệ
cũng cho thấy khi bán kính R
bx
thử vợt kích
thớc giới hạn (R
bx
> R
bxmax
), bánh xe kiểm tra
bị kéo lên (Q
1
= 0); lúc này lốp sẽ bị trợt với
con lăn sau, lực phanh báo trên đồng hồ
giảm.
3. ảnh hởng của hệ số bám
Từ phơng trình (3) và (4) xây dựng đồ thị
biểu diễn quan hệ giữa lực phanh riêng với hệ
số bám (hình 7). Lực phanh riêng quan hệ
tuyến tính với hệ số bám điều đó hoàn toàn
chính xác vì quá trình thử phanh là quá trình
tĩnh.
Hình 7. ảnh hởng của hệ số bám


đến lực phanh riêng


các tác giả. Nhà xuất bản KHKT, 1996.
[4]. Sử dụng - Lắp đặt - Điều chỉnh bệ thử phanh
BANZAI - TOKYO. Nhật Bản,1994
(%)
0,70
0,60
0,50
0,45 0,50 0,55 0,60 0,65