một số suy nghĩ về đạo đức kinh doanh
trong hoạt động kinh doanh dịch vụ
bu chính viễn thông PGS. TS. Nguyễn Đăng Quang
Bộ môn Kinh tế BCVT Trờng ĐH GTVT

Tóm tắt: Bi viết ny đề cập tới vấn đề đạo đức kinh doanh trong hoạt động kinh doanh
dịch vụ bu chính viễn thông v các biện pháp nhằm xây dựng đạo đức kinh doanh trong doanh
nghiệp bu chính viễn thông.
Summary: This article implies business morality in post and telecommunications services
and mesures to enhance it in post and telecoms enterprises. I. Đặt vấn đề
Trong thực tế hoạt động kinh doanh bu
chính viễn thông (BCVT) hiện nay, lợi nhuận
là một trong những yếu tố cần thiết cho sự tồn
tại và phát triển của doanh nghiệp BCVT. Tuy
nhiên nếu các nhà quản lý doanh nghiệp hiểu
sai bản chất của lợi nhuận, coi đó là mục tiêu
chính của doanh nghiệp và bằng mọi giá để
đạt đợc lợi nhuận thì sự tồn tại của doanh
nghiệp có thể sẽ bị đe doạ. Mặt khác, doanh
nghiệp BCVT là một nhân tố không thể tách
rời của hệ thống kinh tế xã hội, do đó luôn
phải tìm cách hài hoà về lợi ích của các đối
tợng hữu quan nh khách hàng, ngời lao
động, nhà đầu t, cộng đồng dân c, Vì
vậy, trong hoạt động kinh doanh BCVT, khi

t cách đạo đức tốt thì sẽ có một tổ chức lành
mạnh và có hiệu quả. Đạo đức cá nhân và
nhân cách con ngời chỉ là một nhân tố quan
trọng tham gia vào quá trình ra quyết định về
đạo đức. Những vấn đề phải đơng đầu trong
kinh doanh không hoàn toàn giống nh những
vấn đề đạo đức trong đời sống xã hội. Một
ngời quản lý có quan điểm đạo đức đúng đắn
có t cách đạo đức cá nhân tốt cha phải là
đủ để tạo ra đợc một tổ chức có đạo đức kinh
doanh đúng đắn và mang lại những kết quả
hoạt động kinh doanh xuất sắc. Phẩm chất
đạo đức tốt của ngời quản lý có thể giúp giải
quyết một số vấn đề đạo đức kinh doanh nảy
sinh trong tổ chức. Nhng để tạo ra một tổ
chức có đạo đức kinh doanh tốt - đạo đức tổ
chức còn cần nhiều hơn nữa, trong đó điều
kiện quan trọng là nhận thức đợc bản chất
của những mối quan hệ trong kinh doanh,
những vấn đề và mâu thuẫn tiềm ẩn, và tìm ra
đợc biện pháp quản lý khắc phục trở ngại về
sự khác biệt có thể dẫn tới bất đồng, tạo dựng
một bầu không khí thuận lợi cho mọi ngời
hoà đồng, phát huy nhân cách và đóng góp
cho sự phát triển của tổ chức.
Những vấn đề khía cạnh đạo đức thờng
nảy sinh từ sự mẫu thuẫn trong quan niệm về
giá trị đạo đức giữa các cá nhân, giữa cá nhân
với một tổ chức, xã hội nơi họ đang sống và
làm việc. Trong khi đang cố gắng hoàn thành

ngời quản lý, ngời lao động hay với những
ngời hữu quan bên ngoài nh với khách
hàng, đối tác - đối thủ cạnh tranh hay cộng
đồng xã hội.
Thực tiễn hoạt động kinh doanh BCVT
hiện nay, phải thừa nhận một thực tế rằng các
doanh nghiệp BCVT luôn hành động vì lợi ích
kinh tế riêng của mình. Tuy nhiên, các mối
quan hệ kinh doanh liên quan tới đạo đức cần
phải đợc xây dựng và phát triển trên cơ sở
tính trung thực, công bằng và tin cậy lẫn nhau.
Thiếu đi những cơ sở quan trọng này, mối
quan hệ sẽ rất khó thiết lập và duy trì, công
việc kinh doanh ngày càng bấp bênh, chi phí
càng tăng, hiệu quả kinh doanh thấp, giá
thành tăng lên, cạnh tranh khó khăn, điều kiện
kinh doanh càng không thuận lợi, lợi ích riêng
càng khó thoả mãn. Tối thiểu các doanh
nghiệp cần phải tuân thủ các quy định của
pháp luật hiện hành. Ngoài ra họ không đ
ợc
tiến hành bất kỳ một hành động nào có thể
gây hại cho ngời tiêu dùng, khách hàng,
ngời lao động, cũng nh gây hại cho đối thủ
cạnh tranh.
Trong thực tiễn hoạt động kinh doanh
BCVT trong thời gian qua, giữa các nhà cung
cấp dịch vụ BCVT đã xảy ra một số sự cố gây
ảnh hởng đến hoạt động của nhau. Điển
hình là việc kết nối mạng viễn thông giữa các

Công ty Thông tin viễn thông Điện lực cho
rằng họ bị VNPT gây khó dễ trong việc kết nối
mạng. Nhng trên thực tế, các dịch vụ
E- Com, E- Phone do EVN Telecom cung cấp
có vùng hoạt động đã vi phạm Giấp phép do
Bộ BCVT cấp. Do E- Phone đợc đăng ký là
dịch vụ di động nội tỉnh và đợc Bộ BCVT cấp
mã số vùng cho thuê bao theo từng địa
phơng. Nhng thuê bao E Phone của EVN
Telecom khi di chuyển ra ngoài vùng đang ký
vẫn có thể gọi đợc. Nh vậy là EVN Telecom
đã phạm luật và không tuân thủ luật cạnh
tranh lành mạnh.

Đối với những đối tợng hữu quan bên
ngoài nh khách hàng sử dụng dịch vụ BCVT,
đối thủ cạnh tranh, cộng đồng và Chính phủ,
vấn đề đạo đức liên quan đến những thông tin
thờng thể hiện ở những thông điệp quảng
cáo và thông tin về khả năng của mạng lới,
dịch vụ, Ngời quản lý, tổ chức hay một
công ty có thể sử dụng quyền lực trong việc ra
quyết định về nội dung để cung cấp những
thông tin không chính xác hoặc sai lệch có
chủ ý có lợi cho họ.
Mặt khác, khi thực hiện hoạt động quảng
cáo các doanh nghiệp này đều cho rằng họ có
giá cớc rẻ hơn của VNPT, nhng lại không
trung thực trong việc họ có giá cớc rẻ là nhờ
có sự trợ giúp của cơ chế, chính sách của Nhà

dẫn. Sự lừa gạt tiềm ẩn cả trong những lời lẽ,
câu chữ mập mờ, không rõ ràng dễ dẫn đến
hiểu sai, ngay cả khi điều đó không phải là
chủ ý của ngời cung cấp thông tin. Có thể
minh hoạ qua việc quảng cáo dịch vụ Internet
ADSL của các doanh nghiệp. Trong thông
điệp quảng cáo với tốc độ tải xuống tối đa
2Mbps, tải lên là 512 Kbps, hầu hết khách
hàng đều tin rằng với tốc độ này họ sẽ dễ
dàng truy nhập mạng Internet hơn. Tuy nhiên
trên thực tế hiện nay tốc độ truy nhập Internet
ADSL rất chậm, trong nhiều trờng hợp tốc độ

truy nhập chỉ tơng đơng với tốc độ truy
nhập qua mạng điện thoại công cộng (dial-
up). Một điều dễ nhận ra rằng, trong thông
điệp quảng cáo của các doanh nghiệp cung
cấp dịch vụ Internet ADSL, không hề có thông
tin về tốc độ tối thiểu. Do đó, khi tốc độ truy
nhập có chậm chăng nữa thì các doanh
nghiệp cung cấp dịch vụ vẫn có lý do để bào
chữa cho chất lợng dịch vụ không đảm bảo
của mình và khách hàng lại là ngời chịu thiệt.
Hoặc là khi quảng cáo về các dịch vụ của
mình, các nhà cung cấp dịch vụ thờng không
nói rõ khả năng có thể cung cấp dịch vụ. Do
vậy, khi khách hàng có nhu cầu sử dụng dịch
vụ thì lại phải chờ đợi và nhận đợc những
câu trả lời nh là hết cổng, hết dây nối,
Thông tin không chính xác có thể làm

- Phân công ngời trong ban lãnh đạo
chịu trách nhiệm về các chơng trình thoả ớc
về đạo đức.
- Thờng xuyên giám sát việc giao quyền
ra quyết định cho những ngời có thiên hớng
hành động bất quy tắc.
- Thông tin đầy đủ về các tiêu chuẩn và
quy trình thông qua các chơng trình bồi dỡng
và phát hành tài liệu về đạo đức kinh doanh.
- Thiết lập hệ thống giám sát, thanh tra
và trình báo về hành vi sai trái nh thiết lập
đờng dây nóng, các trang WEB, nối với
các bộ phận chịu trách nhệm về đạo đức.
- Nhất quán thực hành các tiêu chuẩn và
thi hành các biện pháp trừng phạt đối với hành
vi vi phạm trong doanh nghiệp.
iv. Kết luận
Để phát triển thị trờng, tăng thị phần và
nâng cao năng lực cạnh tranh của mình, các
doanh nghiệp cung cấp dịch vụ BCVT trong
bối cảnh hiện nay, theo suy nghĩ của tác giả,
ngoài việc phải không ngừng nâng cao chất
lợng dịch vụ, tăng cờng công tác chăm sóc
khách hàng, thì một trong những nhiệm vụ
quan trọng hiện nay là phải hết sức chú ý đến
việc xây dựng đạo đức kinh doanh nhằm tạo
sự tin tởng của khách hàng, của cộng đồng,
đối tác - đối thủ cạnh tranh, cũng nh của
Chính phủ.
Tài liệu tham khảo